VI SA/Wa 4225/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: odmówić skarżącej – M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.– przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca – M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca, Spółka) – wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że obecnie Spółka odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Na dzień [...] lutego 2015 r. skarżąca posiadała na rachunkach bankowych kwotę 186.356,07 zł. Zobowiązania wobec podwykonawców na dzień [...] lutego 2015 r. wynosiły 1.391.481,92 zł, natomiast należności od klientów na ten dzień – 1.178.988,75 zł. Podkreśliła też, że jej zobowiązania rosną z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże Spółka spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 879.775,93 zł, a strata za okres styczeń-listopad 2014 r. według bilansu wyniosła 229.487,24 zł. Ponadto skarżąca wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych, na których były zgromadzone środki pieniężne łącznie w kwocie 128.408,79 zł. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że w roku 2012 przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 zł Spółka uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 zł, natomiast w roku 2013 przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 zł jej dochód sięgnął kwoty 388.524,43 zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2013 wraz z rachunkiem zysków i strat). Z kolei nadesłany przez skarżącą wstępny rachunek zysków i strat za rok 2014 (wariant kalkulacyjny) wskazuje dochód w kwocie 18.192,21 zł przy przychodach w wysokości 17.554.864,42 zł. Jednocześnie wskazać należy, że Spółka w 2014 roku poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty 2.078.802,90 zł – koszty ogólnego zarządu. Koszty te są związane z organizacyjnym utrzymaniem przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Składają się na nie koszty administracyjno-gospodarcze (obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe) oraz koszty ogólnoprodukcyjne dotyczące tej części produkcji, która nie jest przypisana poszczególnym wydziałom (np. koszty utrzymania obiektów pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. [...] 28 lutego 2015 r. wynika, że spółka poniosła stratę w wysokości 78.341,09 zł przy przychodach netto ze sprzedaży w kwocie 1.699.114,51 zł. Odnosząc się do wezwania Sądu o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, skarżąca wyjaśniła, że ze względu na specyfikę działalności spółki w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony skarżącej zbyt kosztowne. Postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka z zachowaniem ustawowego terminu pismem z dnia [...] maja 2015 r. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że złożony wniosek nie dotyczył całkowitej pomocy prawnej, co przemawia, zdaniem skarżącej, za łagodniejszym potraktowaniem złożonego wniosku. Ponadto Spółka wskazała, że nie posiada już środków finansowych na rachunkach bankowych, zobowiązania wobec podwykonawców wynoszą 1.693.005,22 zł, nastąpił spadek ściąganych należności, które wynoszą w granicach 489.560,09 zł, przy braku wpływów z czynności egzekucyjnych, a także, że powiększyła się strata z działalności Spółki, która obecnie wynosi 200.155,18 zł. Spółka podniosła również, że w wydanym postanowieniu nie uwzględniono, że przychody skarżącej związane są bezpośrednio z jej kosztami, gdyż wynagrodzenia dla uczestników badań przekazywane są przez Spółkę bez marży po zakończeniu umów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a zatem musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. W tym miejscu, odnosząc się do stwierdzenia Spółki, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na łagodniejszą analizę, należy wskazać, że wniosek taki oceniany jest na podstawie przywołanego powyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. pod kątem czy podmiot składający wniosek posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym ocena ta jest oceną zakresowo odrębną od oceny przeprowadzanej w przypadku złożenia wniosku o przyznanie pełnego prawa pomocy. Jednocześnie należy zauważyć, że żaden przepis nie zwalnia Sądu z obowiązku przeprowadzenia rzetelnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy i ulgowego traktowania wniosków dotyczących przyznania częściowego prawa pomocy. W tym miejscu należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy jest formą pomocy publicznej, która udzielana podmiotom gospodarczym, może prowadzić do naruszenia zasad prawidłowej konkurencji przez przyznanie im określonych ulg w ponoszeniu ciężarów prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że prawo pomocy powinno być udzielane wyłącznie w przypadkach przewidzianych prawem przy zachowaniu ścisłej interpretacji obowiązujących przepisów. Oceniając stan majątkowy Spółki, należy mieć na uwadze, że skarżąca w latach 2012-2013, przy bardzo dużych przychodach netto ze sprzedaży (24.356.718,17 zł w 2012 r. i 15.409.486,26 zł w 2013 r.), uzyskała znaczny dochód (386.895,97 zł w 2012 r. oraz 388.524,43 zł w 2013 r.). W 2014 r. dochód skarżącej wyniósł 18.192,21 zł, jednakże nastąpił znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w 2014 r. (17.554.864,42 zł) w stosunku do 2013 r. (15.409.486,26 zł). Po stronie kosztów Spółki poniesionych w 2014 r. obok kosztów wytworzenia sprzedanych produktów w wysokości 15.454.802,40 zł drugą co do wielkości wartość stanowiły koszty ogólnego zarządu przekraczające 2 miliony zł. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika, że w 2014 r. skarżąca pomimo niskiego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej zwiększyła jej skalę w stosunku do 2013 r. Zdaniem Sądu obniżenie dochodu czy poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych, a wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2015 r., sygn. akt II GZ 216/15). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, dlatego też osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych i musi wykazać brak dostatecznych środków do poniesienia pełnych kosztów postępowania mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Analiza niniejszej sprawy wskazuje, że Spółka nie utraciła płynności finansowej i nadal funkcjonuje na rynku, a w latach 2013 – 2014 zwiększyła przychód o ponad 2 miliony zł. Ponadto należy zauważyć, że brak wpływów z czynności egzekucyjnych nie oznacza automatycznie, że wymagalne należności są nieściągalne i nie jest możliwe ich odzyskanie w drodze przymusowej egzekucji. Z informacji zawartych w rubrykach 5 i 9 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że strona skarżąca posiada na kontach bankowych środki pieniężne w kwocie 128.408,79 zł, z których pokrywa koszty zobowiązań podatkowych i kredytowych oraz koszty wynagrodzeń pracowników. Podkreślenia wymaga, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych i gromadzenia środków na ten cel. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12). Odnosząc się jednocześnie do oświadczenia skarżącej o zwiększeniu straty za 2015 r., zmniejszeniu ściągalności należności przy jednoczesnym wzroście zobowiązań w stosunku do podwykonawców oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych wskazać należy, że Spółka nie poparła tych stwierdzeń żadnymi dokumentami obrazującymi aktualny stan finansów skarżącej. Tym samym, zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała w sposób bezsprzeczny, że nie posiada ona środków finansowych w wysokości pozwalających na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że podmioty gospodarcze odpowiedzialne są za kalkulowanie należności za świadczone usługi, które umożliwiają pokrywanie bieżącej działalności, w tym zabezpieczenie dochodzenia roszczeń w związku z czym ustalenie należności z tytułu świadczonych usług w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu uczestników badań na, co wskazuje Spółka w złożonym sprzeciwie stanowi ryzyko gospodarcze obciążające skarżącą i, zdaniem Sądu, nieuzasadniające przyznania pomocy prawnej w zakresie częściowym. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten – na wniosek strony skarżącej – zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że Spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.