VI SA/Wa 3943/24
WyrokWSA w Warszawie2025-05-06
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Grzegorz Nowecki, Justyna Żurawska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wspólnota Mieszkaniowa może zostać obciążona karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim pojemników na odpady komunalne, mimo braku zezwolenia zarządcy drogi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie czystości i porządku na nieruchomości, a tym samym za zapewnienie pojemników na odpady, ponosi odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim tych pojemników bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie zależy od winy. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa umieściła pięć pojemników na odpady komunalne w pasie drogowym bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi. Organy administracji publicznej (Prezydent miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze) nałożyły na Wspólnotę karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego. Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję SKO, argumentując m.in., że pojemniki na odpady nie stanowią obiektu budowlanego i nie wypełniają przesłanek zajęcia pasa drogowego, a także że brak było miejsca na nieruchomości na ich ustawienie. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę
Przedmiotem skargi W. w W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Wspólnota Mieszkaniowa") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] wydana w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] maja 2023 r. pracownicy Wydziału Kontroli Pasa Drogowego Zarządu Dróg Miejskich przeprowadzili kontrolę pasa drogowego ul. [...] w W. w rejonie nr [...], podczas której stwierdzono umieszczenie w nim pięciu pojemników kontenerowych na odpady komunalne bez wymaganego przepisami ustawy o drogach publicznych zezwolenia zarządcy drogi. Podczas kontroli wykonano dokumentację fotograficzną oraz sporządzono protokół nr [...], w którym m.in. zapisano zmierzoną powierzchnię zajęcia pasa drogowego.
Kolejne kontrole przeprowadzone w dniach: 2, 14 czerwca, 26, 27, 28 lipca oraz 28 sierpnia 2023 r. potwierdziły funkcjonowanie pojemników bez zezwolenia, czego dowodem jest karta kontroli oraz dokumentacja fotograficzna sporządzone przez pracowników Wydziału Kontroli Pasa Drogowego.
Wyniki kontroli doprowadziły do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zajęcia przez Wspólnotę Mieszkaniową pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim pojemników na odpady komunalne, bez zgody zarządcy drogi. O wszczęciu postępowania Wspólnota została zawiadomiona.
Kolejno, w dniu [...] marca 2024 r. Prezydent [...] wydał decyzję nr [...] wymierzającą Wspólnocie Mieszkaniowej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego (drogi powiatowej) ul. [...] w rejonie nr [...] w dniach 10 maja, 2, 14 czerwca, 26, 27, 28 lipca oraz 28 sierpnia 2023 r. poprzez umieszczenie w nim pięciu pojemników kontenerowych bez zezwolenia zarządcy drogi: trzy pojemniki kontenerowe na odpady (duże): każdy o powierzchni 1,24 m2 - dwa pojemniki kontenerowe na odpady (małe): każdy o powierzchni 0,34m2. Organ ustalił karę pieniężną w wysokości 1881,88 zł obliczoną jako iloczyn powierzchni zajęcia pasa drogowego, ustalonej stawki opłaty powiększonej dziesięciokrotnie i liczby dni zajęcia pasa drogowego.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 40 ust. 12 pkt 1 i ust. 13 w zw. z art. 40d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.), dalej: "u.d.p." oraz uchwała Rady m.st. Warszawy nr XXXI/666/2004 z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych no obszarze m.st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (opubl. Dz.Urz. Woj. Mazowieckiego z 2004 r. Nr 148, poz. 3717 ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta [...] wniosła Strona, zaskarżając ją w całości. Decyzji tej Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła naruszenie art. 40 ust. 1-2 u.d.p., art. 28, art. 104 § 1, art. 107, art. 11 oraz art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.".
W uzasadnieniu odwołania Strona podniosła, że umieszczenie w przestrzeni pasa drogowego pojemników na odpady nie wypełnia żadnej z przesłanek pozwalających na stwierdzenie zajęcia pasa drogowego. Wspomaga on jedynie mieszkańców w realizacji obowiązku nałożonego przez ustawę. Skoro pojemnik na odpady nie jest obiektem budowlanym to stanowi to o braku stanu zajęcia pasa drogowego. Ponadto Wspólnota Mieszkaniowa podniosła, że zajęcie nastąpiło z powodu braku miejsca należącego do niej, w którym pojemniki te mogłyby zostać umieszczone. Skarżący ma obowiązek zapewnić na nieruchomości czystość i porządek. Obowiązek ten jest realizowany przez wyposażenie nieruchomości w pojemniki na odpady komunalne. Zaś wystawienie pojemników przy ulicy jest jedynym miejscem, w którym jest to możliwe. Dalej Strona podkreśliła, że mieszkańcy nieruchomości nie dokonują czynności polegających na umieszczeniu pojemników, gdyż te znajdowały się w tym miejscu już wcześniej. Mieszkańcy jedynie utrzymują dotychczasowe stosunki miejscowe.
Nadto Strona wskazała, że organ nie ustalił czy zajęcie pasa było inicjatywą zarządu, czy też działaniem pojedynczych mieszkańców.
Decyzją z dnia [...] września 2024 r., zaskarżoną w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium odniosło się do przepisów art. 40 ust. 1 oraz ust. 12 u.d.p., a następnie wskazało, że zajęcie pasa drogowego (drogi powiatowej) ul. [...] w rejonie nr [...] w dniach 10 maja, 2, 14 czerwca, 26, 27, 28 lipca oraz 28 sierpnia 2023 r. poprzez umieszczenie w nim pięciu pojemników kontenerowych bez zezwolenia zarządcy drogi nie budzi wątpliwości. Zaznaczone na mapie zasadniczej pojemniki na odpady są wyrysowane w przybliżeniu na podstawie ich położenia z protokołu kontroli pasa drogowego. Przedmiotowe pojemniki ustawione są przy charakterystycznym punkcie-krawężniku jezdni, który jest w znacznej odległości od granicy pasa drogowego. Znajdująca się w aktach kopia mapy zasadniczej znajduje zastosowanie również w niniejszym postępowaniu, gdzie pojemniki ustawione są w podobnym położeniu, co pozwala stwierdzić ich położenie w pasie drogowym. W materiale drogowym znajduje się także dokumentacja fotograficzna. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy tj. ww. mapy oraz sporządzonych zdjęć, wynika zatem, że doszło do zajęcia pasa drogowego we wskazanym wyżej czasie bez zezwolenia zarządcy drogi. Zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja obrazuje bowiem kolizję pojemników kontenerowych z pasem drogowym.
Odnośnie zaś odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 189f k.p.a., Kolegium wskazało, że nie znalazło podstaw do jego zastosowania.
Nadto odnosząc się do argumentów odwołania, Kolegium uznało, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniosła Wspólnota Mieszkaniowa, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Decyzji zaskarżonej Strona zarzuciła naruszenie:
I. prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 40 ust. 1-2 u.d.p. poprzez wydanie decyzji:
- w sytuacji gdy na żadnym dokumencie geodezyjnym - mapie, nie została zaznaczona realna granica pasa drogowego oraz faktyczne umieszczenie pojemników na odpady,
- w stanie faktycznym, w którym obiektem co do którego upatruje się zajęcia pasa drogowego jest tzw. mobilny pojemnik na odpady tj. w stosunku do obiektu, który nie jest w ogóle obiektem budowlanym i jego istnienie w przestrzeni nie wypełnia żadnej z przesłanek pozwalających na stwierdzenie zajęcia pasa drogowego opisanych w art. 40 ust. 1 u.d.p.;
- bez przeprowadzenia czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie tego, czy zajmowanie pasa drogowego stanowiło ciągłą praktykę, czy było jednorazową czynnością konieczną do zrealizowania ustawowego obowiązku utrzymania czystości i porządku;
2) art. 28, art. 104 § 1, art. 107 k.p.a., wydanie decyzji wobec podmiotu niebędącego stroną oraz wobec nieprzeprowadzenia czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie tego, kto i w jakim zakresie dokonał faktycznego zajęcia pasa drogowego na cele niezwiązane z ruchem drogowym, bez uzyskania zezwolenia;
II. przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
- art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli, a tym samym wymierzenie kary bez względu na okoliczności towarzyszące wydaniu rozstrzygnięcia, a także poprzez niedostateczne określenie przesłanek wymierzenia kary pieniężnej w uzasadnieniu prawnym rozstrzygnięcia;
- niezastosowanie art. 189f k.p.a. poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw prawnych do zastosowania art. 189f k.p.a. w przypadku kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, prowadzących do błędnego uznania, że Strona zajmowała pas drogowy bez zezwolenia zarządcy drogi, w sytuacji w której nie zachodzi taka sytuacja;
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
W uzasadnieniu skargi Strona zawarła argumenty mające na celu poparcie postawionych zarzutów. Skarżąca wskazała m.in., że decyzja została wydana wobec Skarżącej tj. podmiotu niebędącego stroną postępowania oraz w sytuacji nieprzeprowadzenia czynności wyjaśniających mających na celu ustalenie tego, kto i w jakim zakresie dokonał faktycznego zajęcia pasa drogowego na cele niezwiązane z ruchem drogowym, bez uzyskania zezwolenia. Podniosła także, że w sprawie granicę pasa drogowego wyznacza granica działki nr [...], biegnąca w miejscu zlokalizowania pojemników na odpady wzdłuż budynku, przy którym były one umieszczone. Naturalną konsekwencją jest to, że wszystkie elementy położone na elewacji stanowią zajęcie pasa drogowego. W aktach sprawy znajduje się wydruk z mapy zasadniczej oraz wyrys z mapy ewidencyjnej. Niemniej jednak, zdaniem Strony, na żadnym dokumencie geodezyjnym (mapie) nie została zaznaczona granica pasa drogowego oraz umieszczenie pojemników na odpady.
Strona zaznaczyła także, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstaw do wyłączenia możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. do kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym: sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W sprawie niniejszej zarówno Wspólnota Mieszkaniowa jak i Kolegium wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli w sprawie, pod względem jej zgodności z prawem stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2024 r. wymierzającą Wspólnocie Mieszkaniowej karę pieniężną w wysokości 1881,88 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej – ul. [...] w [...], w rejonie numeru [...] w dniach: 10 maja, 2, 14 czerwca oraz 26, 27 i 28 lipca, a także 28 sierpnia 2023 r. poprzez umieszczenie w nim pięciu pojemników na odpady – trzy pojemniki kontenerowe duże o powierzchni 1,24m2 każdy oraz dwa pojemniki kontenerowe małe o powierzchni 0,34 m2 każdy.
Stosownie do art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się: lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 1 ust. 1 art. 39 u.d.p.).
Stosownie do ust. 1 art. 40 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Zezwolenie o którym mowa w ust. 1 dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych; 3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.
Przepis art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., stanowiący podstawę materialnoprawną nałożonej kary, stanowi że: "Za zajęcie pasa drogowego: bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.". Z treści art. 40 ust. 4 u.d.p. wynika zaś, że opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4 art. 40, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień.
W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego powinna obciążać podmiot, który faktycznie zajął pas drogowy bez zezwolenia, ponieważ dla wymierzenia kary pieniężnej istotne jest kto dokonał faktycznego zajęcia pasa drogowego na cele niezwiązane z ruchem drogowym, bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 u.d.p. Kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia nakładana jest na podmiot, który faktycznie zajmuje pas, a zarazem jest sprawcą czynu objętego tą sankcją (zob. wyrok WSA w Łodzi z 22.10.2008 r. III SA/Łd 272/08, wyrok WSA w Gliwicach z 19.09.2010 r. II SA/Gl 57/10, wyrok WSA we Wrocławiu z 21.07.2011 r. III SA/Wr 227/11 czy wyrok WSA w Olsztynie z 8.08.2012 r. II SA/Ol 1049/11).
W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, organy trafnie skierowały decyzje wydane w sprawie do Wspólnoty Mieszkaniowej jako sprawcy zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, bez naruszenia, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, reguł postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Przepis art.
7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Z kolei zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Istotną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności.
W sprawie przeprowadzono szereg czynności mających na celu ustalenie istotnych okoliczności faktycznych, z punktu widzenia mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dodatkowo wskazać trzeba, że odpowiedzialność administracyjna za nieuprawnione zajęcie pasa drogowego ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy sprawcy, albowiem ustawową przesłankę nałożenia kary pieniężnej stanowi faktyczne zajęcie pasa drogowego, zaś okolicznościami uwalniającymi od tej odpowiedzialności są: dysponowanie przez sprawcę stosownym zezwoleniem zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego lub wykazanie, że zajęcie pasa drogowego w konkretnym przypadku nie wymagało takiego zezwolenia.
W sprawie ustalono, że objęte postępowaniem pojemniki na odpady komunalne zajmowały pas drogowy ul. [...] w W., w rejonie numeru [...]. W ocenie Sądu ustalenie to znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym w postaci: protokołów z kontroli pasa drogowego, kart kontroli zajęcia pasa i zawartej w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej, w tym na nośniku DVD, wypisu z rejestru gruntów oraz wydruku mapy zasadniczej z wrysowaną przez geodetę linią granicy pasa drogowego w rejonie posadowienia obiektów zajmujących pas drogowy. Na mapie tej naniesiono także lokalizację obiektów. Organ odwoławczy wziął również pod uwagę wyjaśnienia Strony zawarte w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji.
W myśl art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1048, ze zm.), ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Uprawnienia wspólnoty - jako swoistego reprezentanta właścicieli lokali - sprowadzają się do zarządzania i administrowania nieruchomością wspólną.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1297) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Niewątpliwie Miasto [...] zapewnia selektywne odbieranie odpadów komunalnych, w stosunku do nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy (§ 3 ust. 1 pkt 1 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie m.st. Warszawy – załącznik do uchwały Rady m.st. Warszawy z 9.06.2022 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie m.st. Warszawy, opubl. Dz.Urz. Województwa Mazowieckiego z 15.06.2022 r. poz. 6598) oraz wyposażenie nieruchomości, o których mowa w pkt 1, w odpowiednie worki lub pojemniki do gromadzenia odpadów komunalnych, za wyjątkiem pojemników podziemnych, półpodziemnych i prasokontenrów (§ 3 pkt 3 ww. Regulaminu). Do zbierania odpadów komunalnych na terenach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy zabudowanych budynkami wielolokalowymi stosuje się m.in.: pojemniki dwukołowe i pojemniki czterokołowe oraz kontenery (§ 7 ust. 3 Regulaminu, § 3 ust. 1 pkt 1 uchwały nr LXV/2149/2022 m.st. Warszawy z dnia 9 czerwca 2022 r. w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w [...] i zagospodarowania tych odpadów, opubl. Dz.Urz. Województwa Mazowieckiego z 2022 r. poz. 6599). Pojemniki i worki do gromadzenia odpadów komunalnych rozmieszcza się w wyznaczonych miejscach gromadzenia odpadów (§ 10 ust. 1 Regulaminu). Regulamin przewiduje także rozwiązanie w sytuacji braku możliwości zorganizowania miejsca gromadzenia odpadów dla nieruchomości (§ 10 ust. 3 Regulaminu) – dopuszcza się rozmieszczenie pojemników lub worków w miejscu gromadzenia odpadów wspólnym z inną nieruchomością lub nieruchomościami. Wówczas warunkiem rozmieszczenia pojemników jest m.in. zgłoszenie lokalizacji miejsca wspólnego gromadzenia odpadów.
Z powyższego wynika zatem, że wskazanie miejsca w którym pojemniki na odpady zostaną ustawione należy do właściciela nieruchomości – w sprawie Wspólnoty Mieszkaniowej. Okoliczności, że przedmiotowe pojemniki na odpady służyły obsłudze mieszkańców nieruchomości przy ul. [...] w W. Skarżąca nie przeczy. Wprost przeciwnie w treści odwołania pełnomocnik Strony wprost wskazał, że: "Wystawienie pojemników przy ul. [...] jest jedynym możliwym miejscem umożliwiającym mieszkańcom realizowanie tego ustawowego obowiązku". Strona potwierdziła także, że sporne pojemniki w miejscu wskazanym w decyzji, a więc w pasie drogowym drogi powiatowej, były umieszczane już wcześniej, a mieszkańcy "jedynie utrzymywali stosunki miejscowe".
Z powyższego wynika zatem, że ustalenie organów, iż to Wspólnota Mieszkaniowa dokonała zajęcia pasa drogowego umieszczając w nim pojemniki, nie narusza prawa. W tej sytuacji okoliczność, kto konkretnie fizycznie pojemniki te umieścił nie ma żadnego znaczenie w sprawie. Istotne jest bowiem, że pojemniki zostały ustawione w pasie drogowym za aprobatą Wspólnoty Mieszkaniowej. Dodatkowo zauważyć trzeba, że z dokumentacji zdjęciowej zebranej w sprawie wynika, iż przedmiotowe pojemniki przypisane są do skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej.
A zatem, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 28 k.p.a. zgodnie z którym: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.".
Okoliczność zajęcia przez rzeczone pojemniki na odpady pasa drogowego została wykazana przez organ dokumentem geodezyjnym określającym z jednej strony linie graniczne pasa drogowego, o jakim stanowi art. 4 pkt 1 u.d.p., z drugiej - kolizję umieszczonych w pasie drogowym obiektów z tymi liniami, w sposób pozwalający stwierdzić zajęcie tego pasa. Nie budzi wątpliwości, że działka nr [...] (ul. [...]) posiada status drogi. Zatem zarzut Strony, że w aktach sprawy brak jest dokumentu z którego wynikałby fakt zajęcia przez przedmiotowe pojemniki pasa drogowego nie znajduje usprawiedliwienia. Zwrócić należy uwagę, że Skarżąca nie podważyła opracowania geodezyjnego znajdującego się w aktach sprawy, ograniczając się do stanowiska, że w sprawie nie wykazano zajęcia pasa drogowego. W ocenie Sądu przedmiotowe opracowanie geodezyjne mogło zostać wykorzystane w sprawie niniejszej. Pojemniki na odpady ustawiane są bowiem zasadniczo w tym samy miejscu, przy krawędzi drogi, w oddaleniu od granicy pasa drogowego biegnącego wzdłuż budynków, co znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej zebranej do sprawy.
Nadto Sąd wskazuje, że z protokołu kontroli wynika, iż pojemniki zostały pomierzone, ustalono zatem wielkość zajętej powierzchni pasa drogowego. Ustalono także stawkę opłaty, stanowiącej punkt wyjścia do naliczenia kary w oparciu o przepis art. 40 ust. 12 u.d.p. Organ był uprawniony do nałożenia na Skarżącą kary zgodnie z art. 40 ust. 12 i ust. 13 u.d.p. w związku z postanowieniami uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXXI/666/2004 z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m.st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, tj. poz. 5 załącznika nr 3 dla drogi powiatowej - barakowozy, obiekty i pojemniki kontenerowe, w brzmieniu nadanym uchwałą nr LXXIV/2468/2022 Rady m.st. Warszawy z dnia 15 grudnia 2002r. (opubl. Dz.Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 13948).
Sąd nie podzielił także stanowiska Strony, że zakaz zajmowania pasa drogowego nie dotyczy pojemników na odpady. Przepis art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. zabrania lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Zakaz ten dotyczy zatem wszystkich urządzeń obcych czy przedmiotów, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Niewątpliwe pojemniki na odpady komunalne ww. potrzebom nie służą. Bezspornym jest także fakt, że Strona nie posiadała stosownego zezwolenia. Podkreślić przy tym należy, że zezwolenie stanowi wyjątek od generalnego zakazu wyrażonego w art. 39 ust. 1 u.d.p.
