VI SA/Wa 448/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego A. K. od kosztów sądowych ponad kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. A. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 120 złotych (dowód wpłaty [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r. oddalił przedmiotową skargę. Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia, uiszczając opłatę kancelaryjną w kwocie 100 złotych (dowód wpłaty [...]). Następnie skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zwracając się jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i ośmioletnim synem. W rubryce 10 formularza PPF skarżący oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości 2.000 złotych brutto z tytułu umowy o pracę, zaś jego żona z takiego samego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 3.600 złotych brutto. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nałożono na niego kary pieniężne w około 60 sprawach administracyjnych na łączną kwotę około 180.000 złotych. Do wniosku załączono wyciągi z rachunku bankowego, odpisy zeznań podatkowych za 2012 r. oraz umowy pożyczek. Przy rozpoznaniu niniejszego wniosku należy mieć na uwadze okoliczności podniesione w postanowieniach tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 1435/13, V SA/Wa 1437/13 i V SA/Wa 1438/13, zapadłych w wyniku rozpoznania wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Wskazano w nich, że w dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił w sposób szczegółowy miesięczne wydatki rodziny wnioskodawcy związane z niezbędnym utrzymaniem, na które składają się: koszty utrzymania domu w łącznej wysokości 700 złotych, wydatki na żywność i środki higieniczne w łącznej wysokości 1.500 złotych, koszty "wyposażenia" dziecka do szkoły w wysokości 200 złotych. Nadto podano, iż rodzina ponosi miesięczne koszty związane ze spłatą kredytu hipotecznego w wysokości 950 – 1.000 złotych, kredytu gotówkowego skarżącego w wysokości 149,95 złotych, kredytu gotówkowego żony w wysokości 137,06 złotych oraz pożyczki żony z ZFŚS w wysokości 275,33 złotych. Pełnomocnik oświadczył również, że jedynym źródłem dochodów małżonków są wynagrodzenia za pracę; małżonkowie nie posiadają oszczędności pieniężnych ani innego majątku ruchomego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09), udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że skarżący otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1.464,48 złotych netto, natomiast jego żona - w wysokości 2.670,68 złotych netto. Jednocześnie budżet trzyosobowej rodziny skarżącego obciąża szereg zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, znacznie obniżając skalę środków, którymi skarżący może dysponować. W takiej sytuacji, uwzględniając zwykłe potrzeby życiowe trzyosobowej rodziny oraz związane z nimi wydatki, w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżący nie ma możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności w bieżących wydatkach celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Nie sposób bowiem oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 890/04). Ponadto, zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącego, skarżący nie dysponuje oszczędnościami, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Tym samym uznać należy, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w konsekwencji zasadnym będzie przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 220 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W tym miejscu podkreślić należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 oraz z dnia 15 czerwca 2011 roku, sygn. akt II FZ 194/11, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wr 2578/02 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś, [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631). Prawo pomocy nie przysługuje z urzędu. Nie jest ono sytuacją faktyczną, ale aktem konwencjonalnym, tak jak rozstrzygnięcie Sądu wywołuje skutek w sferze prawnej. Skutek taki działa prospektywnie, tzn. obejmuje teraźniejsze i przyszłe zdarzenia lub okoliczności sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 635/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.