VI SA/Wa 873/12
WyrokWSA w Warszawie2012-09-10
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Andrzej Czarnecki, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, rozpatrując odwołanie od decyzji o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę dwuinstancyjności i obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez nieuwzględnienie dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie, nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz musi merytorycznie rozpoznać sprawę. Nieuwzględnienie dowodów przedstawionych przez stronę, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady oficjalności i obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą, że J. J. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od stycznia 2004 r. do października 2011 r. Skarżący kwestionował ten okres, wskazując na zawieszenie działalności w lipcu 2004 r. W toku postępowania odwoławczego skarżący przedstawiał dodatkowe dokumenty, które organ odwoławczy uznał za złożone po terminie i nie uwzględnił w decyzji. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji i ustalenia krótszego okresu podlegania ubezpieczeniu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądzono od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego J. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) dalej jako ustawa o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. J., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. (dalej jako P. OW NFZ) z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdzającą, że J. J. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] stycznia 2004 r. do [...] października 2011 r.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Inspektorat w S. zwrócił się pismem z dnia [...] listopada 2011 r. do P. OW NFZ z prośbą o ustalenie okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu J. J. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto ZUS poinformował, że J. J. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia [...] stycznia 2004 r. do dnia [...] lipca 2004 r. Jednocześnie ZUS nadmienił, że J. J. posiada prawo do emerytury. Poinformowano, że J. J. [...] stycznia 2011 r. w organie ewidencyjnym złożył informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej od [...] października 2011 r. i z tą datą Burmistrz Miasta S., decyzją wykreślił J. J. z ewidencji działalności gospodarczej.
Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor P. Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił J. J. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej informując stronę o przysługujących jej prawach. Jednocześnie organ zwrócił się z prośbą o złożenie wyjaśnień, w jakim okresie faktycznie J. J. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, w jakim okresie figurował w Urzędzie Skarbowym jako podatnik i czy wykazywał przychody z tego tytułu oraz czy zgłaszał przerwy w prowadzeniu działalności zakreślając termin 7 dni. J. J. w wyznaczonym terminie nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo.
Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. P. OW NFZ zwrócił się do Urzędu Miasta S. o udostępnienie danych o wszystkich okresach prowadzenia działalności gospodarczej przez J. J. (data zgłoszenia, data wpisu, data rozpoczęcia, zawieszenia, wznowienia oraz likwidacji działalności).
W odpowiedzi, pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Urząd Miasta S. poinformował, że J.J. rozpoczął działalność gospodarczą z dniem [...] stycznia 2004 r. Wykreślenie wpisu nastąpiło w dniu [...] października 2011 decyzją z tej samej daty. W uzasadnieniu wniosku o wykreślenie z ewidencji J.J. oświadczył, że działalność gospodarczą zakończył dnia [...] czerwca 2004 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. P. OW NFZ zawiadomił J. J. o przedłużeniu postępowania, zwracając się z prośbą o złożenie wyjaśnień, w jakim okresie faktycznie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, w jakim okresie figurował w Urzędzie Skarbowym jako podatnik i czy wykazywał przychody z tego tytułu oraz czy zgłaszał przerwy w prowadzeniu działalności, nie zakreślając stronie terminu do złożenia wskazanych informacji.
Następnie Dyrektor P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B., na podstawie zebranych dokumentów, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., w oparciu o przepisy art. 109 ust. 1 i 4 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1lit. c i pkt 16 ustawy o świadczeniach w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 15 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do 30 września 2004 r., omówione w decyzji, ustalił, że J. J. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] stycznia 2004 r., do dnia [...] października 2011 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. J. podniósł, że w związku z tym, iż swoją działalność gospodarczą zawiesił w dniu [...] lipca 2004 r. to po tym dniu nie był zobowiązany do opłacania składek zdrowotnych.
Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w związku z wniesionych odwołaniem zwrócił się do J. J. o przesłanie w terminie 7 dni informacji odnośnie prowadzenia działalności gospodarczej, np. z właściwego Urzędu Skarbowego odnośnie faktu, czy dopełnił on obowiązku złożenia zeznań podatkowych za poszczególne lata w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, informacji o osiągniętych przychodach, odprowadzonym podatku, bądź innych dokumentów mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Organ poinformował, że w przypadku nieprzedstawienia dowodów w określonym terminie spowoduje, że odwołanie zostanie rozpatrzone na podstawie dokumentacji stanowiącej podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. J. J. nie udzielił we wskazanym terminie odpowiedzi na powyższe pismo.
