VI SA/Wa 381/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu K. O. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. W dniu [...] września 2013 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. orzeczenia, do którego załączył (złożony na urzędowym formularzu PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, a koszty jego utrzymania ponosi narzeczona I. H., z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Narzeczona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie, tj. 1.128 zł netto. Skarżący oszacował ich miesięczne wydatki na kwotę 1.050 zł (na które składają się czynsz najmu i opłaty administracyjne). Wskazał też, że otrzymują pomoc w postaci żywności od rodziców i dziadków narzeczonej. Do wniosku załączył kserokopię karty wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia [...] września 2013 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów w terminie 14 dni: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym I. H. za rok 2012, b) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej (ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), c) zaświadczenia od pracodawcy I. H. (pozostającej ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym) o wysokości jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich 3 miesięcy), d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym I. H. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki), w tym dokumentu wskazującego czynsz najmu (np. kopia umowy najmu lokalu mieszkalnego). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia [...] października 2013 r. wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2013 r. przedłużono skarżącemu termin do nadesłania żądanych dokumentów źródłowych do dnia [...] listopada 2013 r., jednakże do dnia dzisiejszego skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skoro skarżący, będący osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zamieszkuje wraz z narzeczoną i pozostaje na jej utrzymaniu, to również jej dochody oraz stan majątkowy referendarz sądowy jest obowiązany uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. W takim przypadku (tj. gdy skarżący wraz z drugą osobą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas zbadać sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, LEX nr 1363597). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest również pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, nie można stwierdzić, iż K. O. nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Na marginesie zauważyć wypada, że wnosząc skargę skarżący uiścił (w dniu [...] stycznia 2013 r.) wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (dowód wpłaty [...]). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.