VI SA/Wa 928/10

WyrokWSA w Warszawie2010-09-06

Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Grażyna Śliwińska (spr.), Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych jest zgodne z prawem, gdy kierowca posiadał kartę opłaty drogowej, ale nie umieścił winiety samoprzylepnej na przedniej szybie pojazdu z powodu wadliwości karty?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie kary pieniężnej na podstawie przepisu rozporządzenia Ministra Transportu, który wykracza poza ustawowe upoważnienie i jest sprzeczny z Konstytucją RP, jest niezgodne z prawem. W sytuacji, gdy kierowca posiadał ważną kartę opłaty drogowej, brak umieszczenia winiety na szybie nie może stanowić podstawy do uznania, że opłata nie została uiszczona. W konsekwencji decyzje nakładające karę w tym zakresie zostały uchylone.
Stan faktyczny
W styczniu 2008 r. podczas kontroli pojazdu kierowanego przez kierowcę przedsiębiorcy W. K. ustalono, że pojazd wykonywał przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne. Kierowca posiadał kartę opłaty drogowej, jednak winieta samoprzylepna nie została umieszczona na przedniej szybie pojazdu z powodu wadliwości karty. Organ nałożył karę pieniężną w wysokości 3500 zł, w tym 3000 zł za brak uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skarżący wniósł skargę, podnosząc, że opłata została uiszczona, a brak winiety wynikał z uszkodzenia karty.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w zakresie nałożenia kary pieniężnej 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych; stwierdził, że decyzje w tym zakresie nie podlegają wykonaniu; zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych; 2. stwierdza, że decyzje w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego [...] kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymana została w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego Nr [...] z [...] lutego 2008 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3500,- złotych, zaskarżona w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000,- złotych w związku z wykonywaniem transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Podstawę prawną stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1. art. 92 ust. 1 pkt 2. 7 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz 874 ze zm.) - dalej także u.t.d. oraz lp. 4.1 załącznika do tej ustawy, § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. nr 151, poz. 1089 ze zm.) Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Podczas kontroli pojazdu marki [...] kierowanego przez [...] przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2008 r. w [...] ustalono, że pojazdem wykonywany był przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne w imieniu przedsiębiorcy W. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (zwany dalej stroną, skarżącym). Kierowca okazał do kontroli odcinek kontrolny miesięcznej karty opłaty drogowej seria i nr [...]. Kontrola pojazdu wykazała, iż winieta samoprzylepna nie została umieszczona na przedniej szybie pojazdu. Nadto ustalono, że kierujący pojazdem nie przedstawił do kontroli wykresówek z dni [...] jak również zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu oraz nie przedstawił do kontroli ważnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...] podpisanym przez kontrolowanego. Pismem z [...] stycznia 2008 r. strona została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, jednocześnie pouczona o treści art. 10 § 1 k.p.a. i skorzystała z przysługujących jej uprawnień składając wyjaśnienia w piśmie z [...] stycznia 2008 r. Strona podała, iż kierowca posiadał kartę opłaty drogowej, a winieta samoprzylepna nie została umieszczona na przedniej szybie pojazdu, ponieważ karta opłaty drogowej była wadliwa i nie dało się jej rozdzielić. Podał również, że kierowca próbował zdjąć część do naklejania, druk był oberwany w kilku miejscach. Dlatego też strona wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary. Organ I instancji wskazaną wyżej decyzją nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 3 500,- zł za: wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (500 zł) i wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (3000,- zł). W złożonym odwołaniu strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z [...] lutego 2008 r. w części nałożenia kary pieniężnej w wysokości: 3000,-zł za wykonywanie przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Tak, jak w wyjaśnieniach podnosiła, iż posiadała i okazała kartę opłaty drogowej, jednakże kierowca nie umieścił winiety samoprzylepnej na przedniej szybie pojazdu z uwagi na uszkodzenie karty opłaty, której nie dało się rozdzielić. W tych okolicznościach nie powinna ponosić odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie uzasadnił szczegółowo podstawę prawną rozstrzygnięcia nie znalazł podstaw do przychylenia się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu i zmiany decyzji organu I instancji w zaskarżonej części. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego ustalony stan faktyczny, a także treść przywołanych przepisów prawa, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, a karę pieniężną w wysokości 3000 zł wymierzył słusznie i zgodnie z prawem. Wyjaśnił, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych naruszeń, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. W złożonej do tutejszego Sądu skardze strona wnosiła o uchylenie decyzji o nałożeniu kary w wysokości 3000,- zł za brak opłaty drogowej, ponieważ kierowca posiadał opłatę miesięczną o nr [...] i przedstawił ją inspektorowi do kontroli, co nie jest kwestionowane. Twierdził, że odcinek opłaty był naderwany w kilku miejscach, nie dało się jej rozdzielić tj. części klejącej bez jej zniszczenia, ponieważ druk opłaty był wadliwy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Po podjęciu zawieszonego z urzędu postępowania stanowiska skarżącego i organu nie uległy zmianie. Dnia 25 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące odpowiedzialności za brak opłaty za przejazd po drogach krajowych. Orzekł, że art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z pkt 4.1. załącznika do tej ustawy w zakresie, w jakim sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych obejmuje sytuację, gdy kierowca nie posiadał karty opłaty w pojeździe w momencie kontroli, jest zgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej także p.p.s.a. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w zaskarżonej części decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2008 r., jak również w tej części utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2008 r. nakładająca na stronę karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w kwocie 3 000 zł – naruszają prawo. Nie ulega wątpliwości, że stan faktyczny w sprawie niniejszej jest inny, niż w zacytowanej w stanie faktycznym sprawie rozpoznanej 25 marca 2010 r. przed Trybunałem Konstytucyjnym. W niniejszej sprawie bowiem obejmuje sytuację, gdy kierowca w momencie kontroli posiadał wypełnioną (skasowaną) kartę opłaty w pojeździe wraz z odcinkiem kontrolnym, którego nie nakleił na przedniej szybie pojazdu. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy Inspekcji Transportu Drogowego dopuściły się naruszenia art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i Lp. 4.1 załącznika do cyt. ustawy, a także przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych – poprzez nałożenie na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w oparciu o niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przepis § 3 ust. 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r., wydany przez tego Ministra z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 u.t.d. Zdaniem Sądu, organy dopuściły się naruszenia art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Lp. 4.1 załącznika do tej ustawy w zw. z przepisem § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu z uwagi na nieprawidłowe uznanie, iż strona skarżąca nie uiściła wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych z uwagi na fakt nieumieszczenia winiety w prawym dolnym rogu przedniej szyby kontrolowanego pojazdu. Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50,- do 15.000,- złotych. Według art. 92 ust. 4 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Uzasadniając zarzut naruszenia unormowań prawa materialnego na wstępie należy wskazać przede wszystkim na podstawowe konstytucyjne zasady stanowienia prawa. Stosownie do art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Przepis art. 92 ust. 1 Konstytucji RP określa warunki, jakim powinno odpowiadać upoważnienie ustawowe, a jednocześnie pozwala ustalić przesłanki legalności aktu wykonawczego. Rozporządzenie jest legalne, jeśli: zostało wydane przez organ upoważniony, służy realizacji ustawy i mieści się w zakresie spraw przekazanych przez nią do uregulowania, odpowiada "merytorycznej treści dyrektywnej", której wykonaniu przepisy rozporządzenia mają służyć (tak /w:/ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., U. 6/99, OTK ZU Nr 7/1999, poz. 159, s. 824). W doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż takie upoważnienie do wydania rozporządzenia musi być przy tym bardzo konkretne, w tym musi wskazywać precyzyjnie zakres spraw przekazanych do uregulowania w tym akcie, poza który nie można wykraczać (tak m.in. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, wyd. IV). Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd zauważył, iż zgodnie z przepisem art. 42 ust. 7 u.t.d. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych - zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 tej ustawy, oraz trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie przedmiotowej opłaty. Korzystając z tego upoważnienia ustawowego Minister Transportu wydał rozporządzenie z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. W § 3 ust. 1 tego rozporządzenia organ ustalił, iż uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwanej dalej "jednostką". § 3 ust. 2 stanowi, iż karta opłaty składa się z dwóch części: 1) winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu; 2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. W przepisie § 3 ust. 3 rozporządzenia Minister wskazał, iż dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie. Z kolei w kluczowym – zdaniem Sądu – przepisie § 3 ust. 4 pkt 1 cyt. aktu wykonawczego, Minister Transportu postanowił, iż: "Nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty: 1) winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1; (...)". Zdaniem Sądu przyjąć należy, iż delegacja ustawowa z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym upoważniała ministra wyłącznie do określenia "trybu wnoszenia opłat", co też Minister Transportu uczynił - wskazując w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. sposób (tryb) uiszczenia opłaty poprzez jej nabycie w upoważnionej jednostce. W ocenie Sądu, wprowadzenie w rozporządzeniu dodatkowej materii zawartej w § 3 ust. 4 – poprzez wskazanie, co nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty - nie znajduje uzasadnienia w zakresie delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, co jest sprzeczne z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa (vide: art. 2 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu, wprowadzenie dodatkowych warunków ważności użycia kart opłaty nie służy prawidłowo wykonaniu ustawy o transporcie drogowym, a wobec tego nie mieści się w granicach delegacji z art. 42 ust. 7 tej ustawy, naruszając tym samym normę konstytucyjną wyrażoną w przepisie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Należy podnieść, iż zgodnie z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Sędzia może odstąpić od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją, a nawet orzekać wprost na podstawie Konstytucji. Skoro omówione wyżej uregulowanie nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 42 ust. 7 ustawy i narusza w ten sposób art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, to uznać trzeba, iż zachodzi w niniejszej sprawie podstawa dla odmowy stosowania wskazanego przepisu rozporządzenia. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę, w tym sądu administracyjnego, do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z Konstytucją (i ustawą) było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym względzie najdobitniej zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r., U 2/97 (OTK 1998, nr 1, poz. 4), w którym Trybunał podał, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu podustawowego może być dokonana przez sądy rozpatrujące sprawy indywidualne, w których przepis ten mógłby być zastosowany, bowiem na gruncie nowej Konstytucji nie uległa zmianie kompetencja sądów do incydentalnej kontroli przepisów prawa, które są usytuowane poniżej ustawy. Natomiast w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko w tym względzie zostało obszernie przedstawione w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05 (ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39) z przytoczeniem orzecznictwa sądowego i poglądów doktryny. Należy przy tym podkreślić, że uzasadnienie dla kompetencji sądu do badania konstytucyjności aktu podustawowego w procesie kontroli legalności aktu administracyjnego w konkretnej sprawie wynika nie tylko z powołanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji, stanowiącego o podleganiu sędziów w sprawowaniu swojego urzędu tylko Konstytucji i ustawom (a nie wszystkim innym aktom prawnym), ale także z art. 8 Konstytucji, stanowiącego, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio (adresatem tej ostatniej normy są przede wszystkim sądy), oraz z art. 184 Konstytucji, stanowiącego o sprawowaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej, co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale i kontrolę stanowienia prawa. Wracając zatem na grunt sprawy niniejszej, zdaniem Sądu orzekającego, nie można akceptować praktyki nakładania kar na podstawie rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją RP. W tym stanie rzeczy należało odmówić zastosowania § 3 ust. 4 pkt 1 w/w rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 2006 r. Należy podkreślić, iż ustawa o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną tylko i wyłącznie za "nieuiszczenie wymaganej opłaty drogowej". Wobec powyższego Sąd uznał, iż zarówno zaskarżona decyzja z 3 kwietnia 2008 r., jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 4 lutego 2008 r. winny być uchylone w zakresie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3 000 zł, bowiem oparte były na rozporządzeniu nie mieszczącym się w granicach ustawowego upoważnienia i sprzecznym z Konstytucją RP. Należy wskazać, iż powyższy pogląd znajduje również pewne potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: m.in. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 593/08 oraz wyrok NSA dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 895/08), jak i orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (tak: np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 639/08, czy też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 790/08, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1352/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 183/09, czy też wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1481/09 oraz z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1900/09). Niezależnie od powyższych, zasadniczych i mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - zastrzeżeń natury konstytucyjnej, zauważyć warto, że powołane przez organy obu instancji przepisy § 3 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, wyraźnie stanowią, iż uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty w sposób wskazany w § 3 ust. 1. Skoro skarżący miał w dniu kontroli odcinek kontrolny, który był prawidłowo wypełniony, a także winietę, to brak było jakichkolwiek podstaw prawnych, aby uznać, iż mógł mieć zastosowanie w sprawie przepis Lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, nakładający karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisem art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie (tak m.in. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 55). Ponadto należy stwierdzić, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego – w ustaleniach faktycznych nie podnosiły żadnych bowiem wątpliwości co do sposobu przedziurkowania miesięcznej winiety ([...]stycznia 2008 r.) i wraz z odcinkiem kontrolnym okazania w czasie kontroli drogowej w dniu [...] stycznia 2008 r. Tym samym w ocenie stanu faktycznego nie wzięły pod uwagę, iż brak było znamion deliktu określonego w Lp. 4.1 załącznika do ustaw o transporcie drogowym. Skarżący bowiem uiścił należną kwotę za miesięczną kartę opłaty w upoważnionej jednostce (§ 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu), która następnie wypełniona została prawidłowo, w sposób uniemożliwiający jej wykorzystanie na inny pojazd (§ 3 ust. 3, § 4 ust. 2 rozporządzenia), to zaistniała podstawa do przyjęcia, iż opłata została przez stronę uiszczona. W konsekwencji - zdaniem Sądu - działanie organów obu instancji naruszyło przepisy prawa materialnego w stopniu dającym pełną podstawę do wyeliminowania w części z obrotu prawnego zarówno decyzji organu odwoławczego jak i organu II instancji, w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych. Warto na marginesie wskazać, iż w cytowanym na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08, Trybunał wyraźnie stwierdził, iż uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest czynnością sformalizowaną. Z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat wynika jednoznacznie, że uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty oraz jej prawidłowe wypełnienie, czyli wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu na jej odcinku kontrolnym przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu (§ 4 rozporządzenia z 2006 r. w sprawie opłat) oraz zaznaczenie czasu przejazdu w sposób przewidziany w punkcie 7 załącznika nr 26 do cyt. rozporządzenia z 2006 r. Przy czym, jak wskazał TK, zgodnie z art. 87 u.t.d. kierowca jest zobowiązany posiadać kartę opłaty w pojeździe podczas wykonywania przejazdