VI SA/Wa 772/21

WyrokWSA w Warszawie2021-06-10

Skład orzekający: Tomasz Sałek, Sławomir Kozik, Joanna Wegner

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości prawidłowo utrzymała w mocy ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa administracyjnego z egzaminu radcowskiego, mimo że zdający dostrzegł możliwość zastosowania ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia dopuściła się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i dowolną ocenę materiału dowodowego. Komisja błędnie zarzuciła zdającemu, że nie dostrzegł on zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, podczas gdy zdający prawidłowo zidentyfikował problem prawny związany z tym przepisem, choć sformułował zarzut w oparciu o naruszenie przepisów proceduralnych.
Stan faktyczny
Skarżący D. S. wniósł skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, która utrzymała w mocy negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Komisja I stopnia oceniła negatywnie pracę z zakresu prawa administracyjnego, uznając, że zdający nie dostrzegł ustawowego zwolnienia od kary pieniężnej za usunięcie drzew. Komisja II stopnia podniosła ocenę z etyki do dostatecznej, ale utrzymała ocenę niedostateczną z prawa administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, domagając się uchylenia uchwały.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego na rzecz skarżącego D. S. kwotę 200 (słownie: dwustu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi D. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego na rzecz skarżącego D. S. kwotę 200 (słownie: dwustu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. D. S. (dalej też jako "skarżący" lub "zdający") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 23-26 czerwca 2020 r. (dalej także jako "Komisja odwoławcza" lub "Komisja II stopnia"), z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą Komisja II stopnia utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z siedzibą w Z. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej także jako "Komisja I stopnia") z dnia 1 sierpnia 2020 r. nr [...]. W uzasadnieniu Komisja I stopnia podkreśliła, że zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę niedostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę niedostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz. 75 ze zm., dalej także jako "u.r.p."), zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja ustaliła negatywny wynik skarżącego z egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjnej II stopnia, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, uwzględniła je w zakresie oceny z zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, podwyższając otrzymaną przez skarżącego ocenę do dostatecznej. Komisja odwoławcza podkreśliła, że praca skarżącego spełnia minimalne wymogi pozwalające uznać, że wykazał się on z tej części egzaminu wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania, niezbędną do samodzielnego i poprawnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dokonując natomiast ponownej oceny pracy z zakresu prawa administracyjnego, organ odwoławczy podzielił opinię egzaminatorów Komisji I stopnia, że sposób rozwiązania zadania przez zdającego nie zasługuje na ocenę dostateczną. Przedmiotem tego zadania było przeanalizowanie materiałów dołączonych do polecenia, a następnie przygotowanie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, sporządzenie opinii prawnej. W założeniach kazusu wskazano, że decyzją z [...] grudnia 2019 r. Burmistrz Miasta T. wydał decyzję na mocy której wymierzono J. P. administracyjną karę pieniężną w wysokości 21 750,00 złotych za usunięcie bez wymaganego zezwolenia i bez dokonania zgłoszenia 5 sztuk topili na nieruchomości położonej w T.. Nieruchomość ta została oddana J. P. w dzierżawę na 10 lat do prowadzenia na niej upraw rolnych. Właściciel nieruchomości w przeszłości wykorzystywał ją na cele rolne, ale od ponad 20 lat nie była już uprawiana, co skutkowało wyrośnięciem na niej 5 topoli, jako samosiejek. J. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji, która nie została uwzględniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym stanie prawnym egzaminowany miał podjąć decyzję o zasadności skierowania skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub też napisania opinii prawnej. Skarżący sporządził w realiach zadania egzaminacyjnego skargę do sądu administracyjnego, jednakże zdaniem organu odwoławczego nie dostrzegł, że sprawa kwalifikuje się na ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, o którym to zwolnieniu mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia zdający nie zauważył, że drzewa usuwane były w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych przez 20 lat do użytkowania rolniczego. Ponadto zdający nie podniósł również innych zarzutów naruszenia prawa materialnego. Kolejnymi błędami w ocenie Komisji odwoławczej było nieprawidłowe zarzucenie naruszenia przepisu art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej "k.p.a.") i błędne zarzucenie naruszenia przepisu art. 83f ust. 1 lit 3b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz. 1098 ze zm.). Zdaniem Komisji II stopnia, z treści zadania wynikało, ze organ II instancji w ogóle nie zastosował przedmiotowego przepisu, więc nie można było zarzucić jego niewłaściwego zastosowania. Zdający nie wniósł również wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego przez sąd administracyjny. Z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego taka czynność byłaby nie tylko prawidłowa, ale wręcz konieczna z punktu widzenia interesu strony reprezentowanej. Zdającemu zarzucono również zbyt lakoniczne uzasadnienie skargi, a także estetykę i staranność pracy na niskim poziomie. Zdaniem organu odwoławczego uzasadnionym jest zatem twierdzenie, że zdający nieprawidłowo zastosował i zinterpretował przepisy prawa, a co za tym idzie nieprawidłowo rozwiązał problem egzaminacyjny. Komisja odwoławcza wskazała, że skoro ostatecznie zdający otrzymał ocenę niedostateczną z zakresu prawa administracyjnego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W skardze na powyższą uchwałę Komisji II stopnia z dnia [...] grudnia 2020 r. zdający zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, art. 8 § 1 , art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, jak również brak sporządzenia prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w zakresie okoliczności relewantnych, które stanowią podstawę do dokonywania ustaleń przy wystawianiu oceny oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych, poprzez niezasadne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Komisji I stopnia, podczas gdy Komisja II stopnia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., winna zaskarżona uchwałę uchylić i orzec co do istoty sprawy poprzez zmianę oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego na ocenę pozytywną oraz poprzez podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego. Skarżący wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił również naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym: - art. 365 ust 2 ustawy o radcach prawnych poprzez dokonanie oceny rozwiązania z zadania z zakresu prawa administracyjnego - z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych wskazanych w ustawie, a tym samym działanie przez Komisję II stopnia z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu radcowskiego i przyjęcie własnych, niewynikających z obowiązujących przepisów prawa, zasad oceniania prac; - art. 364 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez brak wykorzystania, przez Komisję II stopnia, w toku dokonywania oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego gradacji ocen cząstkowych pozwalającej na odzwierciedlenie w tej ocenie stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności zaproponowanego rozwiązania zgodnie z kryteriami wskazanymi w ustawie (czyli m.in. zachowania wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował) bądź wagi i znaczenia popełnionych przez zdającego błędów; - art. 365 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych poprzez brak wskazania, przez Komisję II stopnia, w uzasadnieniu oceny zadania z zakresu prawa administracyjnego podstaw i przyczyn wystawienia oceny niedostatecznej z uwzględnieniem stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności merytorycznej zaproponowanego rozwiązania. Uwzględniając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zaznaczył przy tym, że choć zaskarża całość rozstrzygnięcia, to nie podważa trafności ustaleń Komisji II stopnia w ramach oceny zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. W odpowiedzi na skargę Komisja odwoławcza wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą wcześniej w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że przedmiotem oceny Sądu jest jedynie zasadność podtrzymania przez Komisję odwoławczą oceny niedostatecznej z zadania z zakresu prawa administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia dopuściła się w tym zakresie - mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Egzamin radcowski podlega zasadom określonym przepisami ustawy o radcach prawnych. Jak wynika z art. 364 § 1 ustawy o radcach prawnych polega on na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. I tak, zgodnie z art. 365 ust 2 ustawy o radcach prawnych, członkowie komisji dokonują oceny każdej części egzaminu, zgodnie ze skalą ocen zawartą w ustawie biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Specyfika postępowania w sprawach ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego wyraża się w tym, że dokonywana przez egzaminatora ocena pracy zawsze będzie zawierała w sobie element subiektywny, stąd dla wyważenia tego czynnika i uzyskania możliwie obiektywnej oceny, ustawodawca przewidział, że każda praca sprawdzana jest niezależnie przez dwóch egzaminatorów, a ostateczna ocena stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanego przez każdego z egzaminatorów. Pamiętać także należy, że kryterium, zgodnie z którym egzaminatorzy oceniają pracę, jest obiektywne, bowiem stanowią je przepisy prawa. W kwestii oceny czy przyjęte przez zdającego rozwiązania są prawidłowe nie ma zatem żadnego luzu decyzyjnego. Praca egzaminacyjna, która spełnia wskazane wyżej wymagania musi być oceniona pozytywnie. Sam wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36⁶ ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36⁸ ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 ⁸ ust. 11 ustawy o radcach prawnych). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 489/11), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych. Co istotne, podejmowana na podstawie art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, uchwała o wyniku egzaminu radcowskiego nie ma charakteru decyzji uznaniowej (p. wyroki NSA: z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3638/15; z 19 października 2016r. II GSK 105/15; z 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1987/12, LEX nr 1495136; z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1839/11, LEX nr 1367187; z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2333/11, LEX nr 1316091). W realiach niniejszej sprawy, zarówno na etapie postępowania pierwszo, jak i drugoinstancyjnego, jako kluczowy mankament sporządzonej przez skarżącego na potrzeby skargi, wskazano, iż nie dostrzegł on, że sprawa kwalifikuje się na ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, o którym to zwolnieniu mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, co nie pozwala zakwalifikować pracy, jako pozytywnej. Organ odwoławczy wyraźnie zaznaczył, że zdający nie dostrzegł, w kontekście przywołanego przepisu prawa materialnego, że drzewa usuwane były w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych przez 20 lat do użytkowania rolniczego, tj. zasiania zboża dla potrzeb prowadzonego gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta wynikała m.in. z wypisu z ewidencji gruntów i budynków, gdzie jako oznaczenie gruntów wskazano symbol R- grunty orne, klasy bonitacyjnej IVa rolnych oraz umowy dzierżawy a także założeń egzaminacyjnych gdzie wskazano, że usuwający drzewa zmierza do zasiania zboża na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego (hodowla krów). W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, w skardze należało postawić zarzut naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie w związku z naruszeniem art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego błędne zastosowanie a także zarzut naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 10 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez ich błędne zastosowanie. Tymczasem skarżący w uzasadnieniu sporządzonej przez siebie skargi wskazał, że "Skarżący nie jest także zobowiązany do uzyskania zezwolenia od właściwego organu na podstawie art. 83 ust. 1 w zw. z art. 83a ust. 1 Uop. W tym zakresie przepisów art. 83 ust. 1 (ustawy o ochronie przyrody) nie stosuje się, w sytuacji gdy drzewa lub krzewy usuwane są w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytku rolniczego na podstawie art. 83 ust. 1 lit 3b Uop". Dalej także skarżący wywodzi, że dopiero przeprowadzenie wnioskowanych w treści odwołania dowodów, umożliwiłoby ustalenie, że przedmiotowy grunt nie był użytkowany od 20 lat a celem skarżącego byłaby zmiana tego stanu. W swej pracy egzaminacyjnej skarżący wskazał, że (cyt.): "w tym zakresie organ II instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy nie rozpatrując celu w jakim usunięcia drzew dokonał skarżący". Również w zarzutach skarżący podniósł, że "przeprowadzenie dowodów umożliwiłoby ustalenie, że celem dokonanej wycinki byłoby przywrócenie gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego". Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem Komisji odwoławczej, że skarżący nie dostrzegł, iż w sprawie winno znaleźć zastosowanie ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, o którym to zwolnieniu mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. Co prawda skarżący, swój zarzut sformułował w oparciu o naruszenie przepisów proceduralnych, uznając, iż konieczne jest przeprowadzenie postulowanych przez niego dowodów celem wykazania, iż drzewa usunięte zostały w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Tymczasem zarówno organ odwoławczy, jak i wcześniej egzaminatorzy, uznali, że nie doszło do błędu w ustaleniach faktycznych przez organ II instancji, lecz błędu w zastosowaniu przepisu prawa materialnego, który nie odpowiadał ustalonemu stanowi faktycznemu. Już ze zgromadzonych bowiem dowodów (wypis z ewidencji gruntów i budynków, umowa dzierżawy), czy nawet założeń egzaminacyjnych, jasno wynikało, że drzewa zostały usunięte w celu zasiania zboża na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego. Tym samym, w ocenie Komisji odwoławczej, zbędnym było przeprowadzenie na tę okoliczność dodatkowego postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu jednakże, Komisja II stopnia, dezawuując przyjęty przez skarżącego sposób sfomułowania zarzutów, nie wykazała w uzasadnieniu uchwały, dlaczego zaproponowany przez skarżącego sposób rozstrzygnięcia problemu naruszałby interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W świetle tego bowiem kryterium, statuowanego w art. 365 ust 2 ustawy o radcach prawnych, winno się dokonywać oceny pracy egzaminacyjnej. W konsekwencji nadal pozostaje otwarte pytanie, czy istotnie postulowana przez skarżącego konieczność przeprowadzenia dodatkowych dowodów na okoliczność wykazania zwolnienia od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, winna być kwalifikowana jako naruszenie interesu reprezentowanej przez egzaminowanego strony. Sam fakt, że skarżący dostrzegł sedno problemu związane z powyższym wyłączeniem stosowania przepisów art. 83 ust. 1 na gruncie rozwiązywanego kazusu, nie ulega bowiem, zdaniem Sądu, wątpliwości. W tym też kontekście Sąd nie podziela oceny Komisji odwoławczej, że skarżący błędnie zarzucił naruszenie przepisu art. 83f ust. 1 lit. 3b u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, zamiast prawidłowo zarzucić niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 83f ust. 1 lit. 3a ustawy o ochronie przyrody. Omawiany zarzut sformułowany był bowiem w następujący sposób: "....zarzucam naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 i 2 w zw. z art. 83 ust. 1 w zw. z art. 83f ust. 1 lit. 3b poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkiem czego błędne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej". Skarżący wyraźnie zarzucił zatem naruszenie przepisu art. 89 ust. 1 (regulującego kwestię wysokości kary) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z pozostałymi wymienionymi przepisami (w tym art. 83f ust. 1 lit. 3b ustawy o ochronie przyrody). Oczywistym jest z kolei, że to właśnie zastosowanie wyłączenia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu wymaganego art. 83 ust. 1 u.o.p., na podstawie przywołanego przez skarżącego na egzaminie art. 83f ust. 1 lit. 3b ustawy o ochronie przyrody, wyłącza możliwość nałożenia na reprezentowaną przez niego, na potrzeby egzaminu, stronę, kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 i art. 89 cyt. ustawy. Powyższe oznacza, że ustalenia organu odwoławczego mają wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wymagające ponownej oceny pracy egzaminacyjnej, bowiem stwierdzone uchybienia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się przy tym do pozostałych ujętych w zaskarżonej uchwale mankamentów ocenianej pracy skarżącego, nie sposób z oceny organu odwoławczego wywieść, czy samoistnie mogłyby one przesądzić o negatywnej ocenie pracy skarżącego, czy też nie można im przypisać tak dalece idącego skutku, a kluczowym błędem, przesądzającym o konieczności wystawienia skarżącemu oceny niedostatecznej, było niedostrzeżenie istoty problemu ujętego w kazusie, co, jak już wyżej wykazano, zarzucono skarżącemu błędnie. Tymczasem, skoro celem egzaminu radcowskiego jest między innymi weryfikacja znajomości prawa przez osobę zdającą, to nie może być wątpliwości, jakie elementy podmiotowe i przedmiotowe poddanej ocenie skargi do sądu administracyjnego, mają wpływ na jej dyskwalifikację. Dokonując więc ponownie oceny pracy egzaminacyjnej, w ramach zarzutów odwołania, Komisja II Stopnia rozpatrzy ponownie odwołanie i uchwałę organu I instancji o wyniku egzaminu skarżącego, celem analizy ciężaru gatunkowego popełnionych błędów, jak i dopuszczalnych prawidłowych rozwiązań zadania egzaminacyjnego, w perspektywie wypełnienia wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Nie można przy tym ograniczyć się w ocenie pracy skarżącego do wyliczenia i omówienia jego błędów, o ile nie miały one jednoznacznie dyskwalifikującego charakteru, przy braku zestawienia ich z elementami prawidłowo w ujętymi w sporządzonej przez niego skardze. Ocena zarówno merytorycznego poziomu rozstrzygnięcia problemu kazusu egzaminacyjnego jak i poziomu uwzględnienia interesu reprezentowanej strony dokonywana bowiem jest w ramach skali ocen, skąd musi wynikać uzasadnienie podjętej uchwały podtrzymującej negatywną ocenę. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a, na które złożył się wpis sądowy w kwocie 200 złotych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło