VI SA/Wa 68/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "Z." [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "Z." [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu Stowarzyszeniu "Z." [...] przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] stycznia 2009 r. Stowarzyszenie "Z." [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do powyższej skargi skarżący załączył złożony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2009 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując, iż strona skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową. Strona skarżąca, złożyła w dniu [...] sierpnia 2009 r. na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z ww. skargi. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że strona skarżąca jest organizacją non profit, nie ma dochodów, dotacji, sponsorów, składek jak również nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi na rachunku bankowym. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego wezwano skarżące stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1) kopii zapisów z prowadzonych przez skarżące stowarzyszenie ksiąg rachunkowych w 2009 r. , 2) kopii sprawozdania finansowego na koniec 2008 r., 3) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego stowarzyszenia ponownie podniósł (w piśmie z dnia [...] września 2009 r. – data wpływu do Sądu), iż nie prowadzi księgowości, nie otrzymuje żadnych darowizn; ponadto nie pobiera składek od swoich członków. Do ww. pisma został dołączony wyciąg z rachunku bankowego strony skarżącej, na którym saldo końcowe zamykało się w kwocie 1,05 zł Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie z podanych przez stronę skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji wynika, iż nie posiada ona żadnego majątku i dochodów. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy według strony skarżącej wynika z faktu, iż stowarzyszenie nie pobiera składek od swoich członków, nie uzyskuje dotacji ani darowizn, jak również nie prowadzi działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) statut stowarzyszenia określa w szczególności sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich. Majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej (art. 33 ust. 1 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach). W świetle ww. przepisów stowarzyszenia muszą mieć świadomość, iż przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, członkowie stowarzyszenia powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Mając na uwadze treść ww. art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach stwierdzić należy, iż majątek stowarzyszenia powstaje z różnych źródeł, a jego gromadzenie w celu realizacji zadań statutowych należy już do stowarzyszenia Nie można przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa, czyli wszystkich podatników, nie podejmując jednocześnie żadnych działań w celu zyskania odpowiednich do swoich zadań środków finansowych (patrz: postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 271/08 – LEX nr 479151 - oraz postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 321/08 niepubl.). Osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Dokonując oceny zasadności przyznania stronie skarżącej pomocy prawnej należy mieć na uwadze nie tylko posiadany przez niego majątek oraz faktyczną wysokość dochodów, ale również możliwości uzyskiwania przez nią środków finansowych. Fakt, iż strona skarżąca nie realizuje przysługujących mu uprawnień w zakresie uzyskiwania dochodów niezbędnych dla funkcjonowania stowarzyszenia w sposób zgodny z prawem (przede wszystkim poprzez zaniechanie pobierania od członków składek) stanowi okoliczność przemawiającą za świadomą rezygnacją przez skarżącego z istniejących możliwości zarobkowych. W konsekwencji nie można uznać, iż działanie strony skarżącej polegające na zaniechaniu realizacji swoich możliwości w przedmiocie uzyskiwaniu dochodów, które mogłyby służyć między innymi pokryciu kosztów postępowania sądowego w sprawach wynikających z wypełniania statutowych zadań stowarzyszenia stanowi przesłankę uzasadniającą przyznanie skarżącemu prawa pomocy. W takim przypadku należy bowiem przyjąć, że stan majątkowy strony skarżącej i jej dochody nie są takie, jakie mogłyby być, gdyby w pełni wykorzystał on swoje możliwości zarobkowe. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało postanowić jak w sentencji.