VI SA/Wa 753/10
WyrokWSA w Warszawie2010-06-23
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Andrzej Czarnecki, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, w sytuacji gdy kierowca posiadał odcinek kontrolny rocznej karty opłaty, ale winieta nie była przyklejona na przedniej szybie z powodu jej wymiany, jest zgodne z prawem, zwłaszcza w kontekście zgodności rozporządzenia wykonawczego z ustawą i Konstytucją?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne i procesowe. Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, w części dotyczącej § 3 ust. 4 pkt 1, zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym i jest sprzeczne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym sąd odmówił zastosowania tego przepisu. Ponadto organy dopuściły się naruszenia przepisów k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dowolną ocenę dowodów.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. W. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, ponieważ winieta nie była przyklejona na przedniej szybie. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący argumentował, że brak winiety wynikał z wymiany przedniej szyby, a opłata została uiszczona, czego dowodem jest odcinek kontrolny karty opłaty i faktura zakupu. Skarga do WSA dotyczyła naruszenia prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, stwierdzając jednocześnie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), lp. 4.1. załącznika do ww. ustawy oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U z 2006 r., Nr 151, poz. 1089 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. W. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] maja 2007 r. w [...] na drodze krajowej nr [...] poddano kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] i przyczepy [...] nr rej. [...], którym przedsiębiorca P. W. wykonywał transport drogowy ładunku skrzynek z [...] do [...]. Zespołem kierowała załoga dwuosobowa R. W. i L. U.. Podczas kontroli okazano odcinek kontrolny rocznej karty opłaty drogowej [...]. Stwierdzono, że winieta nie została przyklejona na przedniej szybie. W efekcie przeprowadzonej kontroli, której wyniki zostały umieszczone w protokole kontroli z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], organ I instancji stwierdził wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Pismem z dnia [...] maja 2007 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił P. W., dalej zwanego skarżącym, o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając go o treści art. 10 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. wskazał, że brak przyklejanej części winiety związany był z wymianą przedniej szyby, która uległa zniszczeniu. Do pisma dołączył notarialnie potwierdzoną kserokopię faktury VAT, wystawioną w dniu [...] kwietna 2007 r., dotyczącą zakupu i wymiany szyby. Dołączono również wniosek o zwrot uiszczonej opłaty rocznej z tytułu niewykorzystania karty opłaty do O., datowane na dzień [...] czerwca 2007 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego organ wskazał, że w związku z treścią § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, w myśl którego nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu - wyjaśnienia te nie mogą być wzięte pod uwagę.
Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż organy powinny uwzględnić fakt, iż brak winiety wewnątrz pojazdu, nie wynikał ani ze złej woli ani z lekceważenia przepisów przez przewoźnika lecz z przyczyny od niego niezależnej. Wymiana uszkodzonej szyby uniemożliwia odklejenie winiety i przeniesienie jej w stanie nienaruszonym na nową szybę. Takie działanie spowodowałoby zniszczenie dokumentu, a więc jego zupełną nieprzydatność i ewentualne posądzenie o działanie niezgodne. Przewoźnik spełnił podstawowy warunek jakim jest uiszczenie opłaty, czego dowodem jest odcinek kontrolny rocznej karty opłaty. Do odwołania skarżący załączył kopię faktury VAT nr [...] wystawionej dnia [...] lutego 2007 r. potwierdzającej nabycie przez niego rocznej karty opłaty drogowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...] października 2007 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść przepisów art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 i § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, a także art. 87 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 ww. ustawy, stwierdził, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, podniósł, że kontrola miała miejsce [...] maja 2007 r. (czyli miesiąc po fakcie wymiany szyby), był zatem wystarczający okres czasu aby dokonać zwrotu niewykorzystanej winiety [...] i zakupić nową, którą należało wypełnić i umieścić na szybie przedniej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący złożył wniosek o zwrot uiszczonej wcześniej opłaty dopiero w dniu [...] czerwca 2007r. a więc już po fakcie kontroli. Organ II Instancji zauważył również, iż na szybie wstawionej w dniu [...] kwietnia 2007 r. znajduje się hologram zgodny z zapisami dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu. Wynika z tego jasno, iż skarżący miał czas i możliwości również do zakupu nowej winiety i zwrotu dotychczas używanej. Zastana sytuacja wynikła zatem z zaniedbania lub przeoczenia skarżącego. Organ podkreślił, że argumenty skarżącego podnoszone w odwołaniu, dotyczące braku złej woli oraz nie lekceważenia obowiązujących przepisów nie mogą w świetle przytoczonych przepisów prawa stanowić podstawy do uwzględnienia odwołania, gdyż winieta powinna bezwzględnie znajdować się na szybie pojazdu podczas poruszania się po drodze krajowej.
Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez uznanie, że wykonywał on przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przewóz po drogach publicznych, podczas, gdy całokształt zebranego materiału dowodowego potwierdza, iż wskazaną opłatę uiścił w sposób prawidłowy.
Ponadto skarżący postawił zarzut naruszenia prawa procesowego, a w szczególności art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący prowadzące do błędnej oceny stanu faktycznego będącego podstawą wydania skarżonej decyzji, a także art. 107 § 3 k.p.a., polegające na pominięciu faktów oraz dowodów przemawiających na korzyść skarżącego oraz niewskazania przyczyn ich nieuwzględnienia, co skutkowało znacznym utrudnieniem w obronie jego słusznych interesów. Zarzucił, iż orzekający w sprawie organ administracji nie dążył wystarczająco do ustalenia prawdy obiektywnej. Bezspornym jest fakt, że w chwili kontroli zespołu pojazdów spełnione zostały wszelkie przesłanki dla uznania, iż przewoźnik wykonywał przewóz drogowy za uiszczeniem stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych podstawowy warunek, jakim jest opłata, został spełniony, czego dowodem jest faktura VAT. Załącznik lp. 4.1 do ww. ustawy karą pieniężną w wysokości 3.000 zł sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nie można zatem uznać, że "nieuiszczenie opłaty" i "nieposiadanie pełnego dowodu uiszczenia opłaty" oznacza to samo. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uwzględnił możliwości skorzystania z art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Nie dokonał ustaleń faktycznych na okoliczność uiszczenia opłaty drogowej ani nie ocenił przedstawionego przez przewoźnika dowodu zapłaty, w tym nie określił czy uznaje go za wiarygodny czy nie. Ponadto skarżący wskazał, że w decyzji pominięto fakt, iż załoga samochodu w trakcie kontroli okazała odcinek kontrolny rocznej opłaty drogowej [...], wypełniony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie uwzględniono również wyjaśnień i dokumentów dotyczących okoliczności braku winiety jako skutku wymiany uszkodzonej szyby. Nie umieszczenie winiety było jedynie niedopatrzeniem przez przewoźnika, nie miało więc znamion celowego działania. W ocenie skarżącego przy ocenie całokształtu sprawy winien być brany pod uwagę słuszny interes strony i wszelkie dowody, które obiektywnie przyczynią się do wiarygodnego wyjaśnienia sprawy, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej cyt. p.p.s.a.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga P. W. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r., jak również utrzymana nią w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. naruszają prawo.
Wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. organy obu instancji dopuściły się zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.
W ocenie Sądu organy Inspekcji Transportu Drogowego dopuściły się naruszenia art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i lp. 4.1 załącznika do cyt. ustawy, a także przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych – poprzez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych - w oparciu o niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przepis § 3 ust. 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r., wydany przez tego Ministra z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Ponadto – zdaniem Sądu – organy dopuściły się naruszenia art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.1 załącznika do tej ustawy w zw. z przepisem § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu z uwagi na nieprawidłowe uznanie, iż skarżący nie uiścił wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych z uwagi na fakt nieumieszczenia winiety w prawym dolnym rogu przedniej szyby kontrolowanego pojazdu.
Tym samym organy obu instancji dopuściły się obrazy przepisu art. 6 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady praworządności – poprzez wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie niekonstytucyjnej, tj. sprzecznej z delegacją ustawową – normie prawnej zawartej w § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
Ponadto organy, w ramach swojego postępowania, naruszyły unormowania zawarte w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego.
Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł.
Według art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.
Uzasadniając zarzut naruszenia unormowań prawa materialnego na wstępie należy wskazać przede wszystkim na podstawowe konstytucyjne zasady stanowienia prawa.
Stosownie do art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
Powyższy przepis określa warunki, jakim powinno odpowiadać upoważnienie ustawowe, a jednocześnie pozwala ustalić przesłanki legalności aktu wykonawczego. Rozporządzenie jest legalne, jeśli: zostało wydane przez organ upoważniony, służy realizacji ustawy i mieści się w zakresie spraw przekazanych przez nią do uregulowania, odpowiada "merytorycznej treści dyrektywnej", której wykonaniu przepisy rozporządzenia mają służyć (patrz: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., U. 6/99, OTK ZU Nr 7/1999, poz. 159, s. 824).
W doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż takie upoważnienie do wydania rozporządzenia musi być przy tym bardzo konkretne, w tym musi wskazywać precyzyjnie zakres spraw przekazanych do uregulowania w tym akcie, poza który nie można wykraczać (tak m.in. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, wyd. IV).
Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd zauważył, iż zgodnie z przepisem art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych - zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 tej ustawy, oraz trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie przedmiotowej opłaty.
Korzystając z tego upoważnienia ustawowego Minister Transportu wydał rozporządzenie z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. W § 3 ust. 1 tego rozporządzenia organ ustalił, iż uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwanej dalej "jednostką".
§ 3 ust. 2 stanowi, iż karta opłaty składa się z dwóch części:
1) winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu;
2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty.
W przepisie § 3 ust. 3 rozporządzenia Minister wskazał, iż dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie.
Z kolei w kluczowym – zdaniem Sądu – przepisie § 3 ust. 4 pkt 1 cyt. aktu wykonawczego, Minister Transportu postanowił, iż:
"Nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty:
1) winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1; (...)".
Delegacja ustawowa z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym upoważniała ministra wyłącznie do określenia "trybu wnoszenia opłat", co też Minister Transportu uczynił - wskazując w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. sposób (tryb) uiszczenia opłaty poprzez jej nabycie w upoważnionej jednostce.
Wprowadzenie w rozporządzeniu dodatkowej materii zawartej w § 3 ust. 4 – poprzez wskazanie, co nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty - nie znajduje uzasadnienia w zakresie delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, co jest sprzeczne z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa (vide: art. 2 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji).
Według Sądu wprowadzenie dodatkowych warunków ważności użycia kart opłaty nie służy prawidłowo wykonaniu ustawy o transporcie drogowym, a wobec tego nie mieści się w granicach delegacji z art. 42 ust. 7 tej ustawy, naruszając tym samym normę konstytucyjną wyrażoną w przepisie art. 92 ust. 1 Konstytucji.
Należy podnieść, iż zgodnie z art. 178 ust. 2 Konstytucji sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Sędzia może odstąpić od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją, a nawet orzekać wprost na podstawie Konstytucji.
Skoro omówione wyżej uregulowanie nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 42 ust. 7 ustawy i narusza w ten sposób art. 92 ust. 1 Konstytucji, to uznać trzeba, iż zachodzi w niniejszej sprawie podstawa dla odmowy stosowania wskazanego przepisu rozporządzenia (taką możliwość przewiduje również Naczelny Sąd Administracyjny – np. wyrok z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403, Wokanda 2006, nr 5, 35).
Nie można akceptować praktyki nakładania kar na podstawie rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że należy odmówić zastosowania § 3 ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r.
Należy zauważyć, iż ustawa o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną tylko i wyłącznie za "nieuiszczenie wymaganej opłaty drogowej".
Wobec powyższego Sąd uznał, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji winny być uchylone, jako wydane w omawianym zakresie z naruszeniem prawa materialnego, bowiem oparte były na rozporządzeniu nie mieszczącym się w granicach ustawowego upoważnienia i sprzecznym z Konstytucją RP.
Należy wskazać, iż powyższy pogląd znajduje również pewne potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: m.in. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK, wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 593/08 oraz wyrok NSA dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 895/08), jak i orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (tak: np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1352/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 183/09, czy też wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1481/09 oraz z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1900/09).
Niezależnie od powyższych, zasadniczych i mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zastrzeżeń natury konstytucyjnej, zauważyć warto, że powołane przez organy obu instancji przepisy § 3 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, wyraźnie stanowią, iż uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty w sposób wskazany w § 3 ust. 1. Skoro skarżący miał w dniu kontroli odcinek kontrolny, który był prawidłowo wypełniony, to brak było jakichkolwiek podstaw prawnych, aby uznać, iż mógł mieć zastosowanie w sprawie przepis lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, nakładający karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Należy podkreślić, iż zgodnie z przepisem art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie (tak m.in. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 55).
Ponadto należy stwierdzić, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego – wbrew wyraźnym nakazom płynącym z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. – nie wyjaśniły w toku postępowania wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, dokonując przy tym całkowicie dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.
Organy administracji nie wzięły pod uwagę, iż w stanie faktycznym ustalonym w sprawie brak było znamion deliktu określonego w lp. 4.1 załącznika do ustaw o transporcie drogowym, zwłaszcza jeśli zważy się, iż skarżący przedstawił w toku kontroli odcinek kontrolny, na etapie postępowania wyjaśniającego przedstawił fakturę potwierdzająca zakup nowej szyby w miejsce rozbitej szyby z naklejoną na niej winietą, a przy odwołaniu nadesłał kopię faktury VAT potwierdzającą zakup rocznej karty opłaty drogowej.
Skoro skarżący uiścił należną kwotę za roczną kartę opłaty w upoważnionej jednostce (§ 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu), która następnie wypełniona została prawidłowo, w sposób uniemożliwiający jej wykorzystanie na inny pojazd (§ 3 ust. 3, § 4 ust. 2 rozporządzenia), to zaistniała podstawa do przyjęcia, iż opłata została przez stronę uiszczona.
Organy administracji, wbrew ciążącemu na nich obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, nie podjęły jednak jakichkolwiek dodatkowych czynności w toku postępowania, aby jednoznacznie ustalić fakt uiszczenia przez stronę stosownej opłaty za przejazd pod drogach krajowych.
W konsekwencji - zdaniem Sądu - działanie organów obu instancji naruszyło przepisy prawa w stopniu dającym pełną podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]czerwca 2007 r.
Warto na marginesie wskazać, iż w wydanym w ostatnim czasie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08, Trybunał wyraźnie stwierdził, iż uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest czynnością sformalizowaną. Zdaniem Trybunału z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat wynika jednoznacznie, że uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty oraz jej prawidłowe wypełnienie, czyli wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu na jej odcinku kontrolnym przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu (§ 4 rozporządzenia z 2006 r. w sprawie opłat) oraz zaznaczenie czasu przejazdu w sposób przewidziany w punkcie 7 załącznika nr 26 do cyt. rozporządzenia z 2006 r. Przy czym, jak wskazał TK, zgodnie z art. 87 ustawy o transporcie drogowym kierowca jest zobowiązany posiadać kartę opłaty w pojeździe podczas wykonywania przejazdu. Zdaniem Trybunału spełnienie łącznie tych warunków pozwala na stwierdzenie, że transport wykonywany jest właściwym pojazdem, a tym samym wysokość pobranej opłaty jest prawidłowa i odpowiada przesłankom z art. 42 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym.
Wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dodatkowo potwierdza – zdaniem Sądu – prawidłowość przyjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Stwierdzając, że decyzje organów obu instancji nie podlegają wykonaniu, Sąd działał w tym zakresie na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło