VI SA/Wa 449/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Związku Stowarzyszeń [...] z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Związku Stowarzyszeń [...] z siedzibą w S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie udzielenia koncesji na eksploatację piasku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu - Związkowi Stowarzyszeń [...] z siedzibą w S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] lutego 2009 r. (data stempla pocztowego) Związek Stowarzyszeń [...] z siedzibą w S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie udzielenia koncesji na eksploatację piasku. W skardze tej został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, pismem z dnia [...] marca 2009 r. skarżący został wezwany do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia niniejszego wniosku bez rozpoznania. Zachowując wskazany wyżej termin, skarżący nadesłał wypełniony formularz PPPr, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że Związek Stowarzyszeń [...] jest organizacją działającą w zakresie pożytku publicznego, nieprowadzącą działalności gospodarczej. Jego jedynym przychodem są składki członkowskie, które nie zawsze wystarczają na pokrycie kosztów biurowych i prowadzenie korespondencji. Skarżący nie posiada kapitału, środków trwałych ani rachunku bankowego. W roku podatkowym 2007 skarżący poniósł stratę w wysokości 22,28 zł [...], a w roku 2008 strata wyniosła 175,75 zł [...]. Ponadto z nadesłanych (w odpowiedzi na wezwanie Sądu) dokumentów finansowych wynika, iż na koniec roku obrotowego 2007 zarówno po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów suma bilansowa wyniosła 3,47 zł, a na koniec roku obrotowego 2008 – suma ta zamknęła się w kwocie 117,72 zł [...]. Natomiast rachunek wyników za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2008 r. wskazuje, że wynik finansowy skarżącego za rok obrotowy 2007 to strata rzędu 22,28 zł, a wynik finansowy za rok obrotowy 2008 to strata w wysokości 535,75 zł [...]. Z treści sprawozdań z działalności skarżącego za okres od [...] kwietnia 2007 r. do [...] czerwca 2008 r. [...] oraz za okres od [...] czerwca 2008 r. do [...] maja 2009 r. [...] wynika, iż skarżący prowadzi kilka spraw sądowych – cywilnych, karnych i sądowoadministracyjnych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści wyż. cyt. przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Natomiast stosownie do treści art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może również prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (art. 34 ww. ustawy). W niniejszej sprawie członkowie skarżącego Związku Stowarzyszeń [...] od dnia [...] czerwca 2006 r. opłacają składki w wysokości 5 zł miesięcznie [...]. W zeszłym roku (tj. 2008), dochód skarżącego uzyskany ze składek wyniósł 150 zł. W świetle § 13 statutu skarżącego, majątek Związku tworzą – oprócz wpłaty składek – darowizny oraz inne wpływy finansowe i rzeczowe. Zarówno w roku 2007, jak i w 2008 roku skarżąca otrzymała pożyczki od osób fizycznych w wysokości odpowiednio 600 zł - w 2007 r. i 650 zł - w 2008 r. [...]. Podkreślić należy, że skarżący chcąc realizować swoją działalność statutową musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. W związku z tym powinien podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania majątku, np. poprzez podwyższenie wysokości składki członkowskiej lub zwiększenie liczby członków. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pozyskiwania darowizn czy pobierania składek lub pobieranie składek w bardzo niskiej wysokości rodzi skutek w postaci przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa, co z kolei stanowi zaprzeczenie zasady, zgodnie z którą stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Tymczasem Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Z założenia bowiem pomoc finansowa ze strony Państwa przysługuje tylko tym podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (a nie podmiotom, które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków) - por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06. Również w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1361/05, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż niewykorzystywanie przewidzianych w statucie możliwości pozwalających na gromadzenie środków finansowych, niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej, jest przesłanką do odmowy przyznania prawa pomocy. Zdaniem ww. Sądu, brak operatywności i bierność władz stowarzyszenia nie może stanowić argumentu przemawiającego za przyznaniem prawa pomocy. W świetle powyższego, argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący, pozbawiając się środków finansowych, np. w postaci wyższych składek członkowskich, nie może skutecznie domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.