VI SA/Wa 6215/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nogal (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2023 r; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 2057 (dwa tysiące pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga z dnia [...] listopada 2023 r. J. M., zwanego dalej w skrócie Stroną lub Skarżącym, na decyzję z dnia [...] września 2023 r. Głównego Inspektora Transportu, zwanego dalej w skrócie organem lub GITD, utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2023 r. Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., zwana dalej p.r.d.), § 3 ust. 1 pkt 10, § 5 ust. 1 pkt 6 lit c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem MI). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] marca 2023 r. w miejscowości L. ul. Z., H., został zatrzymany do kontroli samochód ciężarowy trzyosiowy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował osobiście przedsiębiorca B. H. Pojazdem tym wykonywano krajowy transport drogowy żwiru (ładunek sypki) z terenu H. na teren budowy P. Przewóz realizowany był na rzecz firmy P. Po przeprowadzeniu ważenia ustalono w protokole kontroli, że nacisk pierwszej osi nienapędowej wynosił - 6,9 tony, podwójnej osi napędowej (przy odległości między osiami - od 1,3 - do 1,4 m) wynosił 20,15 tony. Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 27,05 tony. Od tak uzyskanych pomiarów organ odjął możliwy maksymalny błąd pomiaru (wynoszący 2%). Przyjmując wskazane wartości maksymalnego błędu, pomierzone parametry były następujące pierwszej osi nienapędowej wynosiła 6,7 tony i był normatywny. Podwójnej osi napędowej wynosi 19,65 tony co stanowi przekroczenie o 0,65 tony licząc do 19 ton dopuszczalnych dla tego pojazdu tj. o wartość 3,42 %. Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła - 26,35 tony co stanowiło przekroczenie o 0,35 tony licząc do dopuszczalnej masy całkowitej dla tego pojazdu wynoszącej 26 ton tj. o wartość 1,34 %. W związku z powyższym na podstawie uzyskanych wyników ważenia stwierdzono, iż kontrolowany pojazd jest nienormatywny w zakresie nacisku podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. B. H. wyjaśnił do protokołu kontroli, iż załadowcą pojazdu było P1. a ocena ilości podjętego ładunku została określona objętościowo. W związku z powyższym podczas kontroli drogowej przesłuchano w charakterze świadka przedsiębiorcę J. M., który dokonał osobiście załadunku kontrolowanego pojazdu. Zeznał on, że w koparce nie posiada wagi, a masę ładunku załadowanego na pojazd określił objętościowo. W piśmie z dnia [...] marca 2023 r. Skarżący dodatkowo wskazał, że samochody wyjeżdżające z terenu H. są ważone, a B. H. wiedział tym samym o przekroczeniu masy, a mimo to opuścił teren H. Z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) wszczął pismem z dnia [...] marca 2023 r. postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. organ I instancji nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 6000 zł za brak zezwolenia kategorii V wymaganego gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Jako podstawę materialnoprawną wydania decyzji wskazano art. 64 i art. 140aa ust. 1-3 p.r.d. Decyzję tę zaskarżył Skarżący. Podniósł w odwołaniu, że nie wszystkie ładowane przez niego pojazdy opuszczają teren H. i nie miał wiedzy, że przedmiotowy pojazd teren H. opuści. Wiedział jednak, że pojazdy wyjeżdżające poza teren H. są ważone i zakładał, że przeładowany pojazd terenu H. nie opuści. Zresztą, nie miał samodzielnej możliwości obliczenia masy załadunku, gdyż nie ma wagi w koparce. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy przez GITD decyzją z [...] września 2023 r. Organ ten przyjął, że ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji były dokonane poprawnie. Decyzja GITD została zaskarżona skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie: - art. i40aa ust. 3 pkt 2 prawa o ruchu drogowym poprzez błędne ustalenie, że Skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, - art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie przyczyn z powodu, których organ dowodom wskazanym przez Skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, przy czym w ogóle nie wziął ich pod uwagę ustalając odpowiedzialność skarżącego, - art. 77 § 1 i 75 kpa w związku z naruszeniem przez organ administracji obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, oraz niepoczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niegodzenia się skarżącego na powstanie naruszenia prawa i podjęcia przez niego działań eliminujących ponadnormatywny załadunek pojazdu, - art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady postępowania administracyjnego polegającej na dogłębnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy i braku oceny okoliczności oraz faktów wskazywanych przez skarżącego, odnośnie dokonywania ważenia pojazdów przed wjazdem na drogę publiczną. Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa. GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, jako nie mającej uzasadnionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. W świetle powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Zdaniem Sądu zaniechania organów w zakresie postępowania wyjaśniającego, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a co za tym idzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Organy też nienależycie uzasadniły decyzję w zakresie ustalenia wpływu Skarżącego na powstanie naruszenia i możliwości uniknięcia go przez Skarżącego. Niesporne pomiędzy stronami jest, że w dniu [...] marca 2023 r. Skarżący jako załadowca na terenie H. załadował samochód ciężarowy trzyosiowy marki [...] o nr rej. [...] żwirem, przekraczając podczas załadunku masę całkowitą o wartość 1,34 %. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 140aa ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 2 pkt 35a ustawy, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Przy czym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 2 ustawy). Z przytoczonych przepisów wynika zakaz umieszczania ładunku podzielnego (a z takim mamy do czynienia w sprawie) na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii V. Zatem przejazd pojazdem z ładunkiem podzielnym może odbywać się jedynie na podstawie zezwolenia kategorii I (które są wydawane w przypadku, gdy pojazd przekracza w określonym zakresie jedynie dopuszczalną szerokość). W pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy, karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd, a jedynie w ściśle określonych sytuacjach, kara może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Odpowiedzialność załadowcy nie ma jednak charakteru obiektywnego, albowiem w myśl art. 140aa ust. 3 pkt 2 odpowiedzialność załadowcy ograniczona jest do sytuacji gdy okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 wymienionego przepisu. Przesłanki odpowiedzialności załadowcy omówił obszernie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia z 29.06.2023 r., II GSK 172/20, LEX nr 3621498., gdzie stwierdził, że przesłanki odpowiedzialności załadowcy, o których mowa w art. 140 aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. tj. wpływ lub godzenie się na naruszenie norm dotyczących obciążenia pojazdu musi być oceniane przez pryzmat konkretnego naruszenia w ściśle określonych warunkach, jak i tego - w jaki sposób do niego doszło. Przesłanki wskazujące na odpowiedzialność załadowcy muszą być przy tym realne i bezpośrednie i muszą być przedmiotem postępowania dowodowego, a ciężar wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia dowodów spoczywa na organie (por. wyrok NSA z 1. Września 2017 r., sygn. akt II GSK 3128/15; treść tego orzeczenia dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mając powyższe na uwadze, zauważyć należy, że zarówno organ I jak II instancji nie odniósł się w sposób należyty do zarówno przedstawionych przez Skarżącego okoliczności jak i dowodów wskazujących, że postępował on w sposób staranny w realiach przedmiotowej sprawy i brak jego wpływu na powstanie naruszenia. Otóż Skarżący już w pierwszym piśmie, z 24 kwietnia 2023 r., k. 22 akt administracyjnych wskazywał, że nie miał wpływu na wyjazd przeważonego pojazdu na drogę publiczną. Zbliżoną argumentację podnosił także w odwołaniu od decyzji I instancyjnej, jak w skarze do tut. Sądu. Skarżony wskazywał, że realizowane przez niego załadunki były potem rozwożone tak na wewnętrznym terenie H., jak i wywożone poza nią. Skarżący wskazywał, że nie miał wagi w łyżce koparki stąd szacował ładowaną masę za pomocą ilości ładowanych łyżek (tj. objętości). Podkreślał, że wiedział, że pojazdy wyjeżdżające na zewnątrz, tj. na drogę publiczną, są ważone na bramie wyjazdowe i stąd był przekonany, że kierowca przeważonego pojazdu nie wyjedzie na drogę publiczną tylko cofnie się, aby go rozładować. Okoliczność ważenia pojazdów potwierdza znajdujący się w aktach sprawy kwit wagowy z bramy KGHM (k.9 akt administracyjnych). Do okoliczności tych organy nie odniosły się uzasadnieniach decyzji. GITD wyraził jedynie pogląd, że obowiązkiem Skarżącego było zważenie ładunku przed rozpoczęciem ruchu po drodze publicznej i że Skarżący powinien był zorganizować sobie pracę w taki sposób, aby uniknąć takich nieprawidłowości podczas załadunku (k. 41v i 42 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu pogląd taki nie znajduje należytego uzasadnienia w realiach przedmiotowej sprawy. Skarżący nie posiadał przecież wagi w łyżce koparki i masę załadunku obliczał na podstawie ładowanej objętości. Z uwagi na zmienną wagę danej objętości żwiru, wywołanej chociażby stopniem jego wilgotności, metoda ta mogła prowadzić do błędów. I istotnie, nastąpiło przekroczenie masy dopuszczalnej, wedle ustaleń organu o 1,34 %. Dalej podnieść należy, że Skarżący nie miał pewności, czy istotnie konkretny ładunek opuści teren H. – albowiem dopiero wtedy przekroczenie masy ma istotne znaczenie. Wtedy jednak ładunek będzie ważony na bramie KGHM – co istotnie stało się w realiach przedmiotowej sprawy. Kierowca powinien był cofnąć się i zdjąć część ładunku, ale mając świadomość przekroczenia masy podjął decyzję o wyjeździe na drogę publiczną. Nie można jednak z tej tylko przyczyny stawiać zarzutu Skarżącemu. W ocenie Sądu Skarżący nie miał wpływu na decyzję tegoż kierowcy. Okoliczności tej nie zmienia brak osobistej obecności Skarżącego przy ważeniu pojazdu, bo organ nie wykazał, że ewentualna obecność Skarżący mogła mieć wpływ na decyzję kierowcy o wyjeździe na drogę publiczną. Z tego względu zdaniem Sądu nieprecyzyjny jest pogląd GITD, że Skarżący powinien był zorganizować sobie pracę w taki sposób, aby naruszeń uniknąć. Wyrażając taki pogląd, organ powinien też wskazać jakie były realne możliwości organizacji pracy przez Skarżącego aby tego konkretnego naruszenia uniknąć. Skarżący nie miał przecież wagi w łyżce koparki, a przyjęta przez niego szacunkowa metoda nie musiała prowadzić do przeważenia. Jak wskazano wyżej, nawet osobista obecność Skarżącego przy ważeniu pojazdu na bramie nie zmieniłaby faktu, że wyjazd lub nie, przeważonego pojazdu zależał od kierowcy. Skarżący działał w zaufaniu, że jego kontrahent nie będzie naruszać obowiązujących przepisów i trudno w realiach przedmiotowej sprawy przyjąć apriorycznie, że powinien był podejrzewać, że kierowca zachowa się nierzetelnie i pomimo otrzymania informacji o przeważeniu na bramie KGHM, wyjedzie na drogę publiczną. Mieć na uwadze należy, że wymogi staranności stawiane Skarżącemu powinny mieć potwierdzenie w praktyce zawodowej tejże grupy zawodowej. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7 k.p.a. niepodejmując czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego, a uzasadnienia obu decyzji są ogólnikowe i schematyczne, oraz jedynie zdawkowo odnoszą się do kluczowej kwestii w sprawie, czyli ustalenia czy Skarżący istotnie miał realny wpływ na powstanie naruszenia i czy przy zachowaniu należytej staranności mógł temu naruszeniu zapobiec, czym naruszono art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. W myśl tego przepisu, zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. W przypadku decyzji nakładającej karę administracyjną z uzasadnienia powinny w sposób wyraźny i komunikatywny wynikać przesłanki takiego rozstrzygnięcia, a ponadto powinny być wyjaśnione podstawy prawne takiego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2021 r. I GSK 431/21 LEX nr 3258240). Rozpoznając ponownie sprawę [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) podejmie ostateczne rozstrzygnięcie stosownie do wskazań poczynionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiotowym wyroku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania w punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 ppsa. Na zasądzoną od organu na rzecz Skarżącego kwotę składa się uiszczony przez nią wpis od skargi (240 zł) – ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) i wynagrodzenie jego pełnomocnika procesowego (1800 zł) – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935