VI SA/Wa 39/14
WyrokWSA w Warszawie2014-08-27
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Małgorzata Grzelak, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, wydane przez organ kolegialny, które nie zostało poprzedzone uchwałą tego organu, stanowi naruszenie przepisów o właściwości i prowadzi do stwierdzenia jego nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, wydane przez organ kolegialny (Komisję Nadzoru Audytowego), które zostało poprzedzone uchwałą tego organu, a następnie podpisane przez przewodniczącego lub jego zastępcę, jest zgodne z prawem. Uchwała stanowi wyraz woli organu kolegialnego i jest podstawą do podpisania przez upoważnioną osobę decyzji lub postanowienia o treści zgodnej z uchwałą. Doręczenie postanowienia wywołuje skutki prawne i gwarantuje ochronę praw do środków odwoławczych.Stan faktyczny
Skarżący D. P. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Komisji Nadzoru Audytowego (KNA) zatwierdzającą uchwałę Krajowej Rady Biegłych Rewidentów (KRBR) w sprawie zakresu obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów. KNA odmówiła wznowienia postępowania, uznając, że skarżącemu nie przysługuje status strony. Skarżący zarzucił nieważność postanowienia o odmowie wznowienia, wskazując na naruszenie przepisów o właściwości, formę aktu oraz brak kworum z powodu konieczności wyłączenia niektórych członków KNA. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Komisja Nadzoru Audytowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 4 K.p.a., w związku art. 144 w związku z art. 127 § 3 w zw. z art. 124 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku D. P., o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy postanowienie własne z dnia [...] października 2013 r., odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] maja 2013 r., zatwierdzającą uchwałę Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] maja 2013 r., zmieniającą uchwałę w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów w 2014 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r., D. P. zwrócił się o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] maja 2013 r., , zatwierdzającą uchwałę Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] maja 2013 r., zmieniającą uchwałę w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów w 2014 r. Wnioskodawca wskazał, że w postępowaniu, w którym ww. decyzja KNA z dnia [...] maja 2013 r. została zatwierdzona, przysługiwał mu status strony, w związku z powyższym, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniósł o wznowienie ww. postępowania. Wnioskodawca wskazał również, że o wydaniu decyzji powziął informację w lipcu 2013 r., w związku z czym, dochował terminu wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a.
Organ przytoczył treść art. 147 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 145a k.p.a., art. 145b k.p.a. i art. 149 § 3 kpa oraz wyjaśnił pojęcie strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.
KNA zważył, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz. U. Nr 77, poz. 649 ze zm.), biegły rewident jest obowiązany w szczególności stale podnosić kwalifikacje zawodowe, w tym przez odbywanie obligatoryjnego doskonalenia zawodowego. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 3 pkt 1, KRBR określi, w formie uchwały zatwierdzanej przez KNA, zakres tematyczny oraz minimalną liczbę godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1, do zadań KNA należy zatwierdzanie uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów w przypadkach określonych w ustawie. W myśl art. 72 ust. 1, KNA, w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, zatwierdza uchwałę bądź, stwierdzając, że narusza ona przepisy prawa lub godzi w interes publiczny lub też ma znamiona pomyłki lub błędu, przedstawia swoje zastrzeżenia. Zatwierdzenie uchwały i odmowa zatwierdzenia uchwały następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 72 ust. 3).
Wobec powyższego organ stwierdził, że zakres tematyczny i minimalną liczbę godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów ustala organ samorządu zawodowego biegłych rewidentów, jakim jest KRBR (art. 17 ust. 1 pkt 2). KRBR, w celu wykonania ww. kompetencji, podejmuje uchwalę w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów. uchwała ta jednak nie posiada przymiotu decyzji administracyjnej, można ją zaliczyć do kategorii wewnętrznych regulacji samorządu zawodowego biegłych rewidentów, odnoszących się do ogółu członków samorządu zawodowego, a nie do konkretnej strony czy stron.
Zgodnie z ustawą o biegłych rewidentach, w ocenie organu nie budzi wątpliwości, że kompetencja do władczego określenia zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów przysługuje KRBR. Członkowie samorządu zawodowego mają z kolei obowiązek zastosować się do ww. obowiązku doskonalenia zawodowego, pod groźbą sankcji dyscyplinarnych. Jednakże, w ramach sprawowanego nadzoru nad samorządem biegłych rewidentów (art. 63 ust. 2 pkt 3), KNA zatwierdza między innymi uchwałę w ww. sprawie i, jak stanowi ustawa, czyni to w drodze decyzji administracyjnej. KNA bada mianowicie, czy uchwała w ww. sprawie nie narusza przepisów prawa, nie godzi w interes publiczny, czy też nie ma znamion pomyłki lub błędu. Mając w związku z powyższym na uwadze, że KNA zatwierdza w drodze decyzji administracyjnej uchwałę podjętą przez KRBR, którą KRBR podjęła w ramach przysługujących jej kompetencji, organ stwierdził, że interes prawny w postępowaniu prowadzonym przez KNA w sprawie zatwierdzenia ww. uchwały, przysługuje wyłącznie KRBR. Biegli rewidenci mogą być co najwyżej faktycznie zainteresowani w zatwierdzeniu przez KNA ww. uchwały, jednakże interes faktyczny nie prowadzi do przyznania podmiotowi statusu strony w postępowaniu administracyjnym i podkreślił, że żaden przepis prawa nie przyznaje biegłym rewidentom prawa uczestnictwa w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia uchwały KRBR w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów (czy jej zmiany).
W konsekwencji KNA stwierdziła, że wnioskodawcy nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją KNA zatwierdzającą uchwałę KRBR z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], zmieniającą uchwałę w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów w 2014 r.
W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznając je za bezzasadne.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. D. P., zwany dalej skarżącym, wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia ewentualnie jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania
Skarżący w uzasadnieniu skargi wykazywał, że:
a) Postanowienia Komisji Nadzoru Audytowego winny mieć formę uchwały Komisji Nadzoru Audytowego lub co najmniej być elementami uchwały, a zaskarżono postanowienia nie mają takiej formy,
b) postanowienia nie spełniające warunku z punktu a) nie stanowią aktu woli Komisji Nadzoru Audytowego i są de facto wydawane przez osobę podpisującą postanowienie, czyli z naruszeniem przepisów o właściwości, co winno prowadzić do stwierdzeniu ich nieważności.
c) Postanowienie jest wadliwie podpisane (dotyczy to obu instancji),
d) Naruszono zasadę dwuinstancyjności - z tego względu, że w rozstrzygnięciu sprawy w I instancji wzięły osoby, które nie miały praw brać udziału, a gdyby nie brały udziału to brak byłoby kworum do podjęcia postanowienia, przy czym nie doszłoby do wyłączenia organu.
Skarżący podniósł, że postanowienie Komisji Nadzoru Audytowego zawiera wadę, której pod żadnym pozorem nie można tolerować tj. postanowienie to nie posiada formy uchwały jak tego wymaga ustawa szczególna w stosunku do kpa i nie zostało przegłosowane przez organ kolegialny, a więc nie stanowi jego aktu woli.
W ocenie skarżącego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa istnieją podstawy aby stwierdzić nieważność postanowienia, gdyż rażąco narusza prawo tj. art. 70 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach ( nie posiada formy uchwały przewidzianej w ustawie szczególnej), art. 70 ust. 2 (nie zostało przegłosowane przez Komisję Nadzoru Audytowego w jej wydaniu udział wziął jedynie Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego) oraz zostało wydana bez podstawy prawnej, gdyż ustawa szczególna nie przewiduje możliwości wydawania przez Komisję Nadzoru Audytowego postanowień administracyjnych w formie innej niż wskazana w ustawie szczególnej, czyli w formie uchwały.
Skarżący przywołał art. 70 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym:
Art. 70. 1 Komisja Nadzoru Audytowego w zakresie swojej właściwości podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia.
2. Komisja Nadzoru Audytowego podejmuje uchwały zwykłą większością głosów, w głosowaniu jawnym, w obecności co najmniej 5 osób wchodzących w jej skład, w tym przewodniczącego albo jego zastępcy; w razie równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego albo jego zastępcy.
3. Uchwały Komisji Nadzoru Audytowego podpisują wszyscy jej członkowie obecni na posiedzeniu. Decyzje administracyjne podpisuje w imieniu Komisji Nadzoru Audytowego jej przewodniczący łub zastępca przewodniczącego.
4.Szczegółową organizację i tryb pracy Komisji Nadzoru Audytowego określa jej regulamin uchwalony przez nią na jej pierwszym posiedzeniu.
5.Do postępowania Komisji Nadzoru Audytowego i przed Komisją Nadzoru Audytowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Skarżący przytoczył także art. 69 w/w ustawy w myśl którego Komisja Nadzoru Audytowego działa na posiedzeniach plenarnych, którymi kieruje jej przewodniczący, a w przypadku jego nieobecności zastępca przewodniczącego. Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego albo zastępca przewodniczącego zwołuje jej posiedzenia co najmniej raz w miesiącu.
Zdaniem skarżącego logiczny jest wniosek, że pojęcie wydania decyzji i postanowienia mieści się w pojęciu podejmowania uchwał. Z analizy art. 70 wynika, że postanowienia i decyzje administracyjne są jednym z rodzajów (form) uchwał podejmowanych przez Komisję Nadzoru Audytowego (a na pewno treść decyzji czy postanowienia winna się mieścić w uchwale, bo można zaaprobować pogląd, że treść uchwały może być szersza i obejmować decyzję czy postanowienie). Zatem każde postanowienie administracyjne podejmowane przez Komisję Nadzoru Audytowego winno mieć formę uchwały lub w niej się zawierać. Żaden przepis nie przewiduje możliwości wydawania przez Komisję Nadzoru Audytowego postanowień z pominięciem art. 70 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach, a zatem brak podstawy prawnej do takiego działania. Jednocześnie naruszono rażąco przepis art. 70 ust. 1, gdyż nie zastosowano formy uchwały, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w związku z rażącym naruszeniem prawa.
Tymczasem postanowienia Komisji Nadzoru Audytowego nie mają formy uchwały. Na posiedzeniu Komisji Nadzoru Audytowego w dniu [...] listopada 2013 roku podjęto Uchwałę w której zawarto sformułowanie: "Komisja Nadzoru Audytowego postanawia wydać postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie wydane w I intancji".
Skarżący stwierdził, że takie sformułowanie (tj. "postanawia wydać postanowienie") można rozumieć na dwa sposoby tzn. w ten sposób, że Komisja Nadzoru Audytowego tą uchwałą podejmuje postanowienie (czyli uchwała jest postanowieniem), ale można to rozumieć też w ten sposób, że Komisja Nadzoru Audytowego postanawia wydać postanowienie w przyszłości, ale już teraz postanawia, że w przyszłości będzie wydane postanowienie z określoną sentencją rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego, które rozumowanie jest prawidłowe to i lak postanowienie administracyjne musi się zawierać w uchwale. Więc jeśli pierwsze rozumowanie jest prawidłowe to w dniu [...] listopada 2013 roku Komisja Nadzoru Audytowego de facto podjęła postanowienie administracyjne i przedmiotowa uchwałą jest tym postanowieniem i właśnie ta uchwała winna być doręczona jako postanowienie. Jeśli drugie rozumowanie jest prawidłowe, to oznaczałoby to, że w przyszłości będzie podjęta uchwała, która będzie zawierała pełną treść decyzji, ale tak się nie stało, gdyż na posiedzeniu następnym, ani na żadnym kolejnym nie podjęto nowej uchwały (równającej się postanowieniu administracyjnemu).
Skarżący dokonał analizy sformułowania: "podejmować uchwałę" i "wydać decyzją / postanowienie", akcentując, że to drugie pojęcie winno zawierać się w pierwszym Pojęcie "wydać decyzję" w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych oznacza między innymi "podpisać przez osobę upoważnioną". Postanowienie II instancji, które jest przedmiotem skargi zostało podpisana przez osobę właściwą do jej podpisania, jednak fakt podpisania zupełnie odrębnego dokumentu od uchwały nie mieści się w pojęciu "podejmowania uchwały". Aby się mieścił, to akt podpisania winien się mieścić w akcie podjęcia uchwały. A skoro już napisano w uchwale są to dwa odrębne dokumenty to nie mógł się mieścić. W przedmiotowym wypadku podpisanie postanowienia winno być jednocześnie podpisaniem uchwały. Organ w uchwale stwierdził, że wydaje postanowienie, które jest odrębnym dokumentem, jednakże tutaj jest błąd logiczny, gdyż Komisja Nadzoru Audytowego nie może uchwałą wydać postanowienia administracyjnego, będącego odrębnym dokumentem, ponieważ podpisanie postanowienia nie będzie zawarte w akcie podejmowania uchwały. Co innego byłoby, gdyby z uchwały wynikało, że postanowienie jest integralną częścią uchwały lub, że jest załącznikiem do uchwały. Jednak już brzmienie uchwały, ze postanowienie jest zupełnie odrębnym dokumentem jest rozwiązaniem wadliwym, które prowadzi do tego, że zarówno uchwała jak i postanowienie są de facto dwoma postanowieniami administracyjnymi, jednakże drugi dokument (tj. dokument nazwalany imiennie postanowieniem) jest wydany z naruszeniem przepisów o właściwości.
Komisja Nadzoru Audytowego w uchwale napisała, że "wydaje postanowienie stanowiące odrębny dokument", jednakże nie znaczy to, że takiej czynności dokonał (oraz, nie znaczy, że może w ogóle takiej czynności dokonać), gdyż "wydanie decyzji / postanowienia" obejmuje jej podpisanie, zaś podpisanie zaskarżonego aktu nie zostało dokonane w ramach "podejmowania uchwały", gdyż jak sama uchwała stanowi są to dwa odrębne dokumenty, zaś logiczne jest stwierdzenie, że nie można podpisać dwóch odrębnych dokumentów poprzez podpisanie jednego z nich. Można podpisać dwa dokumenty jednocześnie, jeśli treść jednego zawiera się w treści drugiego lub treści się pokrywają, co w tym przypadku nie miało miejsca.
Omawiana Ustawa nie mówi, że Komisja Nadzoru Audytowego podejmuje uchwały o przyjęciu decyzji (postanowienia), ale mówi, że podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje (postanowienia), czyli decyzje są jedną z form uchwał podejmowanych przez Komisję Nadzoru Audytowego.
Przepis art. 70 ust. 1 ustawy jest tożsamy z przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 roku o nadzorze nad rynkiem finansowym, który brzmi: "Komisja Nadzoru Finansowego w zakresie swojej właściwości podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia., określone w przepisach odrębnych". Praktyka Komisji Nadzoru Finansowego jest jednak prawidłowa: otóż decyzje są tożsame uchwałom tzn. jako uchwały są głosowane już gotowe decyzje (zawierająca wszystkie elementy wymagane przez kpa), nie jest zaś tak, że są głosowane uchwały, w wykonaniu których są wydawane odrębne decyzje.
W ocenie skarżącego doszło do naruszenia przepisów o właściwości, gdyż Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego nie jest upoważniony do samodzielnego wydawania postanowień administracyjnych. Takich uprawnień nie daje mu ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym. Ustawa ta nakłada na niego jedynie obowiązek, o którym mowa w art. 70 ust. 3, czyli podpisanie decyzji (uchwały) przyjętej przez Komisję Nadzoru Audytowego. Tymczasem Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego de facto wydał postanowienie administracyjne z dnia 27 listopada 2013 roku (treść postanowienia nie jest ujęta w treści uchwały, chociaż uchwała powołuje się na numer postanowienia), które nie zostały przyjęte przez Komisję Nadzoru Audytowego. Podpisanie i wysłanie stronie postępowania administracyjnego decyzji administracyjnej, która nie została przyjęta przez organ (tutaj przez Komisję Nadzoru Audytowego), co udowodniono wcześniej, oznacza, że została wydana przez osobę ją podpisującą bez ustawowego upoważnienia (ani bez upoważnienia niższej rangi), co powoduje naruszenie przepisów o właściwości.
Jako potwierdzenie słuszności tego twierdzenia skarżący wskazał na argumentację zawartą w książce (B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 8", Wydawnictwo Beck, str. 736) "Przepisy ustaw odrębnych powierzają niekiedy wydawanie decyzji organom kolegialnym i wtedy podjęcie decyzji przez działającego jednoosobowo przewodniczącego tego organu stanowi o jej nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości (wyrok NSA z 26.03.1993, II SA 869/92, ONSA 1993, Nr 4, poz. 110, wydany w sprawie ze skargi na decyzję Przewodniczącego Komisji Papierów Wartościowych i Giełd). "
Skarżący stwierdził, że w organach wydających decyzję istnieje zjawisko dekoncentracji. Przy zagadnieniu dekoncentracji podkreśla się konieczność istnienia prawidłowego upoważnienia. Stąd decyzja wydana przez pracownika bez upoważnienia organu jest nieważna. W orzecznictwie podkreśla się, że brak właściwego upoważnienia skutkuje naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 kpa) np. wyrok NSA z 12.04.1996 o sygnaturze SA/Lu 692/95.
Skarżący zauważył, że art. 268a kpa pozwala na to, aby organ administracji publicznej w formie pisemnej upoważniał pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Jednakże wydaje się, że przepis ten nie znajduje zastosowania do przedmiotowej sprawy, bo przepisy ustawy o biegłych rewidentach wydają się być przepisem szczególnym do kpa.
Nadto Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego nie jest organem, lecz osobą fizyczną która stoi na czele organu kolegialnego. Żadne przepisy prawna nie wskazują, że w jakimkolwiek aspekcie mógłby być organem. Skutkuje to uznaniem, że być może wniosek o naruszeniu przepisów o właściwości mógłby być chybiony, ale to tylko z tego względu, że należałoby decyzję z [...] listopada 2013 roku uznać za nieakt, czyli dokument wytworzony przez nieuprawnioną osobę fizyczną a nie przez organ, a jedynie przy użyciu majątku i sprzętu organu. Nie ma żadnego znaczenie, że nieprzegłosowany przez Komisji; Nadzoru Audytowego dokument podpisał Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego.
Następnie skarżący przytoczył raz jeszcze przepis art. 70 ustawy o biegłych rewidentach podnosząc, że art. 70 ust. 3 ustawy stwierdza, że decyzje administracyjne podpisuje w imieniu Komisji Nadzoru Audytowego jej przewodniczący lub zastępca przewodniczącego. Komisja Nadzoru Audytowego stoi na stanowisku, że przepis ten ze względów celowościowych należy uznawać za dotyczący także postanowień.
W ocenie skarżącego rozumowanie Komisji Nadzoru Audytowego byłoby prawidłowe, gdyby ustawodawca nie dawał do zrozumienia, że należy rozróżniać decyzje od postanowień. Komisja Nadzoru Audytowego przytacza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2005 roku o sygnaturze IV SA/Wa 750/04, w którym Sąd prawidłowo stwierdził, że wymogi określone w art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 2008 roku o samorządzie województwa odnoszą się również do postanowień. Orzeczenie sądu jest poprawne. Komisja Nadzoru Audytowego nie zauważa istotnej różnicy między ustawą o samorządzie województwa, gdzie w tekście ustawy w żadnym miejscu nie mówi się o postanowieniach, a jedynie o decyzjach, co pozwala ze względu systemu prawa uznać, ze pojęcia decyzja obejmuje również postanowienia, a ustawą o biegłych rewidentach, gdzie ustawodawca w tym samy artykule dokonuje rozróżnienia na decyzje i postanowienia.
Skarżący zauważył, że w art. 70 ust. 1 ustawodawca mówi, że Komisja Nadzoru Audytowego podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje i postanowienia. Zaś w art. 70 ust. 3 mówi, że uchwały podpisują członkowie Komisji Nadzoru Audytowego, zaś decyzje Przewodniczący lub Zastępca Przewodniczącego. Ze względu na to, że obie jednostki redakcyjne są umiejscowione w jednym artykule to należy je rozumieć tak, że celem ustawodawcy było rozróżnienie decyzji i postanowień, a tym samym zdanie drugie w art. 70 ust. 3 odnosi się jedynie do decyzji, zaś do postanowień odnosi się zdanie pierwsze.
W związku z tym postanowienie winno być podpisane przez członków Komisji Nadzoru Audytowego obecnych na posiedzeniu, a skoro podpisane jedynie przez Przewodniczącą Komisji Nadzoru Audytowego to jest to błąd zbyt istotny, aby go tolerować.
Nawet gdyby błędnie przyjąć, że procedura przyjmowania przez Komisję Nadzoru Audytowego decyzji postanowień jako odrębnych dokumentów od uchwały jest prawidłowa, to i tak należy zauważyć, że uchwała w I instancji nie została przyjęta, gdyż w glosowaniu legalnie brało 3 członków Komisji Nadzoru Audytowego, a 2 winno być z urzędu wyłączonych. Gdyby nie brali udziału w głosowaniu, to nie byłoby kworum do podjęcia postanowienia, przy czym nie doszłoby do wyłączeniu organu.
Na posiedzeniu Komisji Nadzoru Audytowego w dniu [...] października 2013 roku została przyjęta uchwala nr 286/2013. W głosowaniu wzięło udział 5 członków Komisji Nadzoru Audytowego. Kworum do podejmowania uchwał to 5 członków Komisji Nadzoru Audytowego (zgodnie z art. 70 ust, 2 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badani« sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym). W głosowaniu wzięli udział m.in.
a) Pani J. D.
b) Pan S.M.
Zgodnie z art. 70 ust. 5 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym do postępowania Komisji Nadzoru Audytowego oraz przed Komisją Nadzoru Audytowego stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Bez wątpienia przy podejmowaniu wszelkich uchwał w toku postępowania administracyjnego Komisja Nadzoru Audytowego zobowiązana jest stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym instytucję wyłączenia członka organu kolegialnego, która uregulowana jest w art. 27 w związku z art. 24 kpa.
Komisja Nadzoru Audytowego niewątpliwie jest organem kolegialnym. W myśl zaś art. 27 1 k.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a. Art. 27 § 1 w zdaniu drugim wskazuje przy tym, że o wyłączeniu członka organu kolegialnego w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organ wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu.
Z treści art. 27 § 1 k.p.a., odsyłającego do przypadków wyłączenia określonych w art. 24 § 1 i art. 24 § 3 tej ustawy, skarżący wywodzi, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu m.in. gdy jest stroną postępowania albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki (art. 24 § 1 pkt 1), jak i gdy zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowniku (członka organu).
Na gruncie powołanych regulacji trafnie podnosi się, że enumeracja przyczyn wyłączenia zawarta w art. 24 § 1 k.p.a. nie wyczerpuje wszystkich możliwych przypadków rzeczywistego czy domniemanego braku bezstronności. Okoliczności powodujące wątpliwość, co do bezstronności mogą stanowić zróżnicowane okoliczności. Stosunek członka organu kolegialnego do konkretnej sprawy może dotyczyć szeregu odmiennych sytuacji. Mogą to być zarówno okoliczności faktyczne jak i prawne, które mogą stanowić słuszny powód poddania w wątpliwość bezstronności pracownika w toku rozpoznania konkretnej sprawy.
Co istotne, zachodzi przy tym jedynie potrzeba wykazania, że mogą istnieć wątpliwości co do bezstronności członka organu, nie ma natomiast konieczności wykazywania, że rzeczywiście osoba ta jest stronnicza w sprawie. Chodzi o prawdopodobieństwo zaistnienia wątpliwości, co do braku bezstronności (por. kodeks postępowania administracyjnego; Komentarz; B. Adamiak, J. Borkowski; 10. wydanie; Wydawnictwo C.H.Beck; Warszawa 2009, str. 142- 150).
Skarżący zwrócił uwagę, że w orzecznictwie jak i doktrynie podkreśla się potrzebę poszanowania takich cech postępowania administracyjnego jak sprawiedliwość, związana z nią bezstronność, rzetelność oraz zaufanie do orzekającego organu. Z zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) wyprowadzany jest obowiązek respektowania przede wszystkim przez ustawodawcę wymogów sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu przed organami władzy publicznej. Zadaniem ustawodawcy jest ukształtowanie postępowania w sposób umożliwiający wyeliminowanie czynników mogących wywołać wątpliwość, co do bezstronności osób zaangażowanych w rozstrzyganie o prawach i obowiązkach jednostek. Powinność urzeczywistnienia tej zasady dotyczy także wykładni i stosowania przepisów procesowych przez sądy oraz inne organy władzy publicznej. Podstawowym sposobem zapewnienia bezstronności jest zaś instytucja wyłączenia od orzekania (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 18 lutego 2012 r. II GSP 4/12 - i powołane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo).
Skarżący wyjaśnił, że wszystkie powyższe wywody natury teoretycznej zostały zaczerpnięte z orzeczenia NSA z dnia 7 sierpnia 2013 roku w sprawie dotyczącej Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie o sygnaturze akt II GSK 567/12.
W związku z tym skarżący zauważył, że:
a) Pani J. D. jest członkiem najwyższej władzy samorządu zawodowego biegłych rewidentów tj. Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów. W okresach pomiędzy Krajowymi Zjazdami Biegłych Rewidentów działalnością izby kieruje Krajowa Rada Biegłych Rewidentów. Fakt ten jest okolicznością wywołującą wątpliwość co do bezstronności przy podejmowaniu rozstrzygnięć dotyczących jednego z organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów - wniosek o wznowienie postępowania dotyczył wznowienia postępowania, w którym wydano decyzję administracyjną o zatwierdzeniu uchwały Krajowej Rady Biegłych Rewidentów. W związku z tym zachodzi przesłanka określona w art. 24 § 3 kpa, a więc osoba ta winna być wyłączona z urzędu z udziału w postępowaniu. Jej udział w głosowaniu był bezprawny, a wyniki głosowania winno się liczyć w ten sposób, jakby osoba ta nie brała udziału w głosowaniu.
b) Pan M. M. jest przedstawicielem Krajowej Izby Biegłych Rewidentów (czyli de facto wszystkich organów izby, w tym i Krajowej Rady Biegłych Rewidentów) w Komisji Nadzoru Audytowego. Osoba ta została rekomendowana do Komisji Nadzoru Audytowego przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 4 ustawy o biegłych rewidentach. Fakt ten jest okolicznością wywołującą wątpliwość co do bezstronności przy podejmowaniu rozstrzygnięć dotyczących jednego z organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów jakim jest Krajowa Rada Biegłych Rewidentów. W związku z tym zachodzi przesłanka określona w art. 24 § 3 kpa, a więc osoba ta winna być wyłączona z urzędu z udziału w postępowaniu. Udział w głosowaniu był bezprawny, a wyniki głosowaniu winno się liczyć w ten sposób, jakby osoba ta nie brała udziału w głosowaniu.
Zdaniem skarżącego należy zatem uznać, że w świetle prawa uchwała ta nie została podjęta, gdyż brak było kworum do jej podjęcia. Co prawda głosowało 5 członków Komisji Nadzoru Audytowego jednakże 2 z nich winno być wyłączonych z udziału w głosowaniu z urzędu, zatem głosowało w sensie prawnym jedynie 3 członków Komisji co nie jest wystarczające do podjęcia uchwały. Skarżący zwrócił uwagę na uzasadnienie do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dniu 21 listopada 2013 roku o sygnaturze VI SA/Wa 2176/12, w którym sąd odrzucając skargę na uchwałę Komisji Nadzoru Audytowego stwierdził, że zaskarżona uchwała nie istnieje ze względu na brak kworum spowodowany wyłączeniem członka Komisji Nadzoru Audytowego) oraz wskazał, że użyte w art. 70 ust. 2 ustawy określenie "w obecności" oznacza większość liczoną jedynie w stosunku do osób, które nie są wyłączone z udziału w postępowaniu. A zatem w takim przypadku osoby wyłączone z udziału w postępowaniu uznaje się za osoby nieobecne w rozumieniu art. 70 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentów.
W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Audytowego wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jak również postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie przyczyn wznowienia określonych w art. 145 par. 1 i art. 145a kpa, a ponadto istotą wznowieniowego postępowania jest powrót sprawy do stadium zwykłego postępowania instancyjnego co oznacza, że nową decyzję rozstrzygającą istotę sprawy wydaje się tak jak w sytuacji, gdyby sprawa nie była rozpatrywana.
Zgodnie z art. 145 w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Przesłanki te określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. ich wykładnia winna mieć charakter zwężający.
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3).
We wstępnej fazie postępowania regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a k.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 k.p.a. Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Organy administracji mają podstawę do weryfikacji przymiotu strony w stosunku do podmiotu wnoszącego podanie o wznowienie postępowania w pierwszej, wstępnej fazie postępowania. Jest to jedna (obok powołania się na ustawową przesłankę wznowienia i zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie) z formalnych przesłanek wznowienia, które organ winien badać na wstępnym etapie postępowania a ich negatywna ocena winna skutkować odmową wznowienia postępowania.
Nie budzi wątpliwości konstatacja, iż postanowienie o wznowieniu postępowania jest wyłącznie aktem wszczynającym postępowanie, co do przyczyn wznowienia postępowania (ustalenia czy rzeczywiście występują) i co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem tego postanowienia jest niedopuszczalna. Potwierdza to wniosek, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania wszczynane na wniosek strony zostaje wszczęte na ogólnych zasadach, to znaczy w chwili wpłynięcia wniosku do organu administracji - art. 61 § 3 k.p.a.
Rozważenia w tym miejscu wymaga kwestia, w jakim stadium postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, które jest oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. badaniu podlega spełnienie tej przesłanki wznowienia? Wynika to z faktu, iż w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. posłużono się w sposób bezpośredni określeniem "strona", które w ten sposób stało się niejako częścią materialnej podstawy wznowienia postępowania. Czy organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania może badać wystąpienie tej przesłanki w fazie rozstrzygania o samym wznowieniu, czy też może to uczynić, podobnie jak w odniesieniu do pozostałych przesłanek wznowienia, dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu? Wątpliwości te mogą powstać i powstają rzeczywiście, ze względu na fakt, iż jest to jedyna podstawa wznowienia, w której ustawodawca posłużył się określeniem "strona". Tak więc, skoro w doktrynie i orzecznictwie jest niesporne, iż nie jest dopuszczalne badanie przesłanek wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu, to pojawia się problem, czy organ administracji właściwy w sprawie wznowienia postępowania musi traktować wznowienie postępowania w oparciu o tą przesłankę, tak jak wszystkie pozostałe przesłanki wznowienia postępowania, to znaczy czy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu może badać, czy wniosek pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, czy też musi wznowić postępowanie i dopiero w jego toku zbadać, czy wniosek ten pochodził od strony postępowania?
W tym zakresie rysują się, co najmniej cztery stanowiska.
Pierwsze stanowisko, przyjęte w wyroku NSA z dnia 27 stycznia 2009 r., II OSK 23/08, Lex nr 537771, zakłada, iż "dopuszczalna jest odmowa wznowienia postępowania w drodze decyzji z tego powodu, że osoba żądająca wznowienia postępowania nie jest stroną, bez potrzeby uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a.". Skład orzekający NSA uznał więc, że nie została spełniona przesłanka podmiotowa wznowienia postępowania, a więc nie jest możliwe przejście do następnego etapu postępowania polegającego na badaniu, czy przedmiotowa przesłanka wznowienia w rzeczywistości wystąpiła, a jeżeli tak, to czy wywarła ona wpływ na treść dotychczasowej decyzji ostatecznej.
Drugie stanowisko zakłada, iż wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. "Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Powodem tym nie może być jednak brak podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn np. wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do oceny podstaw wznowienia przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacja dyspozycji z art. 149 § 2 k.p.a. – wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., II OSK 1286/09.
Trzecie stanowisko prezentuje B. Adamiak: "Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, niebędąca stroną w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa... Decyzję o odmowie wznowienia postępowania doręcza się żądającemu wznowienia postępowania. Jeżeli decyzja o odmowie wznowienia postępowania została wydana z powodu braku interesu prawnego jednostki żądającej wszczęcia postępowania, prawo złożenia odwołania przysługuje wyłącznie temu podmiotowi. Decyzja o odmowie wznowienia postępowania wywołuje skutki prawne wobec tego podmiotu. W razie, gdy w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowania, pomimo że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowania, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (art. 105 § 1)" - B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: K.p.a., Komentarz, s. 543 – 544.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 1158/10, że winno być przyjęte czwarte, kompromisowe stanowisko. Sprowadza się ono do tego, iż w przypadku oparcia wniosku o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - okoliczność czy podanie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania – postanowienia o wznowieniu postępowania ewentualne decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast, gdy okaże się, że podanie takie złożyła strona, to po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, a wiec w toku wznowionego postępowania, przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 będzie badana wyłącznie pod kątem ustalenia czy rzeczywiście wystąpiła sytuacja, iż bez własnej winy nie brała ona udziału w tym postępowaniu. Inaczej mówiąc, przedmiotem wznowionego postępowania w zakresie ustalenia czy przesłanka wznowienia w rzeczywistości wystąpiła będzie wyłącznie sprawdzenie braku zawinienia strony w nieuczestniczeniu w postępowaniu, a jeżeli się on potwierdzi, to także wpływ tej okoliczności na byt prawny ostatecznej decyzji. Pośrednio potwierdzają taką tezę wyroki NSA: z dnia 27 stycznia 2009 r., II OSK 23/08, z dnia 30 kwietnia 2010 r., I OSK 938/09, z 16 lutego 2010 r., II OSK 359/09.
Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona zostało określone w art. 28 kpa w myśl, którego stroną postępowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Podstawowe znaczenie dla wykładni art. 28 kpa ma pojęcie interesu prawnego. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują, zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści.
Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu, przy czym interes prawny musi dotyczyć go bezpośrednio ( wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97-LEX nr 43262, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 roku, II SA 1351/98 LEX nr 41827).
Sąd podzielił stanowisko Komisji Nadzoru Audytowego, że skarżącemu nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją KNA zatwierdzającą uchwałę KRBR z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], zmieniającą uchwałę w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów w 2014 r.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym do obowiązków biegłego rewidenta w szczególności należy: postępowanie zgodnie ze złożonym ślubowaniem, stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych, (w tym przez odbywanie obligatoryjnego doskonalenia zawodowego), przestrzeganie standardów rewizji finansowej, zasad niezależności oraz etyki zawodowej, regularne opłacanie składek członkowskich, przestrzeganie uchwał organów KIBR w zakresie, w jakim dotyczą one biegłych rewidentów.
Obligatoryjne doskonalenie zawodowe polega na odbyciu odpowiedniego szkolenia z zakresu rachunkowości i rewizji finansowej, przeprowadzanego przez uprawnione jednostki. KRBR powinna określić, w formie uchwały (zatwierdzanej przez Komisję Nadzoru Audytowego), zakres tematyczny oraz minimalną liczbę godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów, a także zasady uzyskiwania uprawnień do przeprowadzania obligatoryjnego doskonalenia zawodowego (przyznawanych przez KRBR).
Jak stanowi art. 64 ust. 1 pkt 1, do zadań KNA należy zatwierdzanie uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów w przypadkach określonych w ustawie. W myśl art. 72 ust. 1, KNA, w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, zatwierdza uchwałę bądź, stwierdzając, że narusza ona przepisy prawa lub godzi w interes publiczny lub też ma znamiona pomyłki lub błędu, przedstawia swoje zastrzeżenia. Zatwierdzenie uchwały i odmowa zatwierdzenia uchwały następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zakres tematyczny i minimalną liczbę godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów ustala organ samorządu zawodowego biegłych rewidentów, jakim jest KRBR która w celu wykonania ww. kompetencji, podejmuje uchwalę w sprawie zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów. Uchwała ta nie posiada przymiotu decyzji administracyjnej, zalicza się bowiem do kategorii wewnętrznych regulacji samorządu zawodowego biegłych rewidentów, odnoszących się do ogółu członków samorządu zawodowego, a nie do konkretnej strony czy stron
Zasadnym jest stanowisko KNA, że zgodnie z ustawą o biegłych rewidentach, KRBR przysługuje kompetencja do określenia zakresu tematycznego i minimalnej liczby godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów przysługuje natomiast członkowie samorządu zawodowego mają obowiązek zastosować się do ww. obowiązku doskonalenia zawodowego, pod groźbą sankcji dyscyplinarnych.
Jak stanowi art. 63 ust. 2 pkt 3 w ramach nadzoru nad samorządem biegłych rewidentów, KNA, w drodze decyzji administracyjnej zatwierdza między innymi uchwałę w ww. sprawie. W konsekwencji trafnym jest pogląd organu, że interes prawny w postępowaniu prowadzonym przez KNA w sprawie zatwierdzenia ww. uchwały, przysługuje wyłącznie KRBR.
W ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym Komisja Nadzoru Audytowego w zakresie swojej właściwości podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia. Stosownie do art. 70 ust. 2 ww. ustawy KNA podejmuje uchwały zwykłą większością głosów, w głosowaniu jawnym, w obecności co najmniej 5 osób wchodzących w jej skład, w tym przewodniczącego albo jego zastępcy; w razie równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego albo jego zastępcy.
Art. 70 ust. 3 cyt. Ustawy stanowi, że uchwały KNA podpisują wszyscy jej członkowie obecni na posiedzeniu. Decyzje administracyjne podpisuje w imieniu Komisji Nadzoru Audytowego jej przewodniczący lub zastępca przewodniczącego.
Uznać zatem należy, że wydanie decyzji i postanowień należy do zakresu kompetencji KNA, a podpisanie decyzji do Przewodniczącego KNA lub Zastępcy KNA.
Przepisy ustawy o biegłych rewidentach nie rozstrzygają, kwestii postanowień. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę wbrew stanowisku skarżącego uznał postępowanie KNA za prawidłowe. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 750/04 (Opubl: Legalis) przywołanym przez organ, które to stanowisko zdaniem Sądu znajduje odniesienie do niniejszej sprawy, wymogi określone w art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590) odnoszą się również do postanowień.
Jak stanowi art. 46 ust. 2a ww. ustawy, decyzje wydane przez zarząd województwu w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek. W decyzji wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji. Zacytowany przepis mówi o decyzjach nie wymieniając postanowień. Jednakże jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyżej wymienionym wyroku wymogi wynikające z tego przepisu dotyczą również postanowień.
Jak wynika z akt sprawy treść postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. została przyjęta w wyniku głosowania i znajduje swoje odzwierciedlenie w uchwale KNA z dnia 27 listopada 2013 r., podpisanej przez wszystkich obecnych członków KNA oraz dodatkowo w wyciągu z protokołu z posiedzenia KNA z dnia [...] listopada 2013 r., który odzwierciedla wynik głosowania organu kolegialnego. Powyższy sposób postępowania odnosi się również do postanowienia KNA z dnia [...] października 2013 r. odmawiającego wznowienia postępowania. Z przyjętej uchwały wynika w sposób jednoznaczny zarówno, że zostało wydane postanowienie o określonej treści jak i wola organu. Podjęta uchwała nie podlega doręczeniu stronie, albowiem doręczeniu podlega postanowienie KNA, na co wskazuje treść uchwały.
Należy podzielić stanowisko organu, że uchwała stanowi wyraz woli organu kolegialnego i jest podstawą do podpisania przez Przewodniczącego KNA lub jego Zastępcę decyzji lub postanowienia o treści zgodnej z podjętą uchwałą. Doręczenie postanowienie wywołuje dla skarżącego skutki prawne i gwarantuje ochronę praw do wnoszenia środków odwoławczych oraz zawiera wszystkie elementy postanowienia wymagane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały także przesłanki uprawdopodabniające konieczność wyłączenia któregokolwiek z członków KNA.
Zasadnie organ przyjął, że nie można uznać, że z faktu przynależności do samorządu zawodowego biegłych rewidentów powstał stosunek pomiędzy wskazanymi członkami KNA a skarżącym, który spowodowałby, że wynik sprawy mógłby mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki.
Członkowie KNA wymienieni w skardze są członkami samorządu zawodowego biegłych rewidentów, gdyż przynależność ich jest obowiązkowa jednakże nie są członkami organu jakim jest Krajowa Rada Biegłych Rewidentów.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło