VI SA/Wa 704/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2013 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu T. K.prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. T. K. (dalej też jako skarżący) wniósł w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z informacjami zawartymi w formularzu o przyznanie prawa pomocy, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: 1) zeznań podatkowych za rok 2012 skarżącego i jego małżonki, ewentualnie zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w tym okresie, 2) zaświadczeń pracodawców: skarżącego i jego żony potwierdzających wysokość wynagrodzeń miesięcznych podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, 3) dokumentu potwierdzającego zaprzestanie (wykreślenie, zawieszenie) prowadzenia przez skarżącego C., 4) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (jeżeli skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia), 5) dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia (np. zaświadczenia z właściwego urzędu gminy lub decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości), 6) oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak to kiedy i w jakiej wysokości W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył: 1) wystawione przez pracodawcę żony skarżącego – Wyższą Szkołę [...] w G. zaświadczenie, że jej dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Kanclerza wynosi 2115 złotych brutto miesięcznie, 2) wystawione przez pracodawcę skarżącego – [...] sp. z o. o. zaświadczenie, że jego dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Prezesa Spółki wynosi 3 000 złotych brutto miesięcznie, 3) zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 32 444,50 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 8 730,26 złotych, osiągnął on dochód na poziomie 23 714 złotych, 4) zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez żonę skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 149 159,62 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 177 505,97 złotych, osiągnęła stratę sięgającą kwoty 28 346,35 złotych, 5) oświadczenie, iż nie uzyskał dopłat do gruntów rolnych, 6) oświadczenie, iż pełnienie przez skarżącego funkcji organu prowadzącego szkoły niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Ponadto nie wyjaśnił kwestii, czy jako organ założycielski szkoły pobiera wynagrodzenie bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej. Nie przedstawił także dokumentów związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej przez jego żonę. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, w którym wskazał na ilość spraw prowadzonych z jego udziałem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał na ilość aktualnie prowadzonych spraw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie oraz potencjalną ilość kolejnych założonych spraw. Do niniejszego sprzeciwu skarżący nie załączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 - 8 ww. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przechodząc do analizy sytuacji majątkowej skarżącego, należy wskazać, iż skarżący, załączając do wniosku dokumenty (np. zaświadczenie o dochodach żony, zaświadczenie skarżącego o zarobkach otrzymywanych z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Spółki C. Sp. o. o.) są niewystarczające do pełnego zobrazowania jego sytuacji majątkowej. Skarżący zarówno na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez referendarza sądowego, jak i po wniesieniu sprzeciwu, nie przedłożył istotnych dla rozpoznania złożonego wniosku dokumentów wskazujących na jego dochody i stan majątkowy. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych. Nie oświadczył przy tym, iż ani on ani jego żona nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący, jak też jego żona, posiadają rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie przedstawił ponadto żadnych dokumentów dotyczących kwestii prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, podczas, gdy z treści złożonego zeznania podatkowego za rok 2012 wynika, iż taką działalność skarżący prowadzi. Z uzasadnienia wniosku oraz złożonego oświadczenia wynika bowiem, że skarżący w istocie zmierza do wykazania, iż skoro cała działalność polegająca na prowadzeniu szkoły niepublicznej pokrywana jest z dotacji podmiotowej udzielanej przez jednostki samorządu terytorialnego, to oznacza że szkoły nie generują żadnego przychodu i stąd zasadnym jest właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentacja skarżącego nie znajduje jednakże uzasadnienia. W świetle definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, prowadzenie niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie o systemie oświaty, jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W konsekwencji w przypadku podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną, będącego osobą fizyczną, otrzymane przez niego dotacje na jej prowadzenie, są kwalifikowane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zwolniony jednakże od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotacja, jaką otrzymuje szkoła ma charakter dotacji przedmiotowej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Ma ona na celu przede wszystkim finansowanie wydatków bieżących, a więc wydatków bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem szkoły tj. wydatków związanych z wynagrodzeniami pracowników, naliczanymi od nich składkami, a także wydatków związanych z realizacją statutowych zadań. Kluczową kwestią, której skarżący nie wyjaśnił, jest jednakże przy tym to, czy skarżący, jako organ założycielski pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej. Skarżący w ogóle się na ten temat nie wypowiedział. Tymczasem oczywistym jest, że prowadzenie szkoły niepublicznej związane jest z całym szeregiem działań. Osoba prowadząca zapewnia strukturę organizacyjno-prawną działania szkoły poprzez: zapewnienie sal i budynków do prowadzenia zajęć, zakup wyposażenia i niezbędnych pomocy dydaktycznych, zawieranie umów z nauczycielami i innymi osobami współpracującymi ze szkołami oraz sprawowanie nadzoru nad ich funkcjonowaniem. Irrelewantnym jest w tym przypadku podnoszona przez skarżącego okoliczność, że środków otrzymywanych z dotacji na prowadzenie szkoły nie może przeznaczyć na koszty sądowe. Istotnym jest natomiast, czy to on, jako podmiot prowadzący, pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej i w jakiej ewentualnie to wynagrodzenie jest skali. Wobec powyższego w sprawie niniejszej ma zastosowanie art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącego zastosowana (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2009 roku sygn. akt II GZ 104/09). W rozpoznawanej sprawie, z naruszeniem spoczywającego na nim obowiązku, składający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie uprawdopodobnił i nie udokumentował okoliczności podnoszonych na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Skoro więc skarżący nie przedstawił dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy to należy ocenić wniosek skarżącego jako niezasadny. Stosownie przy tym do treści 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 s. 504). Biorąc pod uwagę fakt, skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Reasumując, w sprawie niniejszej nie wykazano okoliczności uzasadniających istnienia przesłanek do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.