Odnosząc się do zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. Sąd wskazuje, że w jego ocenie co do zasady trafne jest stanowisko Kolegium co do braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Stosownie do art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego. Unormowanie zawarte w art. 189f § 1 k.p.a. ma zastosowanie także do decyzji związanych. A zatem charakter kar przewidziany w przepisach ustawy o drogach publicznych co do zasady nie stoi na przeszkodzie możliwości odstąpienia od nałożenia kary, co trafnie podniosła Skarżąca. Zastosowanie instytucji odstąpienia od ukarania nie eliminuje deliktu, a jedynie uchyla jego karalność.
W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Sąd orzekający w sprawie podziela przy tym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowany z rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot zobowiązany jest ów obowiązek wykonać. Kara administracyjna jest naturalną reakcją na niewypełnienie go. Nie można doprowadzać do sytuacji, że zasadą stanie się odstępowanie od nakładania kar w tym zakresie, a wyjątkiem ich nakładanie (por. wyrok z dnia 10 kwietnia 2024 r. III SA/Gl 1095/23).
W sprawie możliwość zastosowania przepisu art. 198f § 1 k.p.a. została rozważona przez organy z urzędu.
W warunkach sprawy niniejszej wskazać należy, że pas drogi publicznej, jako jeden ze składników majątku publicznego, podlega szczególnej ochronie prawnej (por. wyrok NSA z 4.06.2024 r. II GSK 2182/23). Zajęcie pasa drogowego przez obiekty niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego należy oceniać m.in. z punktu widzenia gwarancji niezakłóconego administrowania pasem drogowym przez zarządcę drogi oraz ujemnego oddziaływania na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Zdaniem Sądu umieszczanie w pasie drogowym obiektów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego nie pozostaje bez wpływu na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Co do zasady nie można twierdzić zatem, że naruszenie prawa jest znikome.
Dodać przy tym trzeba, iż żeby w ogóle rozważać skorzystanie przez organ z możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oprócz znikomości naruszenia prawa musi zostać spełniona także i druga przesłanka – zaprzestanie naruszenia prawa. W sprawie spełnienia tej przesłanki Strona nie podnosiła. Przy czym powód niezwłocznego nieusunięcia pojemników z przestrzeni pasa drogowego nie ma znaczenia przy ocenie tej przesłanki.
Ponadto Sądowi z urzędu wiadomym jest, że sprawa niniejsza dotycząca zajęcia pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim pojemników na odpady nie jest sprawą incydentalną, a jedną z wielu. Na Wspólnotę Mieszkaniową zostało nałożonych kilka kar za zajmowanie pasa drogowego, w różnych okresach, właśnie za umieszczenie w nim rzeczonych pojemników na opady bez zezwolenia zarządcy drogi.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie naruszył także przepisu art. 11 k.p.a. dotyczącego zasady przekonywania oraz art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.". Podstawowym celem zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a., jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że zasadę tę narusza organ w szczególności wówczas, gdy "w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń, które strona uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy" (por. wyrok NSA z 6.08.1984 r. II SA 742/84). Przy czym jedną z podstawowych form realizacji zasady przekonywania jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania łączy się ściśle z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.).
W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonego aktu pod względem formalnym zasadniczo odpowiada prawu. Dostrzeżone omyłki w treści uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy. W treści decyzji Kolegium zawarło zarówno uzasadnienie faktyczne – wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak i prawne. Kolegium wyjaśniło podstawę prawną rozstrzygnięcia, przytaczając przepisy prawa. Odniosło się także do zarzutów Strony zawartych w odwołaniu.
W tym miejscu zauważyć należy, że czym innym jest poprawność sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia, a czym innym siła przekonywania użytych argumentów. Obowiązkiem organu jest bowiem dołożenie należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia, a nie skuteczne przekonanie Strony o zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 16.05.2024 r. I GSK 1265/20).
Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym przepisów podniesionych w skardze. W sprawie zostały ustalone wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło