VI SA/Wa 913/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie stwierdzenia prawa do sfinansowania leczenia ortodontycznego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania P. T. prawa pomocy. P. T. (dalej też jako skarżący) wniósł na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie stwierdzenia prawa do sfinansowania leczenia ortodontycznego. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu wynikało, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Podkreślił, iż utrzymuje się wyłącznie z przyznawanych mu przez ośrodek pomocy społecznej zasiłków: 600 zł na pokrycie wynajmu pokoju, 160 zł na prąd i gaz oraz 300 zł na wyżywienie . Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 maja 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie: a) odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2010 r., ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego 2010 r., b) decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłków z ośrodka pomocy społecznej, wymienionych w rubryce 10 formularza PPF, c) orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego, d) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon). W odpowiedzi skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia [...]. Wyjaśnił nadto, iż nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu zatrudnienia. W związku z faktem, iż odpowiedź skarżącego była niepełna, kolejnym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie: a) kserokopii decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłków z Ośrodka Pomocy Społecznej [...], b) wyjaśnienia czy skarżący posiada rachunki bankowe – jeśli tak, to zobowiązano skarżącego do przedstawienia wyciągów i wykazów z tych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy, c) wyjaśnienia czy skarżący złożył zeznanie podatkowe za 2010 rok, jeśli tak, to zobowiązano skarżącego do przedłożenia kserokopii tego zeznania, d) kserokopii dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon). Przedmiotowe wezwanie skarżący odebrał osobiście w dniu 13 lipca 2011 r. a tym samym termin do przedłożenia dokumentów objętych wezwaniem upłynął w dniu 20 lipca 2011 r. Skarżący tymczasem w zakreślonym terminie żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych dodatkowych wyjaśnień. W toku rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Skoro skarga w niniejszej sprawie dotyczy zagadnienia prawa do sfinansowania leczenia skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zgodnie z art. 241 p.p.s.a. oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. W konsekwencji jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się z kolei do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślenia wymaga, iż stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący tymczasem w ogóle nie przesłał dokumentów objętych wezwaniem z dnia 30 czerwca 2011 r., pomimo, iż wykonanie tego obowiązku nie wiązało się z jakimiś większymi trudnościami. Brak jest zarazem podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Referendarz sądowy nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uchylenie się skarżącego od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia uwzględnienie żądania (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.