VI SA/Wa 804/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [....] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie skreślenia z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej J. J. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] marca 2012 r.) skarżąca J. J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie majątku podała, że jest właścicielką domu w W. oraz ½ części domu w Z. Natomiast nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych bądź zasobów pieniężnych – oszczędności wydała bowiem na budowę domu w Z. Jej jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 1.600 zł miesięcznie, przy czym świadczenie to jest pomniejszone o kwotę 650 zł, którą potrąca komornik. Skarżąca wskazała również we wniosku, że "koszty stałe za rok 2011" wyniosły ok. 50.000 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] marca 2012 r. wezwano ją do nadesłania w terminie 14 dni: a) informacji organu rentowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą w roku 2011 z tytułu emerytury, b) odcinka ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego skarżącej lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia ze wskazaniem kwoty podlegającej zajęciu przez komornika, c) oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą – jeżeli tak, to należy przesłać informacje o dochodach (stracie) uzyskanych w roku 2011 z tytułu prowadzenia tej działalności oraz od początku bieżącego roku podatkowego, a jeżeli nie – decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, d) wskazania, co obejmują "koszty stałe", które za rok 2011 wyniosły ok. 50.000 zł (por. rubryka 11 formularza PPF), e) oświadczenia, czy skarżąca aktualnie posiada rachunki bankowe – jeżeli tak, to należy przedstawić wyciągi i wykazy z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za gaz, wodę, energię elektryczną, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, koszt zakupu leków). Odnosząc się do powyższego wezwania w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. skarżąca podniosła m.in., że nie dysponuje rozliczeniem pobranych przez komornika sum z jej emerytury, pomimo, iż zwracała się o to do niego osobiście i na piśmie. Oświadczyła też, że "działalności gospodarczej nie może wykreślić, bo brak podstaw prawnych", a nadto "zatrudnia ludzi na umowę o pracę i musiałaby wypłacić wynagrodzenia". Jednocześnie skarżąca oświadczyła, iż nie posiada rachunku bankowego, a kserokopie jej miesięcznych wydatków znajdują się w aktach spraw w tut. Sądzie. Do ww. pisma skarżąca załączyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2011, z którego wynika, że w roku ubiegłym dochód skarżącej z tytułu świadczenia emerytalnego wyniósł 32.704,84 zł [...]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej. Z pisma skarżącej z dnia [...] marca 2012 r. wynika, iż prowadzi ona działalność gospodarczą, w ramach której zatrudnia pracowników. Pomimo wezwania Sądu skarżąca nie przedłożyła informacji o dochodach (stracie) uzyskanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w roku 2011 oraz od początku bieżącego roku podatkowego. Jako jedyne źródło dochodu wskazała świadczenie emerytalne. Skarżąca nie wyjaśniła także co obejmują (powołane przez nią w rubryce 11 formularza PPF) "koszty stałe", które za rok 2011 wyniosły ok. 50.000 zł – nie wiadomo kto je pokrywa i skąd pozyskuje środki na ich pokrycie. Podkreślić należy, że w aktach niniejszej sprawy, a także w aktach spraw ze skarg skarżącej o sygn.: VI SA/Wa 1784/07, VI SA/Wa 2602/08 oraz VI SA/Wa 1584/08, brak jest dokumentów obrazujących aktualną sytuację majątkową skarżącej. Znajdują się w nich jedynie dokumenty wskazujące wysokość dochodów osiągniętych przez skarżącą w latach 2008 – 2010. Również tego okresu dotyczą przedłożone do ww. spraw faktury i rachunki. Wyjątek stanowi rachunek za gaz zawarty w aktach niniejszej sprawy z terminem płatności do dnia [...] kwietnia 2011 r. [...]. Zatem skarżąca nie przedstawiła dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami obecnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się aktualne koszty jej utrzymania w skali miesiąca. W konsekwencji uniemożliwiła ustalenie, czy poniesienie przez nią kosztów postępowania sądowego (w tym kosztów zastępstwa procesowego) mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). To bowiem sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżąca wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.