Na powyższe pismo J. J. odpowiedział pismami z dnia [...] i [...] lutego 2012 r., wnosząc o uchylenie decyzji z [...] stycznia 2012 r.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją powołaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 39 ze zm.), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, zpóźn. Zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób - a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym - jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Podjęcie działalności gospodarczej przez J. J. zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że wpis został dokonany w dniu [...] grudnia 2003 r. pod nr [...], a datą rozpoczęcia działalności gospodarczej była data wskazana na dzień [...] stycznia 2004 r., natomiast wykreślenie wpisu – [...] października 2011 r. Jednocześnie wskazano, że w uzasadnieniu wniosku o wykreśleniu wpisu J. J. z oświadczył, że działalność gospodarczą zakończył dnia [...] czerwca 2004 r.
Prezes NFZ podniósł, że o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność czy faktycznie jest prowadzona działalność gospodarcza wpisana do takiej ewidencji, chyba, że przedsiębiorca udowodni, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej - nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tą działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Jeżeli bowiem ten przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej to powinien zadbać o odzwierciedlenie tego w ewidencji działalności gospodarczej.
Od dnia 20 września 2008 r. zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) skarżący mógł zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 do 24 miesięcy. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 7b ust. 2 ustawy z 19 listopada 1999 r. - Prawo o działalności gospodarczej, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania tej działalności. Prezes NFZ zauważył, że przepisy art. 1 pkt 8-13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), określające zasady przekazywania przez organy ewidencyjne informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, weszły w życie z dniem 31 marca 2009 r. o czym stanowi art. 14 ww. ustawy.
Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym.
W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba, która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach.
Zgodnie z art. 14a ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), o swobodzie działalności gospodarczej, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać tej działalności i osiągać przychodów z jej prowadzenia. W myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy podkreślił, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego, a zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu choroby czy to z powodu braku płynności finansowej.
Prezes NFZ podniósł, że nabycie przez J. J. uprawnień emerytalnych nie wyłączyło go z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydana przez Dyrektora P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] stycznia 2012 r., jest jedynie potwierdzeniem faktu, podlegania J. J. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 2004 r. do dnia [...] października 2011 r.
W odpowiedzi na pisma J. J. z dnia [...] lutego 2012 r. oraz [...] lutego 2012 r., będące odpowiedzią na pismo Funduszu z dnia [...] lutego 2012 r., Prezes NFZ pismem z dnia [...] marca 2012 r. poinformował J. J., iż złożone przez niego wyjaśnienia jak i załączone dokumenty przy tych pismach (decyzja z dnia [...] października 2011 r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. z dnia [...] lutego 2012 r., w którym poinformowano, iż podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] lipca 2004 r. oraz zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lutego 2012 r., z którego wynika, iż w złożonym zeznaniu podatkowym PIT-36 uzyskał przychód w 2004 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej) nie zostały uwzględnione w decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] marca 2012 r., bowiem wpłynęły do Centrali NFZ po upływie terminu wskazanego w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. oraz o stwierdzenie, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegał w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] lipca 2004 r. Podnosząc, że w pismach kierowanych do NFZ prosił o przedłużenie terminu na dostarczenie żądanych dokumentów, do skargi załączył zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. z dnia [...] lutego 2012 r., w którym poinformowano, iż podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] lipca 2004 r. oraz zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lutego 2012 r., z którego wynika, iż w złożonym zeznaniu podatkowym PIT-36 w roku 2004 uzyskał przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Funduszu wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Prezes NFZ podkreślił, że z załączonych przez J. J. dokumentów nie wynika, iż po 2004 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej i nie podejmował żadnych czynności związanych z jej prowadzeniem.
Przed rozprawą wpłynęło pismo J. J. z dnia [...] września 2012 r. z załączonymi zaświadczeniami z Urzędu Skarbowego i z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna.
Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych zasada wyrażona w cytowanym przepisie jest rozumiana jednoznacznie, a mianowicie tak, że przepis ten, zawierający wymóg dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, musi być stosowany w ten sposób, by sprawę w jej całokształcie rozpoznał nie tylko organ pierwszej instancji, ale w razie zaskarżenia orzeczenia organu pierwszej instancji również organ odwoławczy. Dwuinstancyjność postępowania oznacza bowiem, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy, gdyż organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2011 r. wydany w sprawie II OSK 1147/10 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r. wydany w sprawie II SA/Wr 488/11).
Z zasadą dwuinstancyjności korespondują wymagania dla organu odwoławczego stawiane przez przepis art. 138 § 1 k.p.a. - organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Stosując ten przepis, jak w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy wykazuje, że zgodził się z ustaleniami faktycznymi, podaną podstawą prawną i z całym rozstrzygnięciem organu I instancji. Innymi słowy organ odwoławczy stwierdził, że nie istniał inny materiał dowodowy w aktach sprawy, w dacie wydawania decyzji ostatecznej, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia. Podkreślenia jednak ponownie wymaga, że działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Przepis art. 138 k.p.a. wyraźnie bowiem przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego załatwienia sprawy. W sytuacji natomiast, w której wystąpią przesłanki wskazane w art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie uzupełniające lub zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji. Jedynie w sytuacji wyjątkowej, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, organ odwoławczy może zastosować przepis art. 138 § 2 k.p.a.
Mając zatem na względzie wymienione uwagi stwierdzić należy, że Prezes Funduszu, z naruszeniem powołanych przepisów i w związku z tym z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podjął zaskarżone rozstrzygnięcie.
Jak podkreślano w zaskarżonej decyzji, NFZ zwrócił się do skarżącego, pismem z dnia [...] lutego 2012 r., o przedłożenie wskazanych tam informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący w zakreślonym terminie nie odpowiedział, udzielając odpowiedzi w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. (data wpływu do organu [...] lutego 2012 r.) załączając do tego pisma decyzję Burmistrza Miasta S. z [...] października 2011 r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem wydania tej decyzji. Jednocześnie skarżący, wskazując na zwłokę urzędów w wydaniu dalszych dokumentów żądanych przez Prezesa Funduszu, prosił organ o dodatkowe 14 dni na ich dostarczenie. Zauważenia wymaga, że w chwili wpływu do organu tego pisma skarżącego, decyzja nie była jeszcze wydana. Przy następnym piśmie z [...] lutego 2012 r. (doręczonym organowi w dniu [...] marca 2012 r.) skarżący załączył informację Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdzającą, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w roku 2004. Zaświadczenie to wydane w 2012 r. nie wskazywało na dochody z innych lat wcześniejszych poza rokiem 2004 r., za który skarżący stwierdzał, że faktycznie do lipca tego roku przychody otrzymał, gdyż wówczas jeszcze działalność gospodarczą prowadził. Z drugiego, załączonego do pisma z dnia [...] lutego 2012 r. – zaświadczenia ZUS w S. z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] lipca 2004 r.
W tym miejscu Sąd orzekający w sprawie podkreśla, że nie są to ustalenia Sądu, lecz ustalenia zawarte w aktach administracyjnych, zatem okoliczności te, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, powinny być przedmiotem rozważenia organu odwoławczego co do wzajemnej relacji treści omawianych dokumentów mając na względzie również wyjaśnienia skarżącego oraz dokumenty załączone w dniu rozprawy.
Do przedłożonych dokumentów i pism skarżącego Prezes Funduszu w zaskarżonej decyzji nie odniósł się. Wręcz przeciwnie, w swoim piśmie z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził wprost, że informacji tych nie uwzględnił w swojej decyzji. Stanowisko takie jest sprzeczne z zasadą oficjalności wyrażoną w przepisach art. 7 i art. 75 k.p.a. (por. przykładowo wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2000 r. wydany w sprawie V SA 948/00 aktualny także w obecnym stanie prawnym). Należy także zauważyć, że stwierdzenie organu odwoławczego o nieodniesieniu się w zaskarżonej decyzji do dowodów przedłożonych przez skarżącego narusza wymagania stawiane organowi przez art. 107 § 3 k.p.a. Organ Funduszu miał bowiem obowiązek wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji, które fakty uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczynę, dla których innym dowodom (w tym podanym przez skarżącego) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej z wyjaśnieniem zastosowanych przepisów prawa. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego przez wybiórczość rozpatrywania materiału dowodowego czyni ustalenia dowolnymi, na co zwracał już uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1994 r. wydanym w sprawie III ARN 55/94.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło