VI SA/Wa 3843/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o z siedzibą w Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: odmówić skarżącej spółce M.Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W złożonym w dniu 16 stycznia 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPPr) spółka M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, że odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Strona skarżąca wskazała, iż na dzień 12 stycznia 2015 r. posiadała na rachunkach bankowych kwotę [...] złotych. Z informacji skarżącej spółki wynikało jednocześnie, że zobowiązania wobec podwykonawców na dzień 13 stycznia 2015 r. wynosiły [...] złotych, natomiast należności od klientów na dzień 13 stycznia 2015 r. wynosiły [...] złotych. Skarżąca spółka wskazała, że jej zobowiązania rosną z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże podkreśliła jednocześnie, iż spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] złotych, wartość środków trwałych to [...] złotych, zaś strata za okres styczeń-listopad 2014 r. według bilansu wyniosła [...] złotych. Ponadto, strona skarżąca wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych, z których wynika, że posiada na ww. kontach środki pieniężne w kwocie [...] złotych. Z kolei z nadesłanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że w roku 2012 skarżąca spółka, przy przychodzie w wysokości [...] złotych, uzyskała dochód w kwocie [...] złotych, natomiast w roku 2013 przy przychodzie w wysokości [...] złotych uzyskała dochód w kwocie [...] złotych. Ponadto, z nadesłanego przez stronę skarżącą sprawozdania o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwale (druk F-01) za rok 2014 wynika, że strona skarżąca w roku 2014, przy przychodach w kwocie [...] złotych, poniosła stratę w wysokości [...] złotych. Skarżąca spółka, odnosząc się do wezwania Sądu o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, wyjaśniła, że ze względu na specyfikę działalności spółki w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony skarżącej zbyt kosztowne. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 22 maja 2015 r. skarżąca spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że złożony wniosek nie dotyczył całkowitej pomocy prawnej, co przemawia, w jej ocenie, za łagodniejszym potraktowaniem złożonego wniosku. Ponadto, skarżąca spółka wskazała, że nie posiada już środków finansowych na rachunkach bankowych, zaś zobowiązania wobec podwykonawców wynoszą [...] złotych. Strona podniosła dodatkowo, iż nastąpił spadek ściąganych należności, które wynoszą w granicach [...] złotych, zauważając jednocześnie, iż brak jest wpływów z czynności egzekucyjnych, a także wskazując, że powiększyła się strata z działalności spółki, która obecnie wynosi [...] złotych. Skarżąca spółka podniosła również, że w wydanym postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy nie uwzględnił, że przychody skarżącej spółki związane są bezpośrednio z jej kosztami, gdyż wynagrodzenia dla uczestników badań przekazywane są przez spółkę bez marży po zakończeniu umów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a zatem musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. W tym miejscu, odnosząc się do stwierdzenia skarżącej spółki, że złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na łagodniejszą analizę, należy wskazać, że wniosek taki oceniany jest na podstawie powołanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. pod kątem sprawdzenia, czy podmiot składający wniosek posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Tym samym, ocena ta jest oceną zakresowo odrębną od oceny przeprowadzanej w przypadku złożenia wniosku o przyznanie pełnego prawa pomocy. Jednocześnie, należy zauważyć, że żaden przepis nie zwalnia Sądu z obowiązku przeprowadzenia rzetelnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy i nie daje możliwości ulgowego traktowania wniosków dotyczących przyznania częściowego prawa pomocy. Należy ponadto zauważyć, że przyznanie prawa pomocy jest formą pomocy publicznej, która udzielana podmiotom gospodarczym, może prowadzić do naruszenia zasad prawidłowej konkurencji przez przyznanie im określonych ulg w ponoszeniu ciężarów prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że prawo pomocy powinno być udzielane wyłącznie w przypadkach przewidzianych prawem przy zachowaniu ścisłej interpretacji obowiązujących przepisów. Oceniając stan majątkowy skarżącej spółki, należy mieć na uwadze fakt, iż strona skarżąca w latach 2012-2013, przy bardzo dużych przychodach netto ze sprzedaży ([...] złotych w 2012 r. i [...] złotych w 2013 r.), uzyskała znaczny dochód ([...] złotych w 2012 r. oraz [...] złotych w 2013 r.). Wprawdzie w 2014 r. skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie [...] złotych, jednakże odnotować należy jednocześnie wzrost przychodów netto ze sprzedaży w 2014 r. w stosunku do 2013 r. O ile bowiem 2013 r. zamknął się przychodem netto na poziomie [...] złotych, to w roku 2014 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty [...] złotych. Jednocześnie, w tym okresie nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty [...] złotych w 2013 roku do kwoty [...] złotych w roku 2014. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez skarżącą spółkę wynagrodzeń, które wzrosły z kwoty [...] złotych do kwoty [...] złotych, jak też wartości kosztów usług obcych - z kwoty [...] złotych do kwoty [...] złotych. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika, że w 2014 r. skarżąca spółka, pomimo odnotowywanej w 2014 r. straty z prowadzonej działalności gospodarczej, zwiększyła jej skalę w stosunku do 2013 r. o czym niewątpliwie, oprócz ogólnego znacznego wzrostu przychodu, świadczy również podniesienie poziomu wydatków na wynagrodzenia oraz usługi obce. Zdaniem Sądu, obniżenie dochodu, czy poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych, a wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (tak również /w:/ postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt II GZ 216/15). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Należy zauważyć, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, dlatego też osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych i musi wykazać brak dostatecznych środków do poniesienia pełnych kosztów postępowania, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Analiza niniejszej sprawy wskazuje, że skarżąca spółka nie utraciła płynności finansowej i nadal funkcjonuje na rynku, a w latach 2013-2014 zwiększyła przychód o ponad [...] złotych. Ponadto, należy zauważyć, że brak wpływów z czynności egzekucyjnych nie oznacza automatycznie, że wymagalne należności są nieściągalne i nie jest możliwe ich odzyskanie w drodze przymusowej egzekucji. Z informacji zawartych w rubrykach 5 i 9 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że skarżąca spółka posiada na kontach bankowych środki pieniężne w kwocie [...] złotych, z których pokrywa koszty zobowiązań podatkowych i kredytowych oraz koszty wynagrodzeń pracowników. Podkreślenia wymaga, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością skarżącej spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych i gromadzenia środków na ten cel. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów, inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tak m.in. /w:/ postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12). Odnosząc się jednocześnie do oświadczenia skarżącej spółki o zwiększeniu straty za 2015 r., zmniejszeniu ściągalności należności przy jednoczesnym wzroście zobowiązań w stosunku do podwykonawców oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych, wskazać należy, że spółka nie poparła tych stwierdzeń żadnymi dokumentami obrazującymi aktualny stan finansów strony skarżącej. Tym samym, zdaniem Sądu, skarżąca spółka nie wykazała w sposób bezsprzeczny, że nie posiada ona środków finansowych w wysokości pozwalających na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie, Sąd stoi na stanowisku, że podmioty gospodarcze odpowiedzialne są za kalkulowanie należności za świadczone usługi, które umożliwiają pokrywanie bieżącej działalności, w tym zabezpieczenie dochodzenia roszczeń, w związku z czym ustalenie należności z tytułu świadczonych usług w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu uczestników badań na co wskazuje skarżąca spółka w złożonym sprzeciwie - stanowi ryzyko gospodarcze obciążające skarżącą i - zdaniem Sądu - nieuzasadniające przyznania pomocy prawnej w zakresie częściowym. Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 200 złotych. Uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten - na wniosek strony skarżącej - zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji postanowienia.