VI SA/Wa 905/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-28
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Zbigniew Rudnicki, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Kto jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub z przekroczeniem terminu zajęcia – inwestor czy wykonawca robót?Ratio decidendi
Stroną postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub z przekroczeniem terminu zajęcia jest inwestor, który uzyskał zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Wykonawca robót nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż działa na zlecenie i w imieniu inwestora. Odpowiedzialność inwestora jest obiektywna i niezależna od jego winy.Stan faktyczny
Gmina C. wniosła skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) wymierzającą jej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi krajowej bez wymaganego zezwolenia lub z przekroczeniem terminu zezwolenia. Gmina podnosiła, że stroną postępowania powinien być wykonawca robót, a nie ona jako inwestor. GDDKiA, po uchyleniu wcześniejszej decyzji skierowanej do Urzędu Miasta, utrzymał karę pieniężną, uznając Gminę za właściwy podmiot do jej nałożenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy C. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2013 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku Gminy C.z siedzibą w C. z dnia [...] września 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przekroczenie terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego [...] w miejscowości C. w związku z umieszczeniem urządzeń – kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym drogi krajowej Nr [...] (ul. [...]) bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi, w dniach od [...] stycznia 2012r. do [...] sierpnia 2012 r. (240 dni):
- uchylił w całości decyzję z dnia [...]września 2012 r.
- na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1, ust. 5, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., nazywanej dalej "u.d.p."), § 1 pkt 2, § 3 ust. 1 lp. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2011 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, dla których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) wymierzył Gminie C. z siedzibą w C. (nazywanej dalej "Gminą") karę pieniężną w wysokości 5.953,38 złotych za zajęcie (238 dni) pasa drogowego drogi krajowej Nr [...], poprzez umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami, bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi.
W uzasadnieniu decyzji Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (nazywany dalej "GDDKiA") podał, że decyzją nr [...]z dnia [...] stycznia 2009 r. GDDKiA na wniosek firmy A. , działającej na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza Miasta C. , wyraził zgodę na lokalizację kanalizacji deszczowej i sanitarnej w pasie drogowym drogi krajowej Nr [...] w m. C.
Na podstawie w/w decyzji, wobec wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. P."W." s.j. W D., H. M. z siedzibą w S. , została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. zezwalająca na zajęcie pasa drogowego (do dnia [...] grudnia 2011 r.), celem umieszczenia w nim w/w urządzenia.
GDDKiA decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] wymierzył karę pieniężną za przekroczenie terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w kwocie 6.003,30 zł, wskazując jako jej adresata Urząd Miasta w C., (za umieszczenie urządzeń - kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym [...]w miejscowości C.).
Pismem z dnia [...] września 2012 r. Gmina złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzuciła organowi naruszenie :
- art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w należytym stopniu,
- art. 8 k.p.a. poprzez brak szczegółowych wyjaśnień organu co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie,
- 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i przyjęcie, że wnioskodawca był stroną postępowania,
- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wnioskodawcy wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego,
- 28 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię a nadto, że stroną postępowania jest Urząd Miasta w C.,
- art. 40 ust 12 pkt 2 u.d.p. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawca przekroczył termin zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi krajowej Nr [...].
Gmina wniosła o uchylenie w całości decyzji nr [...] z dnia [...] września 2012 r.
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Gmina wyjaśniła, że stroną postępowania o sygn. [...], zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. było P."W." Sp.j. W. D., H. M. Ponieważ decyzja nie została przesłana do wiadomości Gminy nie była ona świadoma, że zezwolenie wygasa z dniem [...] grudnia 2011 r.
Gmina uznała za błędne, w świetle przepisów ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r., kierowanie decyzji do Urzędu Miasta C., jednostki organizacyjnej gminy, której przedmiotem działalności jest świadczenie pomocy burmistrzowi w zakresie realizacji uchwał rady gminy i zadań gminy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy GDDKiA decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2012 r. i na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1, ust. 5, ust. 2 pkt 2 u.d.p. oraz § 1 pkt 2, § 3 ust. 1 lp. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, dla których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i autostrad, wymierzył Gminie karę pieniężną w wysokości 5.953,38 złotych.
GDDKiA stwierdził błędne ustalenie strony postępowania w postaci Urzędu Miasta C., a co za tym idzie skierowanie decyzji do podmiotu będącego jedynie jednostką pomocniczą, nie posiadającą osobowości prawnej, która nie może być stroną w sprawie.
GDDKiA potwierdził słuszność zarzutów gminy o naruszeniu art. 7, 8 i 10 k.p.a. poprzez nie podjęcie wystarczających działań dla ustalenia właściwej strony postępowania, jak również, stwierdzając równocześnie, że decyzja nr [...] z dnia [...] września 2012 r. była dotknięta wadą określoną w art. 156 k.p.a. § 1 pkt 4 k.p.a. - decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.
GDDKiA odwołał się do stanowiska doktryny i stwierdził, że kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. W przypadku gdy organ odwoławczy ustali, że decyzja organu I instancji jest dotknięta jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a., może jedynie uchylić i zmienić decyzję (np. w razie rażącego naruszenia prawa, czy gdy wykonanie decyzji powodowałoby czyn zagrożony karą, czy gdyby zawierała wadę powodującą nieważność z mocy prawa) lub uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji (np. wydanie decyzji bez podstawy prawnej, z naruszeniem przepisów o właściwości, res iudicata, czy gdy decyzję skierowano do osoby niebędącej stroną w sprawie) (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 138 k.p.a., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2011).
GDDKiA przyjął, że przedmiot postępowania dotyczy złożonego przez Gminę wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. na umieszczenie urządzenia w pasie drogowym.
Decyzją z dnia [...]stycznia 2009 r. [...], na wniosek firmy A. działającej na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza Miasta C., wyraził zgodę na lokalizację kanalizacji deszczowej i sanitarnej w pasie drogowym drogi krajowej nr [...],
Poczynając od 2011 r., Gmina, jako inwestor zadania, którego częścią była budowa urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi w pasie drogowym drogi krajowej (ul. [...]), wiedziała o budowaniu urządzeń kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym [...] (ul. [...]).
Bez względu zatem na fakt, czy Gmina była czy też nie była stroną postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. jako właściciel urządzenia umieszczonego w pasie drogowym, zobowiązana była do wystąpienia do GDDKiA ze stosownym wnioskiem o naliczenie opłat rocznych z tytułu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami.
GDDKiA zauważył, że ustawodawca w przepisach ustawy o drogach publicznych nie wskazał podmiotu, na rzecz którego należy nałożyć opłaty, o których mowa w art. 40 u.d.p. Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat, o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.d.p., jest inwestor, który uzyskał zezwolenie na lokalizację urządzenia (obiektu budowlanego) w pasie drogowym. Opłaty ponoszone są corocznie przez cały okres istnienia urządzenia w pasie drogowym,
Organ wskazał na treść art. 39 ust. 1 u.d.p., z którego wynika generalny zakaz dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń alba zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 i 2 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w formie decyzji administracyjnej. Uchylenie generalnego zakazu naruszania pasa drogowego poprzez zezwolenie na zajęcie pasa drogowego dotyczy: prowadzenia robot w pasie drogowym, umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchy drogowego, umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami tub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w innych celach. Wymienione czynności, dla których realizacji niezbędne jest uzyskanie zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego, związane są z planowanym lub realizowanym zamierzeniem inwestycyjnym (robotami budowlanymi). Dlatego interes prawny (a w przypadku konieczności uiszczenia opłaty i ewentualnego przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego - również obowiązek) w uzyskaniu przedmiotowego zezwolenia ma inwestor, i to niezależnie od tego, czy roboty budowlane prowadzi (lub będzie prowadził) osobiście czy posłuży się w tym celu wykonawcą.
Dlatego stroną uprawnioną i zobowiązana pozostaje inwestor, nawet jeżeli w treści umowy strony zawarły zastrzeżenie, ze opłaty za zajęcie pasa drogowego ponosi wykonawca. W świetle przepisów prawa publicznego zapisy umowy przenoszące obowiązki publicznoprawne uznać należy za prawnie nieskuteczne. Zgodnie z art. 647 k.c., przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robot. W zakresie tych czynności przygotowawczych mieści się również, zdaniem GDDKiA, uzyskanie wymaganych przepisami prawa zezwoleń i uzgodnień oraz uiszczenie należnych opłat o charakterze publicznym. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2002 r., w którym Sąd przyjął, że strona (inwestor) odpowiada za działania i zaniechania osób, którymi się posłużyła przy realizacji robót czyli za wykonawcę robót.
GDDKiA zauważył, że zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., na zarządcy drogi ciąży obowiązek wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego.
GDDKiA stwierdził, że w związku z tym, że wniosek o zezwolenie, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 wpłynął do organu dnia [...] sierpnia 2012r., należało uznać, że w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 26 sierpnia 2012 r. strona będąca właścicielem urządzenia umieszczonego w pasie drogowym nie posiadała zezwolenia, o którym mowa w w/w przepisie prawa. Dlatego kara winna być wymierzona za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 26 sierpnia 2012r., nie zaś (jak błędnie ustalił organ w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2012 r.) do dnia 27 sierpnia 2012 r.
Złożone w postępowaniu odwoławczym wyjaśnienia strony świadczące o niezawinionym przez stronę opóźnieniu w złożeniu wymaganego wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w terminie po 31 grudnia 2011 r. z uwagi na przedłużającą się procedurę przekazania dokumentacji geodezyjnej przez wykonawcę – P."W." S.j. W. D., H. M. z siedzibą w S., pozostały bez wpływu na obowiązek nałożenia przez organ kary, o której mowa w art. 40 ust. 12 pkt 2 u.d.p., na właściciela urządzenia czyli faktycznego inwestora.
Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. Gmina wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GDDKiA z dnia [...] stycznia 2013 r., wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarzonej decyzji strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego:
- art. 6 k.p.a. poprzez oparcie działania organu orzekającego na podstawie innej niż przepisy prawa powszechnie obowiązującego,
- art. 7 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w należytym stopniu i przyjęcie, że skarżąca przekroczyła termin zezwolenia na zajęcie pasa drogowego [...] w m. C. przy ulicy [...] w związku z umieszczeniem kanalizacji sanitarnej, udzielonego do dnia [...] grudnia 2011 r. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.,
- art. 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
- art. 28 k.p.a. - poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że to skarżąca przekroczyła termin zezwolenia na zajęcie pasa drogowego [...] w m. C. przy ulicy [...] w związku z umieszczeniem kanalizacji sanitarnej, udzielonego decyzją nr [...]z dnia [...] czerwca 2011 r., do dnia[...]grudnia 2011 r.,
- art. 40 ust 12 pkt 2 u.d.p., poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca przekroczyła termin zezwolenia na zajęcie pasa drogowego [...]w m. C. przy ulicy [...], w związku z umieszczeniem kanalizacji sanitarnej, udzielonego do dnia[...] grudnia 2011 r. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.,
jak również innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego wynikających z treści uzasadnienia skargi.
W uzasadnieniu skargi Gmina podała, że pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. jako inwestor zadania inwestycyjnego "[...]- uzbrojenie terenów Wschodniej Strefy Ekonomicznej w C. etap 1", zwróciła się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. Rejon w Z. z wnioskiem o uzyskania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W dniu [...] sierpnia 2012 r. do inwestora wpłynęła przekazana przez wykonawcę robót, dokumentacja geodezyjna powykonawcza, co skutkowało niezwłocznym złożeniem stosownego wniosku.
Organ w dniu [...] września 2012r. wydał decyzję, w której nałożył na Urząd Miasta w C. karę pieniężną w wysokości 6.003,30 zł za przekroczenie terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego [...]w m. C. przy ulicy [...], w związku z umieszczeniem kanalizacji sanitarnej, udzielonego do dnia 31 grudnia 2011 r. decyzją nr [...]z dnia [...] czerwca 2011 r. W związku z wydaniem przedmiotowej decyzji Gmina C. złożyła wniosek z dnia [...] września 2012r. o ponowne rozpatrzenie sprawy do GDDKiA.
W wyniku złożonego wniosku GDDKiA decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. (nr: [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił wprawdzie w całości zaskarżoną decyzję [...] z dnia [...] września 2012 r., jednakże równocześnie rozstrzygnął co do istoty sprawy na niekorzyść skarżącej poprzez wymierzenie Gminie kary pieniężnej w wysokości 5.953,38 zł za zajęcie pasa drogowego.
Gmina zakwestionowała stanowisko organu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Gmina nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym miała dopuścić się przekroczenia terminu zezwalającego na zajęcie pasa drogowego [...] w m. C. przy ul. [...] w związku z umieszczeniem kanalizacji sanitarnej, udzielonego do dnia [...] grudnia 2011 r. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r.
Gmina nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, który ignorując decyzję [...] wydaną na wniosek firmy A. i powołując się na art. 40 u.d.p. uznał, że kara pieniężna powinna zostać nałożona na właściciela urządzenia w pasie drogowym, tj. Gminę C.
Zdaniem Gminy art. 40 ust. 1 pkt 12 pkt 1 u.d.p. stanowi w istocie sankcję za naruszenie obowiązków wynikających z dyspozycji art. 40 ust. 1 i 2 u.d.p. Konsekwencją stwierdzenia przez zarządcę drogi jednego z naruszeń wymienionych w tym przepisie jest wydanie przez ten organ decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10-krotności należnej opłaty za zajęcie pasa drogowego. Odpowiedzialność określona w art. 40 ust. 12 u.d.p. jest obiektywna, niezależna od winy sprawcy naruszenia.
W związku z powyższym kara powinna zostać nałożona na faktycznego sprawcę naruszenia. Wskazuje na to sankcyjny charakter przepisu, jak również stwierdzenie, że w art. 40 u.d.p. nie wskazano kto jest adresatem poszczególnych opłat. Brak jasnego określenia przez ustawodawcę adresata decyzji nie oznacza, że decyzja powinna być wydana w stosunku do właściciela urządzenia. Skoro przepis art. 40 ust. 12 u.d.p. ma charakter sankcyjny to może mieć jedynie zastosowanie do faktycznego sprawcy czynu, a nie w stosunku do ewentualnego właściciela urządzenia. Na poparcie swojego stanowiska Gmina powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn.. akt II GSK 138/11 oraz z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn.. akt II GSK 692/10, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Olsztynie z dnia 8 marca 2012 r., sygn.. akt II SA/Ol 1049.
Organ wydający decyzję potwierdził zasadność ponoszenia przez inwestora, który uzyskał zezwolenie na lokalizację urządzenia (obiektu budowlanego) w pasie drogowym, opłat o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.d.p. Wydaje się to o tyle niezrozumiałe, że decyzja nr [...] została wydana nie na rzecz inwestora, lecz faktycznego wykonawcę robót – P. "W." Sp. j. W. D., H. M. Stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. był więc podmiot prywatny. Co więcej, w rozdzielniku decyzji nie wymieniono Gminy jako podmiotu, który otrzymał decyzję do wiadomości. Gmina nie miała możliwości dowiedzieć się o fakcie, że jak to wskazano w skarżonej decyzji, okres zezwolenia na zajęcie pasa drogowego został ustalony do dnia [...] grudnia 2011 r. Niezrozumiałym jest więc dla skarżącej przyjęcie przez organ, że to Gmina zobowiązana była do złożenie stosownego wniosku skoro nie uczestniczyła, jako strona w postępowaniu. Co więcej Gminie nie udzielano nigdy zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w sprawie [...]. Zatem uznanie, że skarżąca przekroczyła termin określony w zezwoleniu jest pozbawiony podstaw.
W ocenie Gminy samo stwierdzenia o posiadaniu prawa własności do urządzenia umieszczonego w pasie drogowym nie uprawnia do stwierdzenia, że umieszczenie urządzenia bez stosownego zezwolenia zostało dokonane przez właściciela.
W ocenie skarżącej organ powinien najpierw, w sposób należyty i dokładny stwierdzić kto faktycznie dokonał umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, a nie kto jest właścicielem urządzenia, a następnie dopiero orzec w sprawie, z uwzględnieniem podmiotu będącego faktycznym sprawcą czynu.
W związku z tym, że organ nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, doszło do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a w związku z art. 28 k.p.a. Skoro organ wymierzył karę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, to w ocenie skarżącej, adresatem decyzji, a tym samym stroną postępowania powinna być spółka P."W." Sp. j. W. D., H. M.
Skarżąca złożyła pierwotny wniosek, w którym wskazała, że urządzenie umieszczono w pasie dogi od dnia [...] stycznia 2012 r. Jednak nastąpiło to w wyniku omyłki. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. zakończono inwestycję w przedmiotowym zakresie, w związku z przekazaniem przez wykonawcę stosownej dokumentacji. Zatem Gmina zobowiązana jest ewentualnie do regulowania opłat z tytułu umiejscowienia urządzenia w pasie drogi od dnia [...] sierpnia 2012 r., jako że przed tym dniem nie dysponowała faktycznie urządzeniem.
Dopiero po uzyskaniu informacji od skarżącej w przedmiocie umiejscowienia urządzenia w pasie drogi oraz informacji, że dokumentacja powykonawczych pomiarów geodezyjnych urządzeń infrastruktury technicznej wpłynęła do wnioskodawcy w dniu [...] sierpnia 2012 r. organ powinien ustalić opłatę za umiejscowienie urządzenia w pasie drogi na rzecz Gminy, od dnia wpływu wniosku. W stosunku zaś do strony postępowania – P. "W." Sp. j. W. D., H. M., organ powinien wszcząć postępowanie z urzędu i w przypadku stwierdzenia, że strona nie zastosowała się do treści decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. i nie wystąpiła z nowym wnioskiem, obciążyć ją właśnie za przekroczenie terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.
W odpowiedzi na skargę GDDKiA wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarzonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do naruszeń, w szczególności art. 77 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie istota powstałego między stronami sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, kto jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 ust. 5 i ust. 2 pkt 2 u.t.d.
Zgodnie z tym przepisem zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.
Skarżąca stoi na stanowisku, że w sytuacji, gdy doszło do zajęcia pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu, rozstrzygające znaczenie ma ustalenie faktycznego sprawcy czynu, a nie automatyczne nakładanie kary na właściciela urządzenia.
Skarżąca, kwestionując wydane rozstrzygnięcie przyjęła, że skoro decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. zezwalająca na zajęcie pasa drogowego drogi krajowej Nr [...] w m. C. ul. [...] w celu umieszczenia kolektora kanalizacji sanitarnej została wydana na rzecz wykonawcy – P. "W." Sp. j. W. D., H. M., to inwestor - Gmina, który nie był stroną tego postępowania, nie może ponosić konsekwencji w postaci nałożonych kar za zajęcie wspomnianego pasa drogowego.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, kto jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, prowadzonego na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p.
Ustawa o drogach publicznych nie zawiera unormowania definiującego stronę postępowania na użytek postępowania wszczynanego w związku z naruszeniem przepisów w niej określonych, wyłączającego stosowanie kodeksowej regulacji - art. 28 k.p.a., jednakże w przepisie art. 39 ust. 3a u.t.d. ustawodawca wskazał, że decyzja o zezwoleniu na lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego winna zawierać m.in. pouczenie inwestora, że przed rozpoczęciem robót budowlanych jest zobowiązany do uzyskania – oprócz stosownych pozwoleń i uzgodnień – także zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego. Regulacja ta przemawia za tym, że to inwestor, a nie wykonawca robót w pasie drogowym jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia. W sytuacji zaś, gdy uzyskał zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, a następnie przekroczył termin zajęcia lub zajął powierzchnię pasa większą niż określona w zezwoleniu – to inwestor jako podmiot mający własny interes prawny do prowadzenia robót w pasie drogowego w celu umieszczenia w nim urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego winien być adresatem decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej z tego tytułu. Wykonawca takich robót nie realizuje bowiem robót we własnym imieniu i na własną rzecz, lecz na zlecenie i w imieniu inwestora, stąd nie posiada w takim postępowaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że stroną postępowania w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego jest właściciel urządzenia usytuowanego w pasie drogowym, on jest bowiem podmiotem stosunku publicznoprawnego w relacji z organem administracyjnym. Dopuszcza się odpowiedzialność innego podmiotu, o ile jednak inna osoba dokona zajęcia pasa drogowego na własną rzecz i we własnym imieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 832/08 – Lex nr 529876 i z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 694/10 – nie publ. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 57/10 - Lex nr 674120). Również w literaturze przedmiotu ten problem został dostrzeżony i wyrażono zapatrywanie, że to inwestor w takiej sytuacji powinien ponieść konsekwencje niezgodnego z przepisami zajęcia pasa drogowego (por. K. Sobieralski: Strona postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego - Nowe Zeszyty Samorządowe 2009 r. nr 4, str. 12 i nast., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 97/12).
Z akt sprawy wynika, ze inwestorem była Gmina, która wnioskiem z dnia [...] grudnia 2010 r. wystąpiła do Wojewody Ś. o pozwolenie na budowę sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] w ramach projektu "[...]" – uzbrojenie wschodniej strefy ekonomicznej w C..
Wojewoda Ś.decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestora – Gminy C.
P."W." było jedynie jednym z wykonawców budowy sieci kanalizacji w Gminie C. (v. pismo z dnia [...] sierpnia 2012 r.), albowiem z Kontraktu zatytułowanego Projekt "[...]– Uzbrojenie Terenów Wschodniej Strefy Ekonomicznej w C. – Etap I" wynika, że wykonawcą projektu było konsorcjum firm: P. "W." (lider) oraz P."E." Sp. z o.o. (partner).
Decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] została co prawda wydana po rozpatrzeniu wniosku P."W." s.j. W. D., H. M., co zdaniem Gminy przesądza o uznaniu tego pomiotu za właściwą stronę postępowania w przedmiocie nałożenia kary, jednakże – co zostało wprost wskazane w tejże decyzji - wydano ją stosownie do zezwolenia nr [...] z dnia [...] stycznia r. czyli decyzji GDDKiA nr [...]. Decyzja ta została wydana firmie działającej z upoważnienia Burmistrza Miasta C.
W świetle powyższego należało przyjąć, że lider konsorcjum P."W." występowało o udzielenie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie w imieniu własnym, lecz z upoważnienia inwestora i na jego rzecz, na którym ciążył obowiązek uzyskania niezbędnego zezwolenia.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło