VI SA/Wa 750/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego R. O. kwotę 1 600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 750/15 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 144 k.p.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm.) – także jako ustawa lub p.w.p., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Zestaw klocków" nr [...] udzielonego na rzecz R. O.. Postanowienie wydano w następujących ustaleniach; R. O., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Zestaw klocków" nr [...] udzielonego na jego rzecz, które zostało wszczęte na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego na podstawie art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1, art. 104, art. 11 ust. 3 i art. 117 p.w.p. przez M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. w C. Jak podnosił sprzeciwiający sporny wzór przemysłowy naruszał jego wcześniejsze prawa z rejestracji przeciwstawionych wzorów przemysłowych nr [...] i nr [...] pt. "Zestaw klocków". W trakcie postępowania spornego R. O. (uprawniony) wystąpił o unieważnienie praw z przeciwstawionych wzorów przemysłowych M. S. uznając, że rozstrzygnięcia w sprawach o unieważnienie tych wzorów przemysłowych stanowią zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniające zawieszenie postępowania w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Zestaw klocków" nr [...]. Wniosek uzasadniał tym, że na dwa lata przed zgłoszeniem wzorów przeciwstawionych były one przedstawiane publicznie w miesięczniku S. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Urząd Patentowy RP odmówił zawieszenia postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uprawniony wskazał na konieczność dokonania funkcjonalnej wykładni przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W opinii uprawnionego "rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniach dotyczących wzorów wnioskodawcy nr [...] i nr [...] będzie bezpośrednio rzutować na sprawę niniejszą". Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Urząd Patentowy utrzymał w mocy postanowienie zaskarżone. Powołując się na piśmiennictwo organ patentowy wywodził, że zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie indywidualnej i którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu. Dokonując interpretacji wyrażenia "inny organ" użytego w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Urząd Patentowy podkreślił, że postępowania prowadzone w trybie spornym przed Urzędem Patentowym są postępowaniami sui generis, a ustawa nakazuje - w świetle art. 256 ust. 1 ust 1 p.w.p. - "odpowiednio" stosować przepisy k.p.a. Odniósł się do stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2009 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1324/09, w którym Sąd miał wskazać, że w orzecznictwie NSA dopuszcza się możliwość uznania za "inny organ" w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - tego samego organu, gdy postępowania, których dotyczy wniosek prowadzone są w odrębnych trybach i na różnych podstawach prawnych. Zdaniem organu patentowego wskazane przez uprawnionego sprawy, toczące się przed Urzędem Patentowym oraz niniejsza sprawa toczą się równolegle w stosunku do siebie i nie zachodzi pomiędzy nimi jakakolwiek zależność polegająca na tym, by wynik postępowań wskazanych przez uprawnionego, warunkował dokonanie rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa z rejestracji na sporny wzór przemysłowy. W ocenie organu patentowego pod pojęciem zagadnienia wstępnego występuje sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Zagadnienie wstępne dotyczy kwestii, w której merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialno-prawnego, a taki przypadek nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Uprawniony nie wykazał istnienia konkretnej kwestii prejudycjalnej w niniejszym przypadku. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. O. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, 77 § 1, 124 § 2 k.p.a., art. 125 § 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. - poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy; błędne ustalenia faktyczne oraz uzasadnienie skarżonego postanowienia w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia postanowienia administracyjnego w zakresie, w jakim Urząd Patentowy przyjął, że pomiędzy postępowaniem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skarżącego (nr [...]), a postępowaniami o unieważnienie praw z rejestracji wzorów przemysłowych uczestnika postępowania (nr [...] i nr [...]) nie istnieje jakakolwiek zależność uzasadniająca zawieszenie postępowania o unieważnienie wzoru przemysłowego skarżącego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie w całości skarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący podkreślił, że Urząd Patentowy nie ustosunkował się do jego argumentacji w przedmiocie zawieszenia postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru nr [...]. Podkreślił, że we wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru nr [...] uczestnik postępowania wskazał na wzory przemysłowe nr [...] i nr [...], które miałyby jego zdaniem uzasadniać unieważnienie prawa z rejestracji wzoru skarżącego nr [...]. Natomiast zdaniem skarżącego to prawa z rejestracji wzorów uczestnika postępowania zostały udzielone z naruszeniem ustawowych warunków wymaganych do uzyskania tych praw, gdyż przed datą zgłoszenia przeciwstawionych wzorów zostały one publicznie udostępnione. Dlatego też, w celu rozstrzygnięcia sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru skarżącego nr [...] znaczenie ma uprzednia ocena legalności udzielenia praw z rejestracji wzorów uczestnika postępowania nr [...] i nr [...]. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie wskazanego zagadnienia prawnego będzie miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy dotyczącej spornego wzoru [...]. Jeżeli bowiem wzory przemysłowe uczestnika postępowania zostaną unieważnione - ku czemu istnieją w ocenie skarżącego mocne podstawy - to odpadnie kluczowy argument uczestnika postępowania o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skarżącego (nr [...]) wywodzony w oparciu o wcześniejszą rejestrację wzorów przeciwstawionych. Ponadto skarżący zwrócił dodatkowo uwagę - co miał podkreślić również sam Urząd Patentowy - że w postępowaniu z wniosku uczestnika postępowania badaniu podlega zdolność rejestrowa wzoru nr [...], natomiast zdolność rejestrowa wzorów uczestnika postępowania nr [...] oraz nr [...], na których oparty jest wniosek o unieważnienie wzoru skarżącego nr [...], jest badana w odrębnych postępowaniach. W związku z tym gdyby Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji wzoru skarżącego nr [...] w oparciu o wzory uczestnika postępowania przed zbadaniem ich zdolności rejestrowej, a następnie w odrębnych postępowaniach administracyjnych wykluczył ich zdolność rejestrową, zaistniałaby podstawa do wznowienia postępowania dotyczącego wzoru skarżącego nr [...]. Aby zatem zapobiec takiej sytuacji zasadne jest rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności o zdolności rejestrowej przeciwstawionych wzorów uczestnika postępowania. Odmawiając więc zawieszenia postepowania Urząd Patentowy naruszył przepisy art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zdaniem skarżącego, organ naruszył także przepis art. 107 § 3 k.p.a. stosowany odpowiednio do postanowień po myśli art. 126 k.p.a., ponieważ w uzasadnieniu skarżonego postanowienia zabrakło wyjaśnień co do znaczenia przedstawionej przez skarżącego argumentacji. Urząd Patentowy nie tylko nie ustosunkował się do okoliczności wskazywanych przez skarżącego, ale nie wyjaśnił również, jakie okoliczności przyjął za podstawę ustalenia braku zależności pomiędzy postępowaniem o unieważnienie wzoru skarżącego nr [...], a postępowaniami o unieważnienie przeciwstawionych wzorów nr [...] oraz nr [...]. Wskutek tego zaniechania nie ma możliwości odtworzenia toku rozumowania organu patentowego i subsumpcji okoliczności przedmiotowej sprawy do przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący za niejasne uznał powody obszernie cytowanych przez organ w skarżonym postanowieniu orzecznictwa, którego znaczenia dla sprawy, jak podkreślił, Urząd Patentowy w ogóle nie wyjaśnił. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie VI SA/Wa 5/13 oddalił skargę. Uznając, że przez przepis art. 256 ust. 1 p.w.p. przepis art. 97 1 pkt 4 k.p.a. nie może być inaczej stosowany w postępowaniu toczącym się przed Urzędem Patentowym, sąd wyjaśnił rozumienie zagadnienia wstępnego stwierdzając, że dla jego zaistnienia wymagana jest bezpośrednia zależność pomiędzy rozstrzygnięciem w sprawie niniejszej, a rozstrzygnięciem w postępowaniach w sprawie unieważnienia przeciwstawionych wzorów przemysłowych uczestnika postępowania. Wskazując na zarzuty sprzeciwu – brak nowości i brak indywidualnego charakteru wzoru skarżącego – zdaniem sądu, rozstrzygnięcie w sprawach unieważnienia przeciwstawionych wzorów przemysłowych uczestnika postępowania, nie miały znaczenia, jako że wyniki tych postępowań były nieistotne z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 103 ust. 1 i w art. 104 ust. 1 p.w.p. Jednocześnie sąd zauważył, iż przepis art. 97 1 pkt 4 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania, gdyż postępowania z wniosków skarżącego i uczestnika postępowania toczyły się w trybie spornym i przed tym samym organem. Niezależnie więc od wykładni pojęcia "inny organ", zawartego w wymienionym przepisie, nie zachodziła konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdyż rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej nie jest uzależnione od rozstrzygnięć w sprawie z wniosku skarżącego o unieważnienie wzorów przemysłowych uczestnika postępowania. Od wyroku R. O. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną zarzucająca wyrokowi naruszenie wymienionych w skardze przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z błędną wykładnią art. 97 1 k.p.a. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i zasądzenia kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r. wydanym w sprawie II GSK 1642/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzając od Urzędu Patentowego na rzecz skarżącego koszty postępowania kasacyjnego. Zdaniem sądu drugiej instancji sad wojewódzki nie zbadał i nie rozważył, mając na względzie kontradyktoryjny charakter postępowania spornego toczącego się przed Urzędem Patentowym, ograniczoną rolę organu patentowego w zbieraniu materiału dowodowego w tym postępowaniu. W sytuacji, w której doszłoby do unieważnienia praw z przeciwstawionych wzorów przemysłowych uczestnika postępowania, należało zbadać jaki wpływ na wynik niniejszej sprawy miałaby ta sytuacja. Podzielając zatem stanowisko skargi kasacyjnej, NSA stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla ścieśniającej wykładni przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dlatego przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w oparciu o ten przepis należy wziąć pod uwagę (przynajmniej w pewnym stopniu) względy technicznoprawne i ekonomiki postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne – art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Jednakże zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – także jako p.p.s.a. - sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia. Zdaniem składu orzekające w sprawie wynik postępowań o unieważnienie praw z rejestracji przeciwstawionych wzorów przemysłowych uczestnika postępowania (nr [...] i nr [...]) ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skarżącego nr [...] także, jak to wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, ze względów "technicznoprawnych" i "ekonomii postępowania". Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku przesądził, czym Sąd rozpoznający sprawę zgodnie z art. 190 p.p.s.a. jest związany, o rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który to przepis nie należy wykładać "ścieśniająco", jak ujął to Naczelny Sąd Administracyjny, który nie wypowiadając się w zakresie normy z art. 101 § 3 k.p.a. uznał jednak postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r. za niezasadne. Uczestnik postępowania składając sprzeciw w stosunku do rejestracji prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skarżącego zarzucił temu wzorowi wcześniejszą rejestracje swoich wzorów przemysłowych nr [...] i nr [...]. Jednakże skarżący, w trakcie postępowania spornego, wystąpił z wnioskiem o unieważnienie przeciwstawionych wzorów przemysłowych uczestnika postępowania zarzucając im również brak nowości wskazując, że na dwa lata przed ich zgłoszeniem do rejestracji były przedstawione do publicznej wiadomości w miesięczniku S. nr [...]. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawieszenie postępowania następuje z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego) dla toczącego się postępowania. Brak jest co prawda ustawowej definicji pojęcia zagadnienia wstępnego. Jednakże za Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd orzekający w sprawie przychyla się do poglądu J. Rodziewicza (w:) Prejudycjalność w postępowaniu cywilnym, Gdańsk 2000 r., strony 7-18, w myśl którego pod pojęciem prejudycjalności rozumie się najczęściej przesądzające znaczenie, jakie posiada rozstrzygnięcie jednej sprawy dla rozstrzygnięcia drugiej sprawy lub technicznoprawną konieczność rozstrzygnięcia jednej sprawy po to, aby następnie można było rozstrzygnąć inną sprawę. O tym natomiast, czy taki związek zachodzi, decydują przepisy prawa materialnego, na które powołano się w sprzeciwie i do których nawiązał skarżący w swoim wniosku o unieważnienie praw ze wzorów przemysłowych uczestnika postępowania – art. 102 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 p.w.p. (nowość) i art. 102 ust. 1 w zw. z art. 104 p.w.p. (indywidualny charakter). Kwestia ustalenia nowości i indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego następuje w ramach przyporządkowania tych okoliczności właściwemu przepisowi prawa materialnego. Niewłaściwym zatem jest sprowadzanie tych ustaleń do stricte okoliczności faktycznych, gdyż okoliczności te są jedynie elementem stwierdzenia nowości wzoru przemysłowego (art. 103 ust. 1 p.w.p.) lub/i jego indywidualnego charakteru (art. 104 ust. 1 p.w.p.). W tym miejscu należy także zauważyć okoliczność podnoszoną przez Naczelny Sąd Administracyjne w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, iż postępowanie toczące się przed Urzędem Patentowym w trybie spornym miało charakter postępowania kontradyktoryjnego. W postępowaniu tym Urząd Patentowy, zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p., orzeka w granicach wniosku, będąc związany wskazaną w nim podstawą prawną. Natomiast wniosek, zgodnie z art. 255(1) ust. 3 pkt 5 p.w.p., powinien zawierać m.in. podanie środków dowodowych. Uczestnik postępowania, jako owe środki dowodowe wskazał na wcześniejszą rejestrację swoich wzorów przemysłowych nr [...] i nr [...], co było zasadniczym argumentem mającym uzasadniać żądanie unieważnienia wzoru przemysłowego skarżącego nr [...]. Jeżeli zatem dowody przedłożone przez uczestnika postępowania na potwierdzenie zasadności żądania unieważnienia prawa skarżącego na sporny wzór przemysłowy nr [...] stały się tożsame z dowodami przedstawionymi wnioskiem skarżącego w postępowaniach o unieważnienie praw na wzory przemysłowe uczestnika postępowania nr [...] i nr [...], to uzasadnionym staje się stwierdzenie, że wskazane w postępowaniu niniejszym środki dowodowe uczestnika postępowania powinny zostać skonfrontowane w postępowaniach zainicjowanych przez skarżącego. W tych okolicznościach, ustalenie zasadności przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. warunkującej zawieszenie postępowania w sprawie niniejszej, nie sprowadza się do ustaleń faktycznych Urzędu Patentowego, lecz do ustalenia, czy rejestracja wzorów przemysłowych uczestnika postępowania nie naruszała przepisów ustawy – Prawo własności przemysłowej. Ustalenie natomiast tej kwestii staje się bardzo istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ze sprzeciwy uczestnika postępowania o unieważnienie wzoru przemysłowego skarżącego nr [...], gdyż zasadniczym argumentem uczestnika postępowania jest przeciwstawienie wzorowi skarżącego wzorów przemysłowych nr [...] i nr [...] zgłoszonych ze wcześniejszym pierwszeństwem przez uczestnika postępowania. Jeżeli bowiem w postępowaniach zainicjowanych wnioskiem skarżącego okazałoby się, że przeciwstawione wzory przemysłowe nie spełniały w dacie zgłoszenia warunków ustawy, przeciwstawienia te, jako zasadniczy argument sprzeciwy, stałyby się nieskuteczne. Sąd miał na względzie, wiążący skład orzekający w tej sprawie, pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionym stosowaniu wykładni ścieśniającej przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz konieczność wzięcia pod uwagę względów technicznoprawnych, o których była mowa w opracowaniu J. Rodziewicza i względów ekonomii postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Urząd Patentowy powinien, mając na względzie powyższe uwagi, ponownie rozważyć zasadność wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania w związku z toczącymi się postępowaniami w sprawie o ustalenie prawidłowości rejestracji wzorów przemysłowych nr [...] i nr [...] uczestnika postępowania, stanowiących przeciwstawienia dla wzoru skarżącego. Brak jest bowiem uzasadnienia, co podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na technicznoprawną konieczność rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącego i na ekonomię postępowania, by doszło do sytuacji, w której uwzględniony zostałby sprzeciw ze względu na przeciwstawienia uczestnika postępowania, które w innej sprawie zostałyby unieważnione. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że doszło do naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.