VI SA/Wa 353/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (zwana dalej "komisją kwalifikacyjną") wydaną po rozpoznaniu odwołania P.G. (dalej: skarżąca, strona, zdająca) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. Niniejsza decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) w zw. z art. 71k § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r. poz. 164, z późn. zm.). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (zwana dalej "komisją kwalifikacyjną") ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację notarialną P.G.. Z uzasadnienia uchwały wynikało, że P.G. uzyskała z testu 99 punktów. Komisja kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 71j § 3 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez P. G.liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Następnie skarżąca złożyła odwołanie od ww. uchwały, które wpłynęło do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] listopada 2016 r. P.G. zakwestionowała prawidłowość pytania nr 67 i zarzuciła naruszenie art. 71j § 1 ustawy - Prawo o notariacie w ten sposób, że test nie odpowiadał ustawowym kryteriom, z uwagi na to, iż pytanie nr 67 nie było sformułowane jednoznacznie i spójnie, a wśród propozycji odpowiedzi nie znajdowała się wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W konsekwencji, P.G. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej uzyskanie przez nią pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną Przywołaną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, uznając, że odwołanie zdającej nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 k.p.a., ponownie merytorycznie rozpatrzył i ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, w tym prawidłowość przygotowania egzaminu, jak i jego przebiegu. Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Test egzaminacyjny odpowiadał kryteriom z art. 71j § 1 Prawa o notariacie, albowiem pytania testowe były sformułowane jednoznacznie, wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu, a przy tym pytania nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. W zakresie pytania nr 67, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, jeżeli między małżonkami obowiązuje ustawowy ustrój majątkowy, zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania: A. każdej czynności prawnej prowadzącej do zbycia własności ruchomości, B. każdej darowizny z majątku wspólnego, C. każdej czynności prawnej prowadzącej do oddania nieruchomości do używania.". Organ stwierdził, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", która jest oparta na treści art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Wbrew argumentacji podniesionej w odwołaniu, zakwestionowane pytanie nr 67 jest niewątpliwe oraz posiada wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "C", która nawiązuje jednoznacznie do normy prawnej, zawartej w przepisie art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W art. 37 k.r.io. ustawodawca enumeratywnie wymienił katalog czynności prawnych, w przypadku pozostawania przez małżonków w ustawowym ustroju majątkowym, na które, jeśli chce podjąć jeden z małżonków, musi uzyskać zgodę drugiego małżonka. Jedną z takich czynności jest wskazane w pkt. 1 § 1 tego przepisu - oddanie nieruchomości do używania. Nie budzi zatem wątpliwości w świetle przepisu art. 37 § 1 pkt 1 k.r.io., że podjęcie przez jednego z małżonków, pozostających w ustawowym ustroju majątkowym, skutecznej czynności prawnej, polegającej na oddaniu nieruchomości do używania, jest uwarunkowane od wyrażenia zgody w tej sprawie przez drugiego małżonka. Użycie w prawidłowej odpowiedzi "C" słowa "każdej" poprzedzającego frazę "czynności prawnej prowadzącej do oddania nieruchomości do używania" organ uznał za prawidłowe i niewypaczające regulacji zawartej w przepisie art. 37 § 1 pkt 1 k.r.io. Z uwagi na powyższe Minister Sprawiedliwości stwierdził brak podstaw do zmiany uchwały Komisji Kwalifikacyjnej i uznania wyniku uzyskanego przez stronę za pozytywny. Następnie skarżąca złożyła skargę do Sądu, w której zarzuciła decyzji naruszenie art. 71j § 1 ustawy - Prawo o notariacie. Zdaniem skarżącej, pytanie nr 67 nie było sformułowane jednoznacznie i spójnie, wśród propozycji odpowiedzi nie znajdowała się wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, a w związku z tym powinien skarżącej zostać przyznany jeden punkt za przedmiotowe pytanie, niezależnie od udzielonej odpowiedzi, zwłaszcza w kontekście brzmienia art. 37 § 1 k.r.o. oraz art. 40 k.r.o. Na poparcie swojego stanowiska wskazała na brzmienie i rozumienie obydwu przywołanych przepisów. Jej zdaniem połączenie pytania nr 67 ze wskazaną przez organ prawidłową odpowiedzią, nie stanowi logicznej całości, bowiem art. 37 § 1 k.r.o. nie posługuje się określeniem "każdej" czynności prawnej prowadzącej do oddania nieruchomości do używania. Sama zaś treść pytania egzaminacyjnego została stworzona na potrzeby egzaminu i nie stanowi powtórzenia przywołanego przepisu. W związku z powyższym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości i stwierdzenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną 2) zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Rozpoznając skargę P.G. w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem decyzja odpowiada prawu. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że skarżąca uzyskała z testu 99 punktów. Skarżąca nie kwestionowała także przebiegu samego egzaminu. Należy podzielić ocenę organu odwoławczego, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2013 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego i notarialnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1621). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej. Przechodząc do oceny pytania i odpowiedzi testowych, wzorzec kontroli prawidłowości konstrukcji pytań zawiera art. 71j Prawa o notariacie, który w § 1 stanowi, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C) według § 1a tego przepisu, zaś pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, zgodnie z art. 71j § 3 Prawa o notariacie. Wprowadzając w przepisach ustawowych regułę testu jednokrotnego wyboru ustawodawca wykluczył tym samym sytuację, w których test egzaminacyjny, sprawdzający wiedzę w zakresie niezbędnym do skutecznego ubiegania się o przyjęcie na aplikację notarialną będzie zawierać pytania obejmujące kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytania, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, czy też pytania obejmujące zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową (por. wyroki NSA: z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1635/12; z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1955/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając sprawę i kierując się powyższymi zasadami, Sąd podziela stanowisko Ministra, że kwestionowane pytani nr 67 zostało sformułowane zgodnie z wymogami art. 71j § 1 Prawa o notariacie. Nie można zgodzić się z argumentami skarżącej, że pytanie nr 67 nie zostało prawidłowo sformułowane. Prawidłową i jedyną odpowiedzią była odpowiedź "C", która wynikała ze znajomości i zrozumienia art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Przepis art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego stanowi, że zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania: czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków; czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal; czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa; darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych. § 2. Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. § 3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu. § 4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna." Sąd podziela stanowisko organu, że do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 67 niezbędna była znajomość przywołanego przepisu. Zdaniem Sądu, zakwestionowane pytanie nr 67 jest niewątpliwe oraz posiada wyłącznie jedną prawidłową odpowiedź "C". Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków. W art. 37 k.r.io. ustawodawca enumeratywnie wymienił katalog czynności prawnych, w przypadku pozostawania przez małżonków w ustawowym ustroju majątkowym, na które, jeśli chce podjąć jeden z małżonków, musi uzyskać zgodę drugiego małżonka. Jedną z takich czynności jest wskazane w pkt. 1 § 1 tego przepisu - oddanie nieruchomości do używania. Zatem w świetle przepisu art. 37 § 1 pkt 1 k.r.io., podjęcie przez jednego z małżonków, pozostających w ustawowym ustroju majątkowym, skutecznej czynności prawnej, polegającej na oddaniu nieruchomości do używania, jest uwarunkowane od wyrażenia zgody w tej sprawie przez drugiego małżonka. Zdaniem Sądu, art. 37 k.r.o. określa w sposób enumeratywny (zamknięty), czyli niepodlegający rozszerzeniu w drodze wykładni, te wszystkie czynności prawne jednego z małżonków, które wymagają do ich skutecznego przeprowadzenia zgody drugiego małżonka. Jedną z takich czynności jest oddanie nieruchomości do używania, zgodnie z § 1 pkt 1 ww. przepisu. Zdaniem Sądu nie budzi zatem wątpliwości, że podjęcie przez jednego z małżonków, pozostających w ustawowym ustroju majątkowym, skutecznej czynności prawnej, polegającej na oddaniu nieruchomości do używania, jest uwarunkowane od wyrażenia zgody przez drugiego małżonka. Wbrew stanowisku skarżącej, przywoływana przez nią regulacja zawarta w art. 40 k.r.o. nie pozostaje w sprzeczności z unormowaniem zawartym w art. 37 § 1 pkt 1 k.r.o. Zgodnie bowiem z art. 40 k.r.o. "Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków pozbawić drugiego małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym; może również postanowić, że na dokonanie czynności wskazanych w art. 37 § 1 zamiast zgody małżonka będzie potrzebne zezwolenie sądu. Postanowienia te mogą być uchylone w razie zmiany okoliczności". Przepis art. 40 k.r.o. przewiduje zatem wydanie przez sąd z ważnych powodów na wniosek małżonka dwóch rodzajów rozstrzygnięć. Sąd może mianowicie pozbawić jednego z małżonków samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym lub także postanowić, że na dokonanie czynności wskazanych w art. 37 § 1 k.r.o. zamiast zgody małżonka potrzebne będzie zezwolenie sądu. W razie podjęcia obu rozstrzygnięć małżonek, którego one dotyczą, traci całkowicie uprawnienia do dokonywania czynności zarządu, drugi zaś je zachowuje z ograniczeniem polegającym na wymogu uzyskiwania zezwoleń sądu na dokonanie czynności wskazanych w ww. przepisie. Co wymaga podkreślenia, zezwolenie sądu nie przekreśla zasady wymogu uzyskania zgody drugiego małżonka, ale zastępuje tę zgodę w sytuacjach określonych w tym przepisie i ma charakter wyjątkowy. W świetle powyższych ustaleń, podkreślić należy, że pytanie nr 67 było sformułowane w sposób prawidłowy, a prawidłowa odpowiedź "C" wynikała ze znajomości przepisu art. 37 § 1 pkt 1 k.r.io. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.