VI SA/Wa 450/19
WyrokWSA w Warszawie2019-08-07
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Joanna Wegner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umieszczenie w aptece plakatu o treści "P." stanowi niedozwoloną reklamę apteki w rozumieniu art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, a w konsekwencji czy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umieszczenie plakatu o treści "P." naprzeciwko drzwi wejściowych do apteki stanowi niedozwoloną reklamę, ponieważ sugeruje klientom atrakcyjne ceny i zachęca do zakupów. W związku z tym, nałożenie kary pieniężnej przez organy było zasadne. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego, a odmowa zawieszenia postępowania była uzasadniona.Stan faktyczny
Spółka została ukarana karą pieniężną za umieszczenie w aptece plakatu o treści "P.", co organy uznały za niedozwoloną reklamę apteki. Spółka twierdziła, że plakat miał charakter neutralny i nie stanowił reklamy. Organy I i II instancji utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa farmaceutycznego, w tym błędną ocenę materiału dowodowego, nieprawidłowe ustalenia faktyczne oraz odmowę zawieszenia postępowania w związku z toczącymi się postępowaniami przed Trybunałem Konstytucyjnym i Komisją Europejską.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z [...] grudnia 2018 r., nr [...], Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "[...]WIF" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], którą umorzono postępowanie o naruszenie zapisu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. wobec zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." zlokalizowanej w G. W. przy ul. [...] i jej działalności poprzez umieszczenie w eksponowanym miejscu plakatu o treści "P.", w zakresie w jakim art. 94a ust. 3 ww. ustawy nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązek wydania decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenia zakazanej reklamy, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 ww. ustawy oraz nałożono na spółkę karę pieniężną w kwocie 2.000 zł na podstawie art. 129 b ust.1 i ust.2 upf.
Jako podstawę prawną decyzji GIF wskazał art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2016 r., poz. 2142), dalej: "p.f.", a także art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej. "k.p.a.".
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Pismem z 2 marca 2018 r., [...]WIF poinformował Spółkę - P. S.A. z siedzibą w K. (dalej "skarżący" lub "strona") o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podejrzenia prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." zlokalizowanej w G. W. przy ul. S. [...] poprzez umieszczenie w eksponowanym miejscu plakatu o treści "P.". W odpowiedzi na zawiadomienie organu, pełnomocnik spółki pismem z 19 marca 2018 r., poinformował, że przedmiotowy plakat został usunięty. Dodatkowo wskazał, iż w jego ocenie plakat nie był umieszczony w eksponowanym miejscu, informacja miała charakter neutralny, informacja nie zachęcała klientów do nabycia oferowanych przez aptekę towarów i nie była w taki sposób odbierana przez klientów.
Następnie pismem z 24 kwietnia 2018 r, skarżąca wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania wskazując, że rozpatrzenie niniejszej sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia trzech skarg konstytucyjnych w przedmiocie zbadania zgodności art.94 a upf wprowadzającego całkowity zakaz reklamy aptek z Konstytucją RP oraz zagadnienia wstępnego przez Komisję Europejską do której Konfederacja Lewiatan zwróciła się z dwiema skargami dotyczącymi polskich regulacji prawnych zakazujących reklamy aptek.
Postanowieniem z 15 czerwca 2018 r., organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania.
Odrębnym pismem z 15 czerwca 2018 r., [...]WIF wezwał skarżącego do:
• podania dokładnych wymiarów oraz okresu eksponowania plakatu o treści "P.";
• złożenia wyjaśnień w zakresie umieszczenia plakatu
"P." w aptece.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, skarżący pismem z 25 czerwca 2018 r., podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyjaśniając, że plakat o treści "P." to informacja o charakterze neutralnym, nie umieszczonym w eksponowanym miejscu, informacja, nie zachęcała klientów do nabycia oferowanych przez apteką towarów. Jednocześnie wyjaśniła, że skarżąca nie posiada informacji o wymiarach plakatu.
Pismem z 10 lipca 2018 r., znak: [...], organ I instancji poinformował Stronę o zakończeniu postępowania dowodowego, oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w tej sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., organ I instancji umorzył postępowanie
o naruszenie zapisu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. wobec zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." w zakresie w jakim art. 94a ust. 3 ww. ustawy, nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązek wydania decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenie zakazanej reklamy, o jakiej mowa w art. 94a ust. 1 ww. ustawy oraz nałożył na podstawie art. 129b ust. 1 i ust. 2 u.p.f. karę pieniężną w wysokości 2
2 000,00 zł (słownie: dwa tysiące złotych) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa
w art. 94a ust. 1 u.p.f.
Od powyższej decyzji, skarżący wniósł odwołanie zarzucając m.in. nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, wyprowadzenie błędnych ustaleń faktycznych prowadzących do nałożenia kary pieniężnej. Skarżący zarzucił ponadto, iż organ I instancji przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej nie uwzględnił okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów, a także wskazał, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bowiem w postępowaniu zostało wydane postanowienie z dnia 15 czerwca 2017 roku o odmowie zawieszenia postępowania gdy w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne stanowiące przedmiot postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz Komisję Europejską, od którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż zamieszczony w aptece plakat stanowił jedynie informacje o warunkach sprzedaży preparatów dostępnych w aptece dla określonej grupy pacjentów oraz określonej grupy produktów. Przedmiotowa informacja nie zawierała zdaniem Strony elementów ocennych, a zatem nie mogła zachęcać do zakupu, tym bardziej, że nie było to zamiarem Spółki. Ponadto wskazano, że przedmiotowa informacja nie miała charakteru publicznego w związku z czym nie może zostać uznana za reklamę apteki.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., GIF utrzymał decyzję organu I instancji w całości w mocy uznając działanie skarżącego jako naruszające zakaz reklamy aptek i ich działalności. W ocenie organu II instancji umieszczenie w aptece ogólnodostępnej, plakatu o treści "P." sugeruje klientom apteki (zarówno tym korzystającym już z jej usług, jak i tym którzy po napotkaniu ww. informacji zdecydują się na zapoznanie się z dostępną w aptece ofertą), że dostępne w niej produkty (tj. produkty lecznicze, wyroby medyczne, suplementy diety, kosmetyki itd.), są sprzedawane w wyjątkowo korzystnej cenie co zachęca do ich zakupu. Organ odnosząc się do zarzutu błędnej odmowy zawieszenia postępowania przez organ I instancji wskazał, iż zawieszenie postępowania jest instytucją wyjątkową, dlatego powinno mieć zastosowanie wyłącznie w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Ponadto musi ono wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej, tzn. że od jego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej lub negatywnej dla Strony decyzji. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie jest uwarunkowane od wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii ewentualnej niekonstytucyjności przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f. czy też jego niezgodności z prawem unijnym. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania. Organ argumentował, że dopóki przepis art. 94a ust. 1 u.p.f. nie zostanie uchylony, zmieniony bądź uznany za niekonstytucyjny, to organ obowiązany jest stosować go w aktualnym brzmieniu, jak również jest zobligowany do egzekwowania jego przestrzegania. W zakresie zarzutów dotyczących wysokości nałożenia kary, GIF szczegółowo wyjaśnił jakie okoliczności miały wpływ na jej wymierzenie.
Skarżący nie zgadzając się decyzją GIF zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. W skardze zarzucił naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie, zarówno przez WIF, jak i GIF, podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności przez zaniechanie ustalenia czy plakat o treści "P." miał charakter publiczny (byt widoczny z zewnątrz apteki), a przez to stanowił reklamę konkretnej apteki, co doprowadziło do wydania decyzji opartej na niepełnym materiale, który nie dowodzi prowadzenia przez aptekę jakiejkolwiek działalności o charakterze reklamowym;
2) wydając zaskarżoną decyzję Organ przeprowadził dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, zastosował legalną teorię oceny dowodów, przyporządkował ustalenia faktyczne do z góry obranego rozstrzygnięcia przez co naruszył art. 6 i art. 80 KPA;
3) zaskarżona decyzja została wydana w następstwie błędnych ustaleń faktycznych polegających na tym, że Organ w sposób nieuprawniony przyjął, iż skarżąca spółka poprzez umieszczenie plakatu o treści "P.", stanowi niedozwoloną reklamę apteki oraz jej działalności, o której mowa w art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, co z kolei implikowało nieuzasadnione zastosowanie wobec Spółki, w oparciu o przepis art. 129b ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, sankcji w postaci kary pieniężnej;
4) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 129b ust. 1 i 2 w zw. z art. 94a ust. 1-4 p.f. i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że decyzja nakładająca karę pieniężną może być elementem decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i jej działalności, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji [...] WIF w G. W.,;
5) zaskarżona decyzja nie potwierdza, aby Organ, przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej obciążającej Spółkę, uwzględnił okres, stopnień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także ewentualne uprzednie naruszenia przepisów, tj. nie spełnia dyspozycji przepisu art. 129b ust. 2 ustawy prawo farmaceutyczne;
6) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, gdy w postępowaniu zostało wydane postanowienie z dnia 15 czerwca 2018 roku o odmowie zawieszenia postępowania, gdy w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne stanowiące przedmiot postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz Komisję Europejską, od którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.
Tym samym powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.
W działaniach organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona argumentacja jest wyczerpująca.
W ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, organy Inspekcji Farmaceutycznej w procesie jego subsumcji pod zastosowane normy prawa, prawidłowo zinterpretowały przepisy art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f., stanowiące materialno-prawną podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Według pierwszego z wymienionych przepisów zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Według drugiego natomiast karze pieniężnej w wysokości do 50000 zł podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki (...) oraz jej działalności. Przy ustalaniu wysokości tej kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.
Na wstępie należy zaznaczyć, że przepis art. 94a u.p.f. został wprowadzony ustawą z 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 r. nr 75 poz. 492). Było to konsekwencją implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej ww. dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.
Podkreślenia wymaga, że w ustawie – Prawo farmaceutyczne nie zawarto legalnej definicji reklamy apteki i jej działalności, tak jak uczyniono w art. 52 ust. 1 u.p.f. w zakresie reklamy produktu leczniczego. Wobec tego, posiłkując się definicjami pojęcia reklamy, za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (np. Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red. M. Bańki, wyd. PWN, Warszawa 2003). Oznacza to, że reklamą apteki może być każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 843/15, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jedna okoliczność, określona w zdaniu drugim art. 94a ust. 1 u.p.f., tj. kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Nie ulega także wątpliwości – co niejednokrotnie było już wyjaśniane przez sądy administracyjne, że reklama może przyjmować różne formy zachęcania klienta do skorzystania z usług tej, a nie innej apteki, m.in. poprzez plakaty, ulotki, foldery, stojaki reklamowe, gazetki reklamowe, czy też oferowanie klientom możliwości uczestnictwa w programach lojalnościowych, które biorącym w nim udział dają określone bonusy.
Podkreśla się, że podstawowym elementem reklamy działalności apteki lub punktu aptecznego jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu medycznego w konkretnej aptece, niezależnie od formy i metody jej przeprowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży ww. produktów w danej aptece lub punkcie aptecznym (vide: Marta Koremba w Komentarzu do art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne, stan prawny na 1 lipca 2009 r., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17).
Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Podobne poglądy znaleźć można w orzecznictwie i to na gruncie poprzednich, mniej restrykcyjnych norm (v. wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 698/08 niepubl., wyrok WSA w Warszawie z 1 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1960/07, Lex Nr 451165).
Także Sąd Najwyższy prezentował stanowisko, zgodnie z którym "powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów oceniających ani zachęcających do zakupu jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru – taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. Nie są natomiast reklamą m.in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów" (vide: wyrok SN z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, Lex Nr 307127).
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił fakt, że umieszczenie naprzeciwko drzwi wejściowych do apteki ogólnodostępnej plakatu z napisem "P." stanowi niedozwoloną reklamę aptek.
Zastosowana informacja w formie plakatów, umieszczona naprzeciwko drzwi wejściowych przyciągała uwagę klienta/pacjenta, a tym samym zachęcała do dokonania zakupów w tej konkretnej aptece. W ocenie Sądu, fakt takiego umieszczenia plakatu jest komunikowany publicznie. W szczególności następuje to poprzez informację na temat apteki. Jest zatem publicznie wiadome, że dana apteka – w tym przypadku apteka prowadzona przez skarżącego – oferuje produkty w promocyjnych cenach w przeciwieństwie do innych aptek.
Przepis art. 94a ust. 1 upf wprowadza zakaz reklamy aptek aby ograniczyć zjawisko nabywania i spożywania leków ze względów czysto ekonomicznych, a nie realnych potrzeb zdrowotnych. Stąd niedozwolone jest podawanie informacji (oraz prowadzenie innych działań) zachęcających do dokonania zakupów w konkretnej aptece. Eksponowanie napisu o treści: "P." umieszczonego naprzeciwko drzwi wejściowych, na plakacie który był czytelny i widoczny z zewnątrz apteki, zawiera przekaz reklamowy w postaci hasła, sugerującego atrakcyjne ceny obowiązujące w aptece prowadzonej przez spółkę, a więc zachęcającego do dokonania w niej zakupów. Tym samym, stanowi on naruszenie art. 94a ust. 1 upf. W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko, w którym twierdzi się, że przeciętny odbiorca komunikatu (widniejącego na szybie, plakacie, standzie, ulotce, folderze, w oknie itd.) nie będzie odróżniał statusu zwrotów: "tanie leki", "super cena", "wysokie rabaty", "ceny hurtowe", "promocja", itd.
Przeciętny odbiorca przekazu niesionego przez przedmiotowy napis nie posiada wiedzy z zakresu prawa farmaceutycznego, nie jest także dla niego oczywiste, jaki jest status prawny wyrażenia: "P.". Widząc tego rodzaju określenia, odbierze je jako skierowaną do niego zachętę do skorzystania z usług reklamującej się apteki. Wymieniony wyżej zwrot należy uznać - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - za zachęcające do zakupu w danej aptece, sugerujące szczególnie korzystne ceny w niej obowiązujące. W konsekwencji, przeciętny odbiorca nie będzie postrzegał go jako neutralnej informacji, ale konkretny przekaz, sugerujący korzystne ceny obowiązujące w danej aptece.
Przechodząc do zarzutu odmowy zawieszenia postępowania, Sąd zauważa, iż pojęcie zagadnienia wstępnego zostało sformułowane w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", zwanego też zagadnieniem prejudycjalnym, rozumie się sytuację, w której wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.
Na tle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż postępowanie administracyjne może zostać zawieszone na podstawie tego przepisu tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1570/11, LEX nr 1367328). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, iż organ zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa w ogóle możliwe jest rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Organ musi tym samym ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/11, LEX nr 1336372). O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej, przy czym zależność ta musi być bezpośrednia. Samo twierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli możliwe jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. W oparciu o powyższe, Sąd podziela stanowisko organu, iż wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie jest uwarunkowane od wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii ewentualnej niekonstytucyjności przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f. czy też jego niezgodności z prawem unijnym.
Za niezasadny uznaje Sąd również zarzut dotyczący naruszenia art. 129 b ust.1 i 2 w zw. z art.94 a ust.1-4 upf poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że decyzja nakładająca karę pieniężna może być elementem decyzji nakazującej zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i jej działalności. Jak słusznie argumentuje organ, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych fakt, iż Strona zaprzestała prowadzenia reklamy, nie zwalnia organu I instancji z obowiązku nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie ulega wątpliwości, że do naruszenia przepisu zakazu reklamy aptek doszło. W konsekwencji, organ ma jedynie możliwość miarkowania kary (maksymalnie 50 000 zł) z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 129b ust. 2 u.p.f. w szczególności okresu, stopnia i okoliczności naruszenia, uprzedniego naruszenia przepisów. W licznych wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny potwierdził słuszność prezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska tj.: wyrok WSA z 17 czerwca 2013 r, sygn. akt V! SA/Wa 450/13; wyrok z 28 sierpnia 2013r. sygn. akt VI SA/Wa 449/13; z 2 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 458/13.
Odnosząc się do nałożonej kary, przepis art. 129b u.p.f. stanowi w ust. 1, że karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a u.p.f. prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu poza aptecznego oraz ich działalności. Karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności - jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń.
W powyższym stanie rzeczy organ prawidłowo uczynił nakładając na skarżącą karę w kwocie 2.000 zł, co w sposób prawidłowy i szczegółowy uzasadnił. Przy jej wymierzaniu uwzględnił bowiem w szczególności to, że przedmiotem postępowania był jeden rodzaj działalności (umieszczenie w izbie ekspedycyjnej apteki, naprzeciwko drzwi wejściowych plakatu o treści "P."), niniejsze postępowanie dotyczyło naruszenia zakazu reklamy co do jednej apteki prowadzonej przez Stronę, ponadto skarżąca przed wydaniem decyzji przez organ I instancji zaprzestała prowadzenia reklamy, a okres prowadzenia reklamy, jaki został udowodniony w niniejszym postępowaniu był stosunkowo krótki - plakat umieszczony był w aptece co najmniej od 26 lutego 2018 r. do 19 marca 2018 r. Jednocześnie Strona nie była uprzednio karana za naruszenia art. 94a ust. 1 upf. Wobec powyższego w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że organ wymierzając karę w wysokości 2 000 zł nie uwzględnił wszystkich przesłanek wymiaru kary o których stanowi art.129b ust. 2 u.p.f.
Sąd stwierdza, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie działały na podstawie i w granicach przepisów prawa. Podejmując sporne rozstrzygnięcia prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a przyjęta przez nie podstawa prawna wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Zdaniem Sądu, nie można organom odmówić respektowania zasad ogólnych wyrażonych w przepisach k.p.a. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 77 i art. 80 k.p.a).
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło