VI SA/Wa 667/10
WyrokWSA w Warszawie2010-07-14
Skład orzekający: Małgorzata Grzelak, Pamela Kuraś-Dębecka, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która zdała egzamin sędziowski, może ubiegać się o wpis na listę radców prawnych, jeśli jej praktyka zawodowa, choć obejmowała czynności zbliżone do wykonywania zawodu radcy prawnego, została nabyta przed złożeniem wniosku o wpis, a nie po zdaniu egzaminu sędziowskiego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że praktyka zawodowa zdobyta przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, w tym po zdaniu egzaminu sędziowskiego, może być podstawą do wpisu. Kluczowe jest, aby praktyka ta dawała rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, a jej ocena powinna uwzględniać całokształt doświadczenia kandydata, a nie tylko okres po zdaniu egzaminu. Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego i oceny materiału.Stan faktyczny
Skarżący B. M. złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych, który został odrzucony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych, a następnie utrzymany w mocy przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych i Ministra Sprawiedliwości. Skarżący odwoływał się od decyzji, argumentując, że jego wniosek powinien być rozpatrywany według przepisów obowiązujących w dacie jego złożenia, a także że spełnia wymogi rękojmi należytego wykonywania zawodu, mimo że jego praktyka zawodowa została nabyta przed złożeniem wniosku o wpis, a nie po zdaniu egzaminu sędziowskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzające ją uchwały organów samorządu radcowskiego, stwierdzając jednocześnie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.
B. M. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] o odmowie wpisu B. M. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] marca 2009 r. skarżący złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych.
Rada ta, uchwałą z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] odmówiła wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych uznając, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286).
Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] podnosząc, że organ I instancji niezasadnie zastosował do jego sytuacji prawnej przepisy ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym po dniu 25 marca 2009 r., podczas gdy jego wniosek o wpis na listę radców prawnych winien zostać rozpoznany według przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku.
Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]. Prezydium podzieliło argumentację organu I instancji.
W dniu [...] sierpnia 2009 r. skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości od tej uchwały, wnosząc o jej oddalenie i wpisanie go na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].
W ocenie Ministra Sprawiedliwości, powyższa uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], jak również uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co spowodowało konieczność ich uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] celem uzupełnienia postępowania dowodowego.
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości podniósł, iż Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie wpisu skarżącego na listę radców prawnych, powinna rozważyć kwestię uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez dołączenie do akt sprawy odpisu umowy o pracę zawartej przez skarżącego z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] wraz zakresem obowiązków, jak również opinii o charakterze i jakości podejmowanych w ramach zatrudnienia przez wymienionego czynności wymagających wiedzy prawniczej. W przypadku powstania wątpliwości co do oceny rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego przez skarżącego organ wpisowy powinien rozważyć przeprowadzenie z wymienionym uzupełniającej rozmowy kwalifikacyjnej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] kolejny raz odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych, wskazując, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie. Jednocześnie Rada podniosła, iż nie podziela poglądu Ministra Sprawiedliwości, że do wymienionego miały zastosowanie kryteria wynikające z art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 25 marca 2009 r., określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 (Dz. U. z 2006 r., Nr 206, poz. 1522). Ponadto Rada uznała, że w decyzji Ministra Sprawiedliwości bezzasadnie stwierdzono, iż nie przeprowadziła ona wyczerpującego postępowania dowodowego w kontekście badania rękojmi.
Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] wnosząc o uchylenie uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i wpisanie go na listę radców prawnych.
Prezydium uchwałą z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady. W uzasadnieniu Prezydium wskazało, że z regulacji zawartych w art. 10 ustawy dnia 20 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 286), wobec braku przepisów przejściowych do postępowaniach wszczętych i nie zakończonych przed dniem 25 marca 2009 r. winny znaleźć zastosowanie przepisy w brzmieniu po nowelizacji ustalono, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w art. 25 ust. 1 pkt 4 znowelizowanej ustawy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości od wskazanej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] wnosząc o jej uchylenie i wpisanie go na listę radców prawnych.
W dniu [...] lutego 2010 r. Minister Sprawiedliwości wydał decyzję Nr [...] utrzymującą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo że - jak podkreślił - nie wszystkie twierdzenia zawarte w zaskarżonej uchwale są zasadne. Minister Sprawiedliwości nie podzielił poglądu Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, że do sprawy dotyczącej wpisu skarżącego winny bezwzględnie znaleźć zastosowanie przepisy wprowadzone ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r. Organ zauważył, że wniosek skarżącego o wpis na listę radców prawnych został złożony w dniu [...] marca 2009 r., czyli w okresie kiedy zastosowanie miały kryteria wynikające z ówcześnie obowiązującego art. 24 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Minister Sprawiedliwości wskazał, iż ze względu na brak przepisów przejściowych, rozważyć należało na tle okoliczności sprawy, które z uregulowań będzie miało zastosowanie, kierując się przy tym zasadą wyboru regulacji korzystniejszej dla wnioskodawcy. Organ odwoławczy stwierdził, iż pomimo wskazanego uchybienia zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż skarżący nie spełnia również wymogów wynikających z obowiązującego przed nowelizacją art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Minister Sprawiedliwości powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych podkreślił, iż ocena praktyki zawodowej do wykonywania zawodu radcy prawnego powinna uwzględniać okres po złożeniu przez kandydata egzaminu prawniczego. W konsekwencji - jak stwierdził organ - nie mogły mieć znaczenia podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności odnoszące się do doświadczenia prawniczego, nabytego przed zakończeniem aplikacji sędziowskiej. Minister Sprawiedliwości wskazał, że po zdanym egzaminie sędziowskim skarżący pracował na stanowisku inspektora w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W ocenie organu czynności prawne wykonywane w ramach zatrudnienia przez skarżącego dotyczyły bardzo wąskiego zakresu prawa. Ponadto organ podkreśla, iż dotychczasowa praktyka zawodowa skarżącego jest niewystarczająca do uznania, że posiada odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej do świadczenia pomocy prawnej podmiotów na rzecz których pomoc ta mogłaby być wykonywana, a tym samym nie spełnia jednej z przesłanek wpisu na listę radców prawnych.
W ocenie Ministra Sprawiedliwości przedstawione przez skarżącego zaświadczenie przewodniczącego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], z którego wynika, że skarżący od 2002 r. stawał w sądzie jako pełnomocnik pracodawcy - Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie wpływa na zawarte powyżej stanowisko organu. Organ zgodził się ze stanowiskiem organów wpisowych, iż skarżący nie spełnia wymogów wpisu na listę radców prawnych, zawartych w znowelizowanym art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego naruszenia art. 7 i 8 kpa oraz konstytucyjnej zasady równości.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. M. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2010 r., poprzedzające ją uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] oraz uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] ewentualnie uchylenie ww. decyzji Ministra Sprawiedliwości i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia; a także o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący uznał jedynie za słuszny pogląd, iż w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 25 marca 2009 r.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż nie spełnia on tzw. przesłanki "rękojmiowej" określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu sprzed nowelizacji. Jego zdaniem ustalenia faktyczne dotyczące w szczególności praktyki w zawodzie prawniczym, są całkowicie pozbawione podstaw i nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Na poparcie tezy, iż daje on rękojmie należytego wykonywania zawodu radcy prawnego przedstawia on szereg dokumentów takich jak:
* opinia przewodniczącego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Rejonowego w [...], opinia przewodniczącego III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w [...] potwierdzające stałe i systematyczne uczestnictwo w charakterze pełnomocnika procesowego przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz określające predyspozycje skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego;
* opinia o charakterze i jakości podejmowanych w ramach zatrudnienia czynności wymagających wiedzy prawniczej wydana przez Kierownika Placówki Terenowej KRUS w P.;
* dokument potwierdzający złożenie egzaminu sędziowskiego;
* zakresy czynności z dnia [...] października 2002 r. oraz z dnia [...] września 2005 r.
Ponadto skarżący nie zgodził się z opinią jakoby czynności prawne wykonywane przez niego dotyczyły bardzo wąskiego zakresu prawa. Skarżący wskazał na znajomość przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawy o ubezpieczeń społecznych, o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa. Podkreślił także fakt, że brał czynny udział w rozprawach jako pełnomocnik procesowy w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego, gdzie musiał wykazać się dobrą znajomością procedury cywilnej. Wskazał, że sporządzając odpowiedź na skargę wykorzystywał swoją wiedzę z zakresu postępowania administracyjnego oraz postępowania przed sądami administracyjnymi. Skarżący zwrócił uwagę nadto na fakt, iż w swojej pracy miał styczność z przepisami ustawy o księgach wieczystych i hipotece tj. zabezpieczanie hipoteką przymusową wierzytelności należnych Prezesowi KRUS.
W opinii skarżącego powołane przez Ministra Sprawiedliwości orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dopuszcza możliwość badania czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę radców prawnych daję rękojmie należytego wykonywania zawodu również bezpośrednio przed aplikacją sądową, w trakcie jej odbywania i zdanym egzaminie sędziowskim. Zdaniem skarżącego odbyta przez niego w latach 2005 - 2008 aplikacja sądowa oraz zdany egzamin sędziowski nie zniweczyły, ani nie zatarły umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, nabytych zarówno przez aplikacją jak i w jej trakcie. Zdaniem skarżącego niezrozumiała i naruszająca wszelkie zasady sprawiedliwości społecznej jest sytuacja, w której na listę radców prawnych zostaje wpisana osoba znajdująca się w analogicznej sytuacji jak on. Przytoczył on uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o wpisie na listę radców prawnych S. L.. Jak wskazał skarżący - razem z nim od października 2002 r. do grudnia 2008 r. prowadził obsługę prawną w KRUS, mając podobne zakresy czynności. Ponadto podkreślił, że z wyżej wymienionym odbywał w tym samym okresie aplikację sądową.
Skarżący podnosi, iż Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] wydając uchwałę o utrzymaniu w mocy uchwały Nr [...] Rady OIRP w [...] w przedmiocie odmowy wpisu go na listę radców prawnych, ewidentnie naruszyło art. 8 kpa, poprzez pominięcie reguły "rozstrzygania interesów w toku". Ponadto jego zdaniem PKRRP w żaden sposób nie ustosunkowało się do jego zarzutów dotyczących uchwały nr [...] wydanej przez Radę OIRP w [...].
Zdaniem skarżącego pismo z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie stanowi wezwania w myśl art. 64 § 2 kpa , lecz było zaproszeniem na rozmowę z Komisją OIRP w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Jak dalej wskazuje - w zaproszeniu tym został poinformowany, że może dodatkowo doręczyć dokumentację wskazującą nabycie umiejętności praktycznych dających rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W ocenie skarżącego art. 64 § 2 kpa dla skuteczności wezwania wymaga zamieszczenia w nim dwóch elementów. Po pierwsze wskazanie terminu, w którym usunięcie braków musi nastąpić tj. 7 dni. Po drugie zaś wskazanie pouczenia, o skutkach nieusunięcia braków.
Według skarżącego Prezydium KRRP i Rada OIRP w [...] wydając negatywne uchwały naruszyli art. 2 Konstytucji RP i wyrażoną w niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowiącego przez nie prawa, a także bezpieczeństwa prawnego jednostki.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący złożył "wniosek dowodowy", w uzasadnieniu którego wniósł o dopuszczenie w ramach sądowego postępowania dowodowego opinii wydanych przez sędziów patronów dotyczących przebiegu jego praktyki zawodowej w toku odbywanej aplikacji sądowej (opinie w liczbie 11 zostały załączone do wniosku).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, gdyż poczynione przez Ministra Sprawiedliwości ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim badał praktykę skarżącego w zawodzie prawniczym nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W niniejszej sprawie niesporne jest, że skarżący B. M. ukończył w dniu [...] maja 2004 r. wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa Uniwersytetu [...].
W okresie od [...] października 2005 r. do [...] września 2008 r. odbył pozaetatową aplikację sądową i w dniach [...] września 2008 r. złożył egzamin sędziowski. W okresie od [...] sierpnia 2001 r. do [...] grudnia 2008 r. skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku inspektora w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R.. Jak wynika z dokumentów zawartych w nadesłanych aktach administracyjnych w postaci opinii pracodawcy z dnia [...] marca 2009 r. oraz Przewodniczącego Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych skarżący od października 2002 r. do grudnia 2008 r. stale i systematycznie reprezentował organ rentowy (KRUS) jako pełnomocnik procesowy KRUS przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sporządzał różnorodne pisma procesowe w tym: zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, odpowiedzi na odwołania od decyzji Prezesa KRUS, apelacje, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania a także odpowiedzi na skargi od decyzji Prezesa KRUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podczas rozpraw sądowych przejawiał dużą aktywność procesową, umiejętnie zadawał świadkom pytania, zgłaszał trafne wnioski dowodowe, przytaczał odpowiednie orzecznictwo sądowe, a sporządzane przez niego pisma procesowe były na wysokim poziomie i brak w nich było jakichkolwiek uchybień – jak podkreśla opiniujący skarżącego – Przewodniczący Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sędzia M. B.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 819/09 oraz 7 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 496/10, że warunek odbycia praktyki zawodowej (zdobycia doświadczenia zawodowego) przez kandydata aspirującego do wpisu na listę radców prawnych nie musi nastąpić po zdaniu przez niego egzaminu sędziowskiego ale również przed tym egzaminem. Tymczasem w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, powołując się w tym zakresie na wyrok TK z dnia 8 listopada 2006 r. K 30/06, a okres doświadczenia zawodowego należałoby liczyć po zdanym egzaminie sędziowskim.
Pogląd ten, mający potwierdzenie we wcześniejszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co słusznie podnosi w zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości, nie może być aktualnie podzielony. Zarówno przytoczony wyrok TK jak i unormowanie art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, które zostało wprowadzone w efekcie powoływanego wcześniej wyroku TK z 8 listopada 2006 r. (vide: art. 2 pkt 1 ustawy z 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy o Notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286) potwierdza słuszność stanowiska, że w przypadku osób, które zdały egzamin sędziowski i ubiegają się o wpis na listę radców prawnych odbycie praktyki zawodowej nie musi nastąpić po zdaniu egzaminu sędziowskiego (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 listopada 2009 r. II GSK 819/09).
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Sprawiedliwości dokona pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uwzględniając, że odbyta przez skarżącego w latach 2005-2008 aplikacja sądowa oraz zdany egzamin sędziowski nie zniweczyły ani nie zatarły umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania zawodu radcy prawnego nabytych przez B. M. podczas zatrudnienia w KRUS. W szczególności dokona przedmiotowej oceny w aspekcie wynikającego z omówionych opinii praktycznego kontraktu skarżącego z wykonywaniem zawodu radcy prawnego.
Niewątpliwie bowiem wskazane w tych opiniach działania podejmowane przez B. M. w ramach zastępstwa procesowego są praktyką o zakresie maksymalnie zbliżonym do tej, jaką wykazują się radcowie prawni.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych radca prawny wykonuje zawód m.in. w ramach stosunku pracy. Pomocą prawną jest w szczególności m.in. zastępstwo procesowe (art. 7 ustawy o radcach prawnych).
Dokonując przedmiotowej oceny organ uwzględni również pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym w szczególności pozytywną opinię komisji kwalifikacyjnej wydaną po przeprowadzeniu rozmowy ze skarżącym w dniu [...] kwietnia 2009 r.
W niniejszej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych złożonych przez B. M. na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Skarżący będzie mógł ponowić te wnioski na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy przed Ministrem Sprawiedliwości. Organ będzie miał wówczas obowiązek odnieść się w decyzji do tych dowodów i dokonać ich oceny.
Jednocześnie należy podzielić pogląd organu, że w rozpatrywanej sprawie ze względu na zmianę stanu prawnego w trakcie niniejszego postępowania administracyjnego oraz brak przepisów przejściowych konieczne było przeprowadzenie analizy spełnienia przez B. M. przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych jak i wymagań objętych ustawowymi przesłankami wpisu na listę radców prawnych wynikających ze znowelizowanego art. 25 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 tejże ustawy, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r.
Zdaniem Sądu, Organ prawidłowo ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, gdyż co prawda B. M. zdał egzamin sędziowski po 1 stycznia 1991 r. ale w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis, łącznie przez okres co najmniej 3 lat nie zajmował stanowiska aplikanta i nie wykonywał wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o którym mowa w art. 4 a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
Ze względu na to, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza art. 7, 77 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaskarżone rozstrzygnięcie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa o niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło