VI SA/Wa 510/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia oznakowania zewnętrznego apteki do zgodnego z prawem postanowił odmówić [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] dopuszczenia do udziału w sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Swój interes prawny w przystąpieniu do niniejszego postępowania sądowego uzasadniła faktem zawarcia z [...] sp. z o.o. umowy licencyjnej na korzystanie ze znaku towarowego (usługowego) "[...]", którą to umową [...] sp. z o.o. – skarżąca w sprawie, została zobowiązana między innymi do eksponowania przedmiotowego znaku towarowego obok nazwy własnej apteki na zewnątrz i wewnątrz lokalu, a także na tablicach reklamowych poza lokalem apteki. Zatem w ocenie wnioskodawcy decyzja administracyjna, będąca przedmiotem postępowania sądowego, wkracza w nabyte przez spółkę prawo ochronne oraz w wyniku jej wykonania wymusi zmianę umów przez spółkę zawartych z jej kontrahentami, co narusza także prawo spółki do prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Powyższe argumenty, podnoszone przez [...] sp. z o.o., uzasadniały, w jej ocenie, istnienie interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...). [...] sp. z o.o. nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Uczestnikiem postępowania na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może być wyłącznie taki podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, bo tylko wtedy wynik tego postępowania będzie dotyczyć jego interesu prawnego (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2005 r. w sprawie I FZ 471/05 nie publ.). Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Związek ten polega na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuacje prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sytuację prawną danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym. Najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 p.p.s.a. są bezpośredniość, realność i konkretność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes wywodzi. Pojęcie interesu prawnego na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozpatrywać w oparciu o podobne kryteria, jak ma to miejsce w postępowaniu administracyjnym, tzn. o normę prawa materialnego, konkretną sytuację prawną zindywidualizowanego podmiotu prawa, a także możliwość oddziaływania stosownej normy na sytuację prawną tego podmiotu (por. M. Bogusz, Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 28, /w/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Orzecznictwo, 2. wydanie pod redakcją B. Dauter, Warszawa 2009, Oficyna a Wolters Kluwer business). Zatem związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego stanowi jego istotę, przy czym norma ta musi być konkretnie określona i wyodrębniona z innych norm co powoduje, że interesu prawnego nie można opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu prawnego. W związku z tym przymiot uczestnika postępowania (art. 33 § 2 p.p.s.a.) daje dopiero norma o charakterze materialnoprawnym bezpośrednio legitymująca dany podmiot do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, czy do wniesienia skargi do sądu. Za normę taką, o charakterze bezpośrednio legitymującym podmiot do uczestnictwa w postępowaniu sądowym, nie można uznać przepisów ustrojowych (Konstytucji RP), jako że przepisy Konstytucji RP regulują jedynie zasady ogólne nie odnosząc się do konkretnie zindywidualizowanego podmiotu i konkretnej jego sytuacji faktycznej. Jak już wskazano powyżej, szczególną cechą interesu prawnego jest między innymi bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, na której budowany jest jego interes prawny. Bezpośredniość interesu prawnego będzie więc występowała wówczas, gdy np. decyzja administracyjna wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd (ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego) taka sytuacja nie zachodzi, gdyż decyzja ta nie rozstrzyga wprost o prawach lub obowiązkach spółki dotyczących bezpośrednio posiadanego przez nią prawa do znaku towarowego (usługowego). Interes prawny jest kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ponieważ dotyczy sfery normatywnej, mającej swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Interes prawny musi być własny, gdyż nie można go wyłącznie wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, gdyż sytuacja prawna danego podmiotu wynika wprost z normy prawa materialnego nie powstając za pośrednictwem innego podmiotu, nawet jeżeli, jak w niniejszej sprawie, spółkę "[...]" i właściciela apteki ([...] sp. z o.o.) łączyły związki o charakterze prawnym - umowa licencyjna na używanie znaku towarowego (usługowego) spółki. Te stosunki prawne nie miały znaczenia dla rozpoznawanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Interes prawny musi mieć charakter realny, przez co należy rozumieć, że nie może być tylko przewidywany w przyszłości - hipotetyczny. Uzasadnianie natomiast przez spółkę swojego interesu prawnego tym, że w przyszłości będzie musiała zmienić umowy z kontrahentami nie można uznać za interes prawny, a co najwyżej za interes faktyczny, który jednak nie daje podstawy do uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Niniejsze wywody co do rozumienia interesu prawnego są poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co wskazują podane dla przykładu: postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r. w sprawie II GZ 52/08, wyrok NSA z 19 marca 2002 r. w sprawie IV SA 1132/00, wyrok z 14 października 2008 r. w sprawie II GSK 349/08, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie II GSK 37/05, wyrok NSA z 14 kwietnia 2000 r. w sprawie III SA 1876/99 oraz wyrok NSA z 15 grudnia 1999 r. w sprawie IV SA 1610/97 i inn. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniałby go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2008 r. w sprawie II OSK 1082/07). Wnioskodawca opierał żądanie dopuszczenia go do udziału w postępowaniu sądowym m.in. na tym, że wiążą go umowy licencyjne z aptekami związane z prawem korzystania przez te apteki z jego znaku usługowego. Jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 maja 2008 r. wydanym w sprawie II OZ 416/08 (nie publ.) - nie można stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego wyłącznie na podstawie stosunków prawnych z innymi podmiotami, np. na podstawie umów cywilnoprawnych (...). Zatem fakt zawarcia przez wnioskodawcę ze skarżącą Spółką umowy licencyjnej na wykorzystywanie jego znaku usługowego nie mógł stanowić podstawy interesu prawnego wnioskodawcy uzasadniającego jego uczestnictwo w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Także ewentualna konieczność dostosowania warunków tej umowy do przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne również, na co zwrócono już uwagę, nie uzasadniała interesu prawnego wnioskodawcy. Jako podstawę interesu prawnego uzasadniającego uczestnictwo w procesie wnioskodawca wskazywał również posiadane prawo ochronne na znak usługowy "[...]". Nie podał jednak na podstawie jakiego konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego jego prawo ochronne do przedmiotowego znaku towarowego mogłoby zostać uszczuplone przez wydaną decyzję administracyjną. Wnioskująca spółka w dalszym ciągu ma prawo do korzystania z przedmiotowego znaku towarowego (usługowego), a decyzje wydane w rozpoznawanej sprawie nie uszczuplają prawa spółki do zawierania umów licencyjnych z innymi podmiotami na korzystanie z tego znaku. Kwestia natomiast miejsca umieszczania tego znaku przez licencjobiorcę nie dotyczy bezpośrednio posiadanego przez wnioskodawcę prawa ochronnego na posiadany znak towarowy. Decyzja nie ingeruje w wygląd lub w treść przedmiotowego znaku towarowego ani w jego kształt. Nie odnosi się bezpośrednio do posiadanego prawa ochronnego przez spółkę "[...]". Spółka nie wykazała, by posiadane przez nią prawo do znaku towarowego (usługowego) określało w jakich konkretnych miejscach znak ten powinien być umiejscawiany. Nie mogąc zatem wskazać konkretnego przepisu prawa materialnego, gdyż wskazane przepisy ustrojowe lub przepisy o swobodzie działalności gospodarczej nie mogą stanowić, na tle rozpoznawanej sprawy, podstawy konkretnego interesu prawnego uzasadniającego prawną ochronę posiadanego uprawnienia przed zaskarżoną decyzją, spółka nie mogła wykazać interesu prawnego do uczestnictwa w sprawie przed sądem administracyjnym. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 160 w związku z art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.