VI SA/Wa 3470/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. B. kwotę 352 (trzysta pięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 4 pkt 22, art. 5b ust. 1 i ust. 3, art. 7a ust. 1, art. 7a ust. 2 pkt 6, art. 7 ust. 3 pkt 3, art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6, art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust 5, art. 92a ust. 6 i 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.), oraz lp. 1.4 i 2.9 załącznika nr 3 do tej ustawy, po rozpatrzeniu odwołania P. K. B., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 roku o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8800. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał, iż podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia: -wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z naruszeniem zakazu o którym mowa w art. 18 ust. 5 oraz -niezgłoszenie na piśmie organowi, który udzielił licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 8, w wymaganym terminie. Wyjaśnił, że dnia [...] marca 2012 r. w Porcie Lotniczym [...] w W. miała miejsce kontrola drogowa samochodu osobowego marki N. o nr rej. [...], przeznaczonego do przewozu 5 osób. Zatrzymanym pojazdem kierował w imieniu i na rzecz strony P.K.. W związku z kontrolą ustalono, iż na szybie czołowej pojazdu umieszczono napis "ECO", na pokrywie silnika "ECO nomicznie", na prawej i lewej stronie pojazdu umieszczono napis 1,10 zł/km, www644 PRZEWÓZ OSÓB 2Z22pl ECO nomicznie", z tyłu pojazdu na szybie widniały napisy "1,40 zł/km" oraz "370". Ustalono też, iż na prawych tylnych drzwiach od zewnętrznej jak i od wewnętrznej strony była umieszczona informacja dotycząca taryf stref taksówkowych. Kierujący okazał m.in. wypis Nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób wydaną na stronę oraz ważną do 12 listopada 2038 r. Przebieg i wyniki kontroli utrwalono protokołem nr [...]. do którego załączono dokumentację fotograficzną oraz kserokopię okazanych do kontroli dokumentów. W związku z kontrolą stwierdzono naruszenie z lp. 2.9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił także, że [...] listopada 2008 r. Prezydent [...] udzielił stronie licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. W związku ze zmianą adresu zamieszkania przedsiębiorcy Prezydent [...] udzielił nowej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego nr [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. Na dzień kontroli tj. [...]marca 2012 r. pojazd marki Nissan o nr rej. [...] nie był zgłoszony do licencji nr[...]na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. GITD przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Odnosząc się do naruszenia zakazu umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą lub telefonem przedsiębiorcy dodał, iż w stanie prawnym obowiązującym w chwili wydania decyzji art. 18 ust. 5 u.t.d. miał inne brzmienie niż w chwili kontroli. Ustawodawca poszerzył zakres zakazu wynikającego z art. 18 ust. 5 pkt 2 u.t.d. jednakże dla oceny naruszenia popełnionego przez stronę istotne są przepisy obowiązujące w chwili kontroli drogowej. Organ podkreślił, że dla wykonywania okazjonalnego przewozu osób ustawodawca przewidział szereg ograniczeń mających na celu odróżnienie tego typu działalności od licencjonowanych przewozów osób taksówką. Celem regulacji z art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym było to, aby pojazdy te nie wyróżniały się względem pozostałych oraz, aby sposób oznakowania pojazdu nie wpływał na możliwość jego zatrzymania, którego celem było zawarcie umowy przewozu. W celu skutecznej ochrony przewoźników taksówkowych, a także pasażerów korzystających z ich usług, ustawodawca wprowadził takie rozwiązanie legislacyjne, które nie pozwala podmiotom wykonującym przewozy okazjonalne potencjalnych klientów wprowadzać w błąd co do rodzaju przewozu. Powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podniósł, że w obrocie gospodarczym przedsiębiorcy nadają różne nazwy wyodrębnionym przez siebie składnikom majątkowym. Częstą praktyką jest, że są to nazwy które nie mają nic wspólnego z firmą danego przedsiębiorcy, chociaż bezsprzecznie jego działalności służą. Nie ma zatem znaczenia fakt, że umieszczona na pojeździe nazwa nie pokrywa się z firmą przewoźnika zapisaną w ewidencji działalności gospodarczej. Innymi słowy w art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym nie chodzi o to, aby nazwa przedsiębiorcy ściśle pokrywała się z jego firmą. Interpretacja ta wynika także z tego, że w powyższych przepisach ustawodawca nie posłużył się pojęciem firmy, które ma swą definicję w art. 43 i nast. Kodeksu cywilnego. Nadto, w ocenie organu, strona ponosi również odpowiedzialność za popełnienie naruszenia z lp. 1.4 załącznika nr 3. Bezspornym jest bowiem, że na dzień kontroli pojazd nie był zgłoszony do licencji nr [...] (dowód: pisma z Urzędu Miasta [...] w aktach sprawy). Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał również, że w sprawie nie ma przesłanek do zastosowania art. 92c u.t.d. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. K. B., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - przepisu art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym osób poprzez uznanie, iż kontrolowanym pojazdem wykonywany był przewóz osób z naruszeniem zakazu umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem i telefonem przedsiębiorcy skarżącego, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa i art. 138 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku ustaleń faktycznych, pozwalających na przyjęcie, iż przewóz osób miałby być wykonywany kontrolowanym pojazdem z naruszeniem zakazu, wymienionego w art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W uzasadnieniu skargi skarżący rozbudowując przytoczone wyżej zarzuty podnosił m.in., iż żadne z oznaczeń na kontrolowanym pojeździe nie dotyczy jego przedsiębiorstwa, ani też reklamy usług taksówkowych. Zastosowana przez organ wykładnia tego przepisu doprowadziła do uznania, iż na mocy ww. przepisu zakazane jest umieszczanie na pojazdach wykonujących okazjonalny przewóz osób informacji o jakimkolwiek przedsiębiorcy, nie tylko wykonującego okazjonalny przewóz osób.  Zdaniem skarżącego przyjęcie takiej tezy jako słusznej i zgodnej z intencją ustawodawcy prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku, iż na mocy przepisu art. 18 ust. 5 Ustawy przedsiębiorca wykonujący okazjonalny przewóz osób nie ma prawa umieszczania na pojazdach, za pomocą których świadczy usługi, jakichkolwiek informacji o charakterze reklamowym, zawierających dane identyfikacyjne innych przedsiębiorców. Przyjęcie takiego wniosku za prawidłowy prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia działalności gospodarczej przedsiębiorców i pozbawiałoby ich dochodów, uzyskiwanych ze świadczenia usług reklamowych na rzecz innych podmiotów, nie wykonujących usług taksówkowych. Skarżący wywodził, że idąc tokiem rozumowania organu, należałoby przyjąć taką interpretację zakazu płynącego z art. 18 ust. 5, iż nie jest dozwolone umieszczanie takich oznaczeń reklamowych, które zawierałyby w sobie elementy charakterystyczne dla pojazdów taksówkowych, tj. napis "taxi" lub przypominających inne charakterystyczne symbole taksówek (np. naklejki boczne, paski etc.). Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie organ ustalił, iż kontrolowany pojazd nie miał oznakowania sugerującego, iż jest to taksówka, nie miał też lampy z takim napisem lub innych atrybutów mających upodabniać pojazd do taksówki (naklejki boczne etc.). Skarżący podnosił, że jakkolwiek nie wynika to jasno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy zakładać, iż zdaniem organu poprzez umieszczenie powyższych oznaczeń skarżący dopuścił się w szczególności naruszenia zakazu umieszczania na pojeździe "oznaczeń z nazwą przedsiębiorcy". Skarżący podnosił, że oznaczenia umieszczona na pojeździe nie stanowią w żadnej swojej części oznaczeń przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób. Zdaniem skarżącego zakaz umieszczania oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy nie ma charakteru "uniwersalnego" i nie dotyczy jakiegokolwiek przedsiębiorcy, lecz przedsiębiorcę wykonującego działalność w zakresie przewozu osób. Skarżący zauważył też, że w oznaczeniach reklamowych znajdujących się na kontrolowanym pojeździe widniało sformułowanie "przewóz osób". Podnosił, iż przewóz osób jest formą wykonywania usług transportowych, istniejącą obok działalności taksówek. Przyjęta w praktyce forma oznaczania tych dwóch odrębnych rodzajów działalności transportowej za pomocą różnych znaków słownych i słowno-graficznych ("przewóz osób" - "taxi") jest na tyle powszechnie znana odbiorcom takich usług, iż nie sposób zasadnie twierdzić, by poprzez umieszczenie na kontrolowanym pojeździe oznaczenia reklamowego zawierającego słowa "przewóz osób" skarżący mógłby wprowadzić kogokolwiek w błąd co do rodzaju usług przez siebie świadczonych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że w dacie kontroli ([...] marca 2012 r.) obowiązywał przepis art. 18 ust. 5 lit. b) w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 7 kwietnia 2011 r. stanowiący, że przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy. Zmiana tego przepisu nastąpiła na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 2012 r. (Dz. U. poz. 661) zmieniającym ustawę o transporcie drogowym z dniem 29 czerwca 2012 r., a więc po kontroli. Ma to o tyle istotne znaczenie, gdyż nowelizacja (obecnie obowiązujący art. 18 ust. 5 pkt 2) dodając zdania "...lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy..." znacząco rozszerza poprzedni zakaz zadekretowany w uprzednim art. 18 ust. 5 lit. b), który wyłącznie obowiązywał skarżącego w dacie kontroli. Przepis art. 18 ust. 5 lit. b), obowiązujący przed wprowadzeniem noweli, ograniczał zakaz umieszczanych oznaczeń na pojeździe do "nazwy, adresu i telefonu przedsiębiorcy", nie zakazując "innych oznaczeń". Jak słusznie zauważył organ częstą praktyką w obrocie gospodarczym jest nadawanie przez przedsiębiorców w obrocie nazw wyodrębnionym przez siebie składnikom majątkowym. Niewątpliwie z taką praktyką strony jako przedsiębiorcy organ spotkał się na gruncie analizowanej sprawy. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na naruszenie przez stronę zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli), gdyż oznaczenie umieszczone na pojeździe poddanym kontroli w niniejszym postępowaniu administracyjnym, według organu jest charakterystyczne wyłącznie dla strony niniejszego postępowania i stanowi nazwę w rozumieniu art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d, a nadto upodabnia pojazd do pojazdów wykonujących transport drogowy osób taksówką. Zgodnie z art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym dla potrzeb niniejszej sprawy, przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczania w pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy. Wprowadzając ten zakaz ustawodawca posłużył się pojęciami "nazwa, adres oraz telefon przedsiębiorcy" nie definiując tych pojęć. Należy przy tym zauważyć, że zakaz objęty art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. zostaje naruszony w przypadku umieszczenia na pojeździe nawet jednego ze wskazanych w tym przepisie elementów (nazwa, adres, telefon). Ustawodawca posłużył się określeniem nazwa, a nie firma. Zatem nie musi to być nazwa, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą. Zakaz obejmuje umieszczanie na pojeździe wszelkiej nazwy przedsiębiorcy, choćby była to tylko nazwa powszechnie używana, nie zaś nazwy np. wpisanej do rejestru (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2012 r., w sprawie sygn. akt II GSK 1316/12) na co słusznie wskazywał organ. Wprowadzenie ścisłego rozróżnienia transportu drogowego taksówką od transportu drogowego okazjonalnego (rozumianego, jak w art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 18 u.t.d.), polega na wyraźnym rozróżnieniu oznaczenia pojazdów, którymi mogą być wykonywane te dwa rodzaje przewozów. Przepis art. 18 ust. 5 u.t.d. ma więc na celu przeciwdziałanie wprowadzaniu w błąd potencjalnych klientów, którzy mogą uważać, że odbywają podróż taksówką, a w istocie odbywają podróż pojazdem, który nie spełnia standardów wymaganych dla taksówki, zaś kierujący pojazdem nie ma kwalifikacji wymaganych przy transporcie drogowym taksówką. Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza w tym zakresie wykładnię celowościowo - funkcjonalną przepisu art. 18 ust. 5 u.t.d. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę mając na uwadze stan faktyczny zaistniały w sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt: II GSK 803/11, że uwzględniając wykładnię art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. należy stwierdzić, iż okolicznością istotną, z punktu widzenia odpowiedzialności skarżącej za naruszenie zakazu ustanowionego w powołanym przepisie, jest oznaczenie pojazdu skarżącej napisami umieszczonymi na boku pojazdu o treści "przewóz osób". Z materiału fotograficznego znajdującego się w aktach niniejszej sprawy wynika, że oznakowanie pojazdu jako wykonującego usługę przewozu osób jest wyraźne i łatwo dostrzegalne dla potencjalnego klienta. Organ zaś uznał, że oznakowanie to zawierające napis "przewóz osób" w połączeniu z jego pozostałymi elementami stanowi nazwę skarżącego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. Jednakże organ nie ocenił, czy umieszczenie wspomnianego oznaczenia może być traktowane jako zadośćuczynienie obowiązkowi odróżnienia pojazdów wykonujących przewóz osób na podstawie licencji, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.t.d. od pojazdów którymi wykonywane są przewozy na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką (art. 6 u.t.d.). Naczelny Sąd Administracyjny, we wspomnianym wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r. zasadnie zaakcentował, że w przypadku, gdy pojazd wykonujący przewóz osób jest wyraźnie oznaczony, konieczne staje się rozważenie, czy w ten sposób nie został osiągnięty cel ustawy, a tym samym czy w istocie doszło do naruszenia zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. (tak tut. Sąd w wyroku z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. VI SA/Wa 1752/13). Z przytoczonych wyżej względów nie można uznać, że w trakcie prowadzonego postępowania organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy (art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.) w zakresie naruszenia przez skarżącego art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.