VI SA/Wa 3982/24

WyrokWSA w Warszawie2025-04-16

Skład orzekający: Tomasz Sałek, Grzegorz Nowecki, Justyna Żurawska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej trwa nadal, pomimo ogłoszenia upadłości spółki i orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej wobec wspólnika, jeśli spółka nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego?
Ratio decidendi
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej jest powiązany z samym posiadaniem statusu wspólnika, a nie z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę czy wspólnika. Dopóki spółka nie zostanie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, a jej działalność nie zostanie zawieszona, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego trwa, niezależnie od ogłoszenia upadłości spółki czy orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej wobec wspólnika.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która ustaliła, że K. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej od 1 października 2017 r. do nadal. Skarżący podniósł, że od 2 lutego 2021 r. nie prowadzi działalności gospodarczej z powodu ogłoszenia upadłości spółki i orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego trwa, dopóki spółka nie zostanie wykreślona z KRS.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Asesor WSA Justyna Żurawska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 3 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2024 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" i art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, działając jako organ upoważniony w oparciu o art. 268a k.p.a. do załatwienia sprawy w imieniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu sprawy wszczętej wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej jako ZUS) z 31 lipca 2024 r. ustalił, że K. D. (dalej "skarżący") podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej: [...] Spółka jawna [...]; [...] w upadłości likwidacyjnej, KRS [...], NIP [...], w okresie od 1 października 2017r. do nadal. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. W dniu 5 sierpnia 2024 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynął wniosek ZUS o rozpatrzenie sprawy objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej: [...] Spółka jawna [...]; [...] w upadłości likwidacyjnej, KRS [...], NIP [...] (dalej jako spółka jawna), w okresie od 1 października 2017 r. do nadal. W oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w odniesieniu do okresu objętego żądaniem, ustalono, że: 1) z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej jako KRS) wynika, że skarżący został wpisany do rejestru jako wspólnik spółki jawnej: [...] Spółka jawna [...]; [...] w upadłości likwidacyjnej od 20 lutego 2001 r., 2) skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik spółki jawnej w okresie od 28 grudnia 2017 r. do 22 marca 2021 r., 3) skarżący, we wnioskowanym okresie, podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu od 1 października 2017 r. jako osoba uprawniona do emerytury, 4) w dniu [...] lutego 2021 r. Sąd Rejonowy [...] w [...] z siedzibą w [...], [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Pismem z 9 sierpnia 2024 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym oraz o prawach strony wynikających z art. 10 k.p.a. Jednocześnie, wezwano stronę do przekazania wszystkich informacji i dokumentów mogących mieć wpływ na dokonanie rozstrzygnięcia. W szczególności organ wystąpił o przesłanie wyjaśnień, czy w okresie od 1 października 2017 r. do nadal strona była wspólnikiem spółki jawnej. W sytuacji, gdy strona we wskazanym okresie nie była wspólnikiem tej spółki organ prosił o przekazanie dokumentów potwierdzających ten fakt. W dniu 20 sierpnia 2024 r. skarżący złożył w organie pisemne wyjaśnienia, w których wskazał, że: - w dniu [...] lutego 2020 r. zmarł wspólnik J. K., a jego spadkobiercy odrzucili spadek, - w dniu [...] marca 2021 r. sąd ogłosił upadłość spółki, - w dniu [...] lipca 2021 r. sąd orzekł o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej i od tego dnia nie wykonuje on żadnej działalności, - spółkę jawną likwiduje syndyk. Do wyjaśnień zostały dołączone kserokopie: - postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z siedzibą w [...] [...] Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie zabezpieczenia majątku dłużnika poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, - zarządzenia tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia 22 marca 2021 r., - zażalenia z 4 maja 2021 r. na postanowienie Sądu Rejonowego [...] z siedzibą w [...] [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia [...] lutego 2021 r. o orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, - wniosku z 14 lutego 2022 r. o ustanowienie kuratora dla spółki jawnej, -zaświadczenia z 31 marca 2022 r. o ustanowieniu kuratora dla spółki jawnej, -porozumienia zawartego pomiędzy spółką jawną, a PGNIG TERMIKA Energetyka Rozproszona Sp. z o.o., dotyczące wynagrodzenia za korzystanie z przyłączy ciepłowniczych. -aktu zgonu wspólnika-J. K. Pismem z 2 września 2024 r. skarżący został poinformowany o ustaleniach dokonanych w sprawie w toku postępowania. Do strony została przekazana informacja o możliwości wypowiedzenia się w sprawie bezpośrednio przed wydaniem decyzji. Decyzją z [...] października 2024 r., organ ustalił, ze skarżący podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej: [...] Spółka jawna [...]; [...] w upadłości likwidacyjnej, w okresie od 1 października 2017 r. do nadal. W uzasadnieniu Organ przytoczył treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia i wskazał, że z informacji zawartych w KRS wynika, że spółka została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców od [...] lutego 2001 r. pod numerem KRS [...], a skarżący od daty zarejestrowania ww. spółki jawnej figuruje jako jej wspólnik. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów przyjmuje się, że w przypadku wspólnika spółki jawnej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki. Obowiązek ten trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty. Istotna jest w tym przypadku data rejestracji spółki w KRS oraz data wykreślenia jej z tego rejestru. Rozwiązanie spółki jawnej podlega zgłoszeniu do rejestru. Wpis do KRS ma charakter konstytutywny, co oznacza, że jego zmiana jest skuteczna z dniem dokonania wpisu do KRS. Powołując się na stanowisko orzecznictwa oraz materiał dowodowy sprawy organ wskazał, że w złożonych wyjaśnieniach skarżący oświadczył, że od dnia [...] lipca 2021 r., tj. prawomocnego orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia działalności gospodarczej nie wykonuje żadnej działalności gospodarczej. W KRS brak jest jednak informacji dotyczącej zawieszenia działalności spółki oraz jej wykreślenia z rejestru. Organ w związku z tym zauważył, że skarżący nadal legitymuje się statusem wspólnika spółki jawnej. Powyższa okoliczność jednoznacznie wynika z danych KRS, zaś okoliczności podnoszone przez stronę pozostają bez znaczenia dla objęcia jej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżący podlega bowiem obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej ponieważ spółka której jest wspólnikiem ani nie została wykreślona z KRS, ani jej działalność nie uległa zawieszeniu. Organ podkreślił, że literalna wykładnia przywołanych przepisów pozwala uznać, że utrata statusu wspólnika przez daną osobę następuje albo z dniem wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce (czyli udziałów, akcji). Jedyne wyłączenie spod obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym dotyczy sytuacji, w której doszło do zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji, w części odnoszącej się do okresu podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej: [...] Spółka jawna [...]; [...] w upadłości likwidacyjnej, KRS [...], NIP [...] tj. od dnia 02 lutego 2021 r. do nadal oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzuty: 1.naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenia art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561), poprzez błędne przyjęcie, że istniały przesłanki do ustalenia że Skarżący podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej: [...] Spółka jawna [...]; [...] w upadłości likwidacyjnej, KRS [...], NIP [...], w okresie od 02 lutego 2021 r. do nadal - naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i w związku z art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz.1009 ), przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek ubezpieczenia społecznego wspólnika spółki jawnej powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu, a nie z prowadzeniem przez spółkę działalności gospodarczej, podczas gdy objęcie wspólnika, czy to jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, czy też spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej - które na kanwie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uznane zostały za osoby prowadzące pozarolniczą działalność - ubezpieczeniem społecznym nie wynika wyłącznie z zawarcia umowy spółki i zgłoszenia do Krajowego Rejestru Sądowego, ale konieczne jest, by spółka ta prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, tym bardziej, iż w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność, w tym wspólników wskazanych spółek, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega się w okresach od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone; 2. naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: - naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6) k.p.a. przez dokonanie nieprawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego i uznanie, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uwarunkowany jest wyłącznie członkostwem w spółce i inne czynniki jak np. możliwość realizacji ogółu praw i obowiązków jest powiązany z faktem wyłącznie członkostwa, a także niewyjaśnienia przez organ administracyjny wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych, w tym także w zakresie braku możliwości realizacji praw i obowiązków w wyniku orzeczenia wobec skarżącego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej oraz ogłoszenia upadłości przez Spółkę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji bądź postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania. Należy ponadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Art. 82 ust. 1-4 w/w ustawy stanowi, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie. W przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki. Jak stanowi art. 82 ust. 5 omawianej ustawy rodzajami działalności jest 1) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej, 2) działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; 3) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej; 4) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej; 5) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki partnerskiej. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a, a także wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej (art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach). Należy podkreślić, iż obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu, nie ma przy tym żadnej zależności pomiędzy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Co istotne wspólnik spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółek w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów. W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w spółce (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Zatem – jak stwierdził w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14). O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje kwestia momentu rozpoczęcia faktycznego wykonywania czynności na rzecz spółki. Tak więc dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, LEX nr 205585, lub też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, LEX nr 197465). W sprawie istotnym jest rozumienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 - "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. W art. 8 ust. 6 pkt 4 wśród "objętych" ubezpieczeniem znalazły się osoby prowadzące pozarolniczą działalność w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz będące wspólnikami spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. W tym rozumieniu skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadzi pozarolniczą działalność. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, a ze spełnieniem warunków do objęcia nimi, o czym stanowi m.in. lit. c) tego przepisu i ten warunek skarżący spełnia. Podkreślić należy, iż czym innym jest naliczenie i wysokość składek ubezpieczeniowych, a czym innym fakt objęcia ubezpieczeniem. Obowiązek opłacania składek powstaje skutkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez objęcie tym ubezpieczeniem ubezpieczonego, a ich wysokość określa właściwy terytorialnie dla ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Istotą kontrolowanej w niniejszej sprawie przez Sąd decyzji administracyjnej jest wyłącznie stwierdzenie, czy skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu skarżący będzie zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie uzależniona od ustalenia, czy skarżący uzyskiwał przychody jako wspólnik spółki. Jednak ustalenia te należą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie, w której skarżący ma możliwość stosownego działania na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W sprawie przed organami NFZ, dotyczącej objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają istotnego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 709/10). W tym postępowaniu powinny zostać podniesione argumenty podważające – zdaniem Skarżącego – obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne, takie jak wysokość osiąganych przychodów (por. w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 839/23). W zakresie kompetencji Prezes NFZ leży bowiem jedynie ustalenie, czy skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie tej okoliczności przez Fundusz jest kwestią niejako wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Reasumując, z treści powołanych przepisów, wbrew stanowisku skarżącego, wynika, że wspólnik spółki jawnej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. Wspólnik spółki jawnej objęty jest więc obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przywołanych wyżej, obowiązujących regulacji prawnych należało zaakceptować stanowisko Prezesa NFZ, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik spółki jawnej wskazanej w zaskarżonej decyzji we wskazanym okresie. Okres ten organ prawidłowo ustalił zgodnie z informacjami pozyskanymi z ZUS i na podstawie treści rejestru przedsiębiorców KRS. Organ prawidłowo nadto ustalił, że ww. spółka jawna nie zawieszała prowadzenia działalności gospodarczej. Wbrew stanowisku skargi, skarżący objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej (vide pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 467/24 i z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16). Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt I UK 95/05 oraz w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., sygn. akt II UK 111/03, wyraził pogląd, zgodnie z którym sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2379/22 i powołane w nim orzecznictwo). Dlatego też na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie mogła mieć wpływu argumentacja skarżącego dotycząca ogłoszenia upadłości ww. spółki jawnej. Organ ustalił zatem w sposób wyczerpujący fakty, które wynikały z materiału zgromadzonego w toku postępowania dowodowego, w tym z treści rejestru przedsiębiorców KRS. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, a w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono ich zastosowanie. Sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, nie dowodzi naruszenia przez ten organ obowiązujących przepisów. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło