VI SA/Wa 868/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę w całości Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r, poz. 267, dalej k.p.a.) oraz art. 10 i art. 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376; dalej: u.k.s.e.) w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., nr 112, poz. 769, dalej też ustawa zmieniająca), po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie powołania K. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W Monitorze Polskim z dnia 26 lutego 2013 r., pod poz. 109, ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 lutego 2013 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego w rewirze przy Sądzie Rejonowym w S. Wniosek o powołanie na ww. stanowisko złożył w terminie - za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. – K. K. (dalej skarżący). Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości odmówił powołania skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Wskazał, że skarżący w 1989 r. uzyskał wykształcenie średnie i tytuł technika budowlanego, a następnie w 2010 r. ukończył w A. w C. studia wyższe administracyjne w formie niestacjonarnej z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł licencjata. W latach 1993 - 1995 odbył praktykę komorniczą, zakończoną egzaminem złożonym w dniu [...] lutego 1995 r. na ocenę dostateczną plus. Od [...] maja 1998 r. do [...] sierpnia 2007 r. był zatrudniony w kancelarii komornika sądowego w C., początkowo jako pracownik umysłowy, a następnie od [...] stycznia 1999 r. jako asesor komorniczy, na mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 1998 r. Organ naczelny wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 6 u.k.s.e. jednym z wymogów formalnych, jakie musi spełniać kandydat na komornika sądowego, jest wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych w RP i uzyskania tytułu magistra prawa lub zagranicznych studiów prawniczych uznawanych w RP. Zgodnie z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej, do osób, które w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 28 grudnia 2007 r., były asesorami komorniczymi stosuje się przepis art. 10 ust. 3 u.k.s.e., dotyczący ukończenia wyższych studiów prawniczych i administracyjnych, w brzmieniu dotychczasowym. Organ zauważył, że skarżący w dniu 28 grudnia 2007 r. nie był zatrudniony na stanowisku asesora komorniczego (stosunek pracy został rozwiązany w dniu [...] sierpnia 2007 r.), ponadto na dzień 28 grudnia 2007 r. nie legitymował się dyplomem ukończenia wyższych studiów administracyjnych (tytuł licencjata uzyskał dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r.). Z powyższych względów, w ocenie organu, w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej. Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 u.k.s.e. w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej oraz art. 100 u.k.s.e. Wobec tak sformułowanych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i powołanie na stanowisko komornika sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że warunkiem powołania na stanowisko komornika jest spełnienie przez kandydata przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 u.k.s.e. Wyjaśnił, że do dnia 28 grudnia 2007 r. komornikiem mogła zostać osoba legitymująca się wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym. Możliwość taka wynikała z uregulowań art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej, zgodnie z którymi do osób, które w dniu 28 grudnia 2007 r. były asesorami komorniczymi stosuje się przepis art. 10 ust. 3 u.k.s.e., dotyczący ukończenia wyższych studiów prawniczych i administracyjnych, w brzmieniu dotychczasowym. Organ wyjaśnił, że przepis ten gwarantował prawa nabyte asesorów komorniczych zatrudnionych na tym stanowisku w dniu wejścia w życie ustawy. Natomiast skarżący w tym dniu nie był zatrudniony na stanowisku asesora komorniczego, stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron w dniu [...] sierpnia 2007 r. Ponadto nie legitymował się dyplomem ukończenia studiów wyższych administracyjnych, gdyż ukończył zawodowe studia administracyjne i uzyskał tytuł licencjata dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r. Organ podkreślił, że status asesora komorniczego nie jest związany jedynie z decyzją administracyjną o powołaniu na to stanowisko, ale również z faktyczną praktyką na tym stanowisku w kancelarii komorniczej. Dlatego też, zdaniem organu, nie mógł znaleźć zastosowania art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej. Odnosząc się do naruszenia art. 10 u.k.s.e. organ podał, że przepis ten ma charakter przejściowy, a możliwości którą stworzył nie można wykorzystywać w nieskończoność. Organ naczelny dodał, że ustawa zmieniająca zaostrzyła wymogi dotyczące wykształcenia komornika, tzn. wymagane jest, aby kandydat ukończył studia wyższe prawnicze (i uzyskał tytuł magistra) lub zagraniczne studia uznane w Polsce. Tak więc elementem koniecznym do ewentualnego powołania na stanowisko komornika jest wymóg uzupełnienia wykształcenia. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - prawa materialnego: art. 10 u.k.s.e. w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów formalnych do powołania na stanowisko komornika sądowego, art. 100 u.k.s.e. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie prawa procesowego: art. 7 i 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienia sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony i nie ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skarżącego, jak również nie podania przyczyn, z powodu, których odmówiono argumentom skarżącego słuszności, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji. W ocenie strony skarżącej, zarówno w pierwszym postępowaniu jak i przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Sprawiedliwości pominął fakt, że w dniu złożenia wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego skarżący pozostawał asesorem komorniczym i art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej miał zastosowanie w jego przypadku. Decyzją Ministra Sprawiedliwości, na podstawie art. 100 u.k.s.e., został powołany na stanowisko asesora komorniczego, po rozwiązaniu stosunku pracy z komornikiem sądowym nie został odwołany z pełnionej funkcji. Podkreślił, że wspomniana decyzja nie była ograniczona w czasie, nie była uwarunkowana automatycznym odwołaniem np. w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Ponadto w aktualnym stanie prawnym, prezes sądu apelacyjnego, w stosunku do asesorów przez niego powołanych, odwołuje asesora z zajmowanego stanowiska jeżeli asesor zrezygnował z pełnienia obowiązków asesora komorniczego. Zdaniem skarżącego, skoro został powołany na stanowisko asesora komorniczego i nie został z tego stanowiska odwołany, to w chwili składania wniosku o powołanie na komornika sądowego, był asesorem komorniczym i spełniał wymogi formalne przewidziane w art. 10 u.k.s.e. w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej. Ponadto zgodnie z wykładnią językową, sformułowania "dotychczasowi asesorzy" (zawartego w art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej) nie można utożsamiać z asesorami zatrudnionymi w dniu wejścia w życie ustawy. Zdaniem skarżącego, przeczy temu także powołane przez organ orzeczenie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1168/10, bowiem rozumienie przedstawione przez organ jest zupełnie odmiennego od zaprezentowanego przez Sąd w ww. wyroku. Odnosząc się do braku wymaganego wykształcenia w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej stwierdził, że dokonując wykładni językowej art. 12 ust. 3 należy uznać, że zwrot "stosuje się" nie jest równoznaczny z obowiązkiem spełnienia wymogów w zakresie wykształcenia. Zdaniem skarżącego, pojęcia "stosuje się" nie można utożsamiać z pojęciem "spełnienia wymagań". Podniósł, że wykształcenie administracyjne uzyskał w 2010 r., co oznacza, że spełnia wymagania przewidziane w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e, w dotychczasowym brzmieniu. W ocenie skarżącego, wymaganie od niego wykształcenia przewidzianego w znowelizowanej ustawie, tzn. wykształcenia prawniczego, stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji - zasady zaufania do państwa, zasady przyzwoitej legislacji. Ponadto, prawa i obowiązki obywateli powinny być określane wyraźnie, na co niejednokrotnie wskazywał Trybunał Konstytucyjny. Zaznaczył, że ustawodawca nie nałożył na asesorów powołanych na podstawie art. 100 u.k.s.e. żadnego obowiązku uzupełnienia wykształcenia w określonym czasie, tak jak to uczynił w stosunku do komorników (art. 102 u.k.s.e.). Wobec powyższego uznał, że asesorzy nieposiadający wymaganego wykształcenia, a mający zamiar ubiegać się o powołanie na stanowisko komornika, mogą uzupełnić brakujące wykształcenie w dowolnym czasie. Gdyby ustawodawca chciał, aby dotychczasowi asesorzy na dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej spełniali wymagania z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. w brzmieniu dotychczasowym, wówczas wskazałby to wprost w treści przepisu. W ocenie skarżącego, intencją ustawodawcy nie było naruszanie praw nabytych, czy też uniemożliwienie wykonywania obowiązków osobom z wieloletnim stażem pracy oraz bogatym doświadczeniem zawodowym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo stwierdził, że ustawą z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów został znowelizowany m. in. art. 32 b pkt. 1 u.k.s.e. poprzez wyraźne wskazanie, że ustanie zatrudnienia asesora komorniczego powoduje obowiązek odwołania go ze stanowiska przez właściwego Prezesa Sądu Apelacyjnego. Organ zauważył, że w obecnym stanie prawnym skarżący nie mógłby zostać powołany nawet na stanowisko asesora komorniczego, więc tym bardziej nie może zostać powołany na komornika sądowego. Organ nie zgodził się z koncepcją skarżącego, że jest on nadal asesorem komorniczym, pomimo niewykonywania faktycznie czynności asesora od [...] sierpnia 2007 r. - tj. od 6 lat. Zauważył, że skarżący sam zrezygnował z obranej wcześniej drogi kariery zawodowej, w konsekwencji z przyznanych mu przez ustawodawcę ułatwień w zakresie wymogu wykształcenia. W piśmie procesowym z lutego 2014 r. skarżący stwierdził, że organ znów nie wypowiedział się co do ważności decyzji Ministra Sprawiedliwości o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego, która nadal obowiązuje w obrocie prawnym. Zauważył, że powoływanie się przez organ na regulacje zawarte w ustawie z 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów jest nieuzasadnione ze względu na fakt, iż zaskarżona decyzją została wydana [...] czerwca 2013 r., czyli przed wejściem w życie ww. ustawy. Ponadto, dotyczy asesorów powołanych przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, a nie asesorów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2523/13 oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K. K. Skarżący kasacyjnie ww. wyrok WSA zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2301/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz K. K. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., na brak adekwatności treści uzasadniania zaskarżonego wyroku WSA do rozpoznawanej sprawy, polegającej na błędnym przedstawieniu przebiegu kariery zawodowej skarżącego, jak również na błędnym wskazaniu, iż podstawą odmowy powołania skarżącego na stanowisko komornika sądowego był brak dwuletniego stażu pracy na stanowisku asesora komorniczego, a co za tym idzie, iż skarżący nie posiadał dwuletniego stażu na stanowisku asesora komornika, podczas gdy skarżący wykonywał funkcję asesora komorniczego przez okres 9 lat. NSA wskazał, że osią sporu w sprawie jest, czy gwarancje zawarte w ustawie zmieniającej u.k.s.e. przewidziane dla asesorów komorniczych obejmują skarżącego, który przed jej wejściem w życie zaprzestał pracy w charakterze asesora komorniczego i od 6 lat nie pracuje jako asesor komorniczy, a w tym czasie ukończył studia administracyjne nie zaś prawnicze. Tymczasem w części koncepcyjnej uzasadnienia wyroku sąd I instancji rozważał sytuację prawną osoby, która ma zbyt krótki staż na stanowisku asesora komorniczego (poniżej 2 lat) i która jeszcze nie złożyła egzaminu komorniczego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w tym stanie rzeczy zachodzi całkowita rozbieżność między ustalonym stanem faktycznym sprawy, a rozważaniami merytorycznymi uzasadnienia wyroku, które odnoszą się do innej osoby i innej sytuacji prawnej. NSA wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny oceni sytuację prawną wnioskodawcy w świetle ustalonego stanu faktycznego, co do przebiegu jego kariery zawodowej i posiadanego wykształcenia, a także oceni, jaki wpływ na status asesora komorniczego miało zaprzestanie pracy na tym stanowisku w sierpniu 2007 r. w świetle przepisów ustawy zmieniającej u.k.s.e. i na tej podstawie oceni, czy w 2013 r. wnioskodawca był nadal asesorem komorniczym korzystającym z gwarancji zawartych w ustawie zmieniającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i kierując się wskazaniami tego Sądu - zważył, co następuje; Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Jak podkreślił w swoim wyroku NSA osią sporu w sprawie jest, czy gwarancje zawarte w ustawie zmieniającej u.k.s.e. przewidziane dla asesorów komorniczych obejmują skarżącego, który przed jej wejściem w życie zaprzestał pracy w charakterze asesora komorniczego i od 6 lat nie pracuje jako asesor komorniczy, a w tym czasie ukończył studia administracyjne nie zaś prawnicze. Sąd rozpoznając sprawę ponownie zauważa, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 6 u.k.s.e. jednym z wymogów formalnych, jakie musi spełniać kandydat na komornika sądowego, jest wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych w RP i uzyskania tytułu magistra prawa lub zagranicznych studiów prawniczych uznawanych w Polsce. Zgodnie z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej, do osób, które w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 28 grudnia 2007 r., były asesorami komorniczymi stosuje się przepis art. 10 ust. 3 u.k.s.e., dotyczący ukończenia wyższych studiów prawniczych i administracyjnych, w brzmieniu dotychczasowym. Sąd stwierdza, że skarżący w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej tj. w dniu 28 grudnia 2007 r. nie był zatrudniony na stanowisku asesora komorniczego (stosunek pracy został rozwiązany w dniu [...] sierpnia 2007 r.), ponadto na dzień 28 grudnia 2007 r. nie legitymował się dyplomem ukończenia wyższych studiów administracyjnych (tytuł licencjata uzyskał dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r.). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, stoi na stanowisku, że w odniesieniu do skarżącego nie mógł znaleźć zastosowania art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej. Należy podkreślić, że warunkiem powołania na stanowisko komornika jest spełnienie przez kandydata przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 u.k.s.e. Trzeba zauważyć, że do dnia 28 grudnia 2007 r. komornikiem mogła zostać osoba legitymująca się wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym. Zgodnie z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej, do osób, które w dniu 28 grudnia 2007 r. były asesorami komorniczymi stosuje się przepis art. 10 ust. 3 u.k.s.e., dotyczący ukończenia wyższych studiów prawniczych i administracyjnych, w brzmieniu dotychczasowym. Sąd zauważa, że przepis ten gwarantował prawa nabyte asesorów komorniczych zatrudnionych na tym stanowisku w dniu wejścia w życie ustawy. Skarżący natomiast w tym dniu nie był zatrudniony na stanowisku asesora komorniczego, stosunek pracy został bowiem rozwiązany na mocy porozumienia stron w dniu [...] sierpnia 2007 r. Ponadto skarżący nie legitymował się dyplomem ukończenia studiów wyższych administracyjnych, gdyż ukończył zawodowe studia administracyjne i uzyskał tytuł licencjata dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r. Na dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej nie posiadał zatem wykształcenia administracyjnego. Sąd podziela stanowisko organu naczelnego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że status asesora komorniczego nie jest związany jedynie z decyzją o powołaniu na to stanowisko, ale również z faktyczną praktyką na tym stanowisku w kancelarii komorniczej w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Dlatego też, zdaniem Sądu, odnośnie skarżącego nie miał zastosowania art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej. Sąd stwierdza, że przepisy ustawy zmieniającej - korzystne dla asesorów komorniczych miały na celu chronić prawa nabyte asesorów, którzy w dniu jej wejścia w życie byli zatrudnieni jako asesorzy komorniczy. Zdaniem Sądu ratio legis tego przepisu wskazuje na taką właśnie jego wykładnie tj. ochronę osób zatrudnionych jako asesorzy komorniczy w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej - będącej aktem jednorazowym. W zakończeniu należy wskazać, że w toku prowadzonego postępowania organ zebrał i rozpatrzył całość materiału dowodowego, zaś wydając orzeczenie w sprawie umotywował przesłanki rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego jak też przepisów procedury administracyjnej. Sąd stwierdza, że okoliczności sprawy, zostały rzetelnie ustalone w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego, zaś orzeczenie prawidłowo uzasadniono. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.