VI SA/Wa 4393/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Wdowiak po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: odmówić skarżącej – M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca lub Spółka) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że Spółka odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Na dzień [...] kwietnia 2015 r. strona skarżąca posiadała na rachunkach bankowych środki pieniężne w kwocie 17.049,54 zł. Zobowiązania wobec podwykonawców na dzień [...] kwietnia 2015 r. wynosiły 1.667.133,95 zł, natomiast należności od klientów 1.077.335,02 zł. Wskazała, że jej zobowiązania rosną z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże Spółka spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 879.775,93 zł, a strata za okres styczeń-grudzień 2014 r. według bilansu wyniosła 259.000,00 zł. Ponadto Spółka wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych, z których wynika, że ww. kontach widnieje debet w kwocie 1.833,88 zł. Jednocześnie z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że w 2012 r. spółka, przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 zł, uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 zł; natomiast w 2013 r. przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 zł uzyskała dochód w kwocie 388.524,43 zł (załączono sprawozdanie finansowe za 2013 r. wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Nadesłany przez stronę skarżącą rachunek zysków i strat za rok 2014 wskazuje, że strona skarżąca w roku 2014 przy przychodach w kwocie 17.554.864,42 zł uzyskała dochód w wysokości 18.191,21 zł. Skarżąca nadesłała także rachunek zysków i strat za okres styczeń-luty 2015 r., według którego strona skarżąca w tym okresie przy przychodach w wysokości 1.699.114,51 zł poniosła stratę w wysokości 78.341,09 zł. Skarżąca, odnosząc się do wezwania Sądu o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, wyjaśniła, że ze względu na specyfikę działalności spółki w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony skarżącej zbyt kosztowne. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka z zachowaniem ustawowego terminu pismem z dnia [...] lipca 2015 r. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że złożony wniosek nie dotyczył całkowitej pomocy prawnej, co przemawia, zdaniem skarżącej, za łagodniejszym potraktowaniem złożonego wniosku. Ponadto Spółka wskazała, że nie posiada już środków finansowych na rachunkach bankowych, zobowiązania wobec podwykonawców wynoszą 1.744.655,59 zł, nastąpił spadek ściąganych należności, które wynoszą w granicach 1.057.007,66 zł, przy braku wpływów z czynności egzekucyjnych, a także, że powiększyła się strata z działalności Spółki, która obecnie wynosi 200.155,18 zł. Spółka podniosła również, że w wydanym postanowieniu nie uwzględniono, że przychody skarżącej związane są bezpośrednio z jej kosztami, gdyż wynagrodzenia dla uczestników badań przekazywane są przez Spółkę bez marży po zakończeniu umów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. W tym miejscu, odnosząc się do stwierdzenia Spółki, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na łagodniejszą analizę, należy wskazać, że wniosek taki oceniany jest na podstawie przywołanego powyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. pod kątem czy podmiot składający wniosek posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym ocena ta jest oceną zakresowo odrębną od oceny przeprowadzanej w przypadku złożenia wniosku o przyznanie pełnego prawa pomocy. Jednocześnie należy zauważyć, że żaden przepis nie zwalnia Sądu z obowiązku przeprowadzenia rzetelnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy i ulgowego traktowania wniosków dotyczących przyznania częściowego prawa pomocy. W tym miejscu należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy jest formą pomocy publicznej, która udzielana podmiotom gospodarczym, może prowadzić do naruszenia zasad prawidłowej konkurencji przez przyznanie im określonych ulg w ponoszeniu ciężarów prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że prawo pomocy powinno być udzielane wyłącznie w przypadkach przewidzianych prawem przy zachowaniu ścisłej interpretacji obowiązujących przepisów. Oceniając stan majątkowy skarżącej, należy mieć na uwadze, że skarżąca spółka w latach 2012-2013, przy bardzo dużych przychodach netto ze sprzedaży (odpowiednio 24.356.718,17 zł i 15.409.486,26 zł), uzyskała znaczny dochód (odpowiednio 386.895,97 zł oraz 388.524,43 zł). Skarżąca także w 2014 r. uzyskała dochód w kwocie 18.191,21 zł, jednakże zauważyć należy znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w 2014 r. w stosunku do 2013 r. I tak, o ile 2013 r. zamknął się przychodem netto na poziomie 15.409.486,26 zł, to w 2014 r. przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 17.554.864,42 zł. Zarazem nastąpił wzrost kosztów wytworzenia produktów: koszty działalności operacyjnej w 2013 r. wyniosły 14.785.589,15 zł, natomiast koszt wytworzenia sprzedanych produktów w 2014 r. wyniósł 15.454.802,40 zł. Ponadto skarżąca w 2014 r. poniosła koszty ogólnego zarządu w wysokości 2.078.802,90 zł. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika, że w 2014 r. skarżąca pomimo niskiego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej zwiększyła jej skalę w stosunku do 2013 r. Zdaniem Sądu obniżenie dochodu czy poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych, a wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2015 r., sygn. akt II GZ 216/15). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dodatkowo należy odnotować, że ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym również dotyczące niskiego poziomu ściągalności należności, ciąży na skarżącej, a jego konsekwencje nie stanowią w ustalonym stanie faktycznym sprawy okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II FZ 1265/14). Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, dlatego też osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych i musi wykazać brak dostatecznych środków do poniesienia pełnych kosztów postępowania mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Analiza niniejszej sprawy wskazuje, że Spółka nie utraciła płynności finansowej i nadal funkcjonuje na rynku, a w latach 2013 – 2014 zwiększyła przychód o ponad 2 miliony zł. Ponadto należy zauważyć, że brak wpływów z czynności egzekucyjnych nie oznacza automatycznie, że wymagalne należności są nieściągalne i nie jest możliwe ich odzyskanie w drodze przymusowej egzekucji. Koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych i gromadzenia środków na ten cel. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12). Odnosząc się jednocześnie do oświadczenia skarżącej o zwiększeniu straty za 2015 r., zmniejszeniu ściągalności należności przy jednoczesnym wzroście zobowiązań w stosunku do podwykonawców oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych wskazać należy, że Spółka nie poparła tych stwierdzeń żadnymi dokumentami obrazującymi aktualny stan finansów skarżącej. Tym samym, zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała w sposób bezsprzeczny, że nie posiada ona środków finansowych w wysokości pozwalających na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że podmioty gospodarcze odpowiedzialne są za kalkulowanie należności za świadczone usługi, które umożliwiają pokrywanie bieżącej działalności, w tym zabezpieczenie dochodzenia roszczeń w związku z czym ustalenie należności z tytułu świadczonych usług w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu uczestników badań na, co wskazuje Spółka w złożonym sprzeciwie stanowi ryzyko gospodarcze obciążające skarżącą i, zdaniem Sądu, nieuzasadniające przyznania pomocy prawnej w zakresie częściowym. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten – na wniosek strony skarżącej – zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że Spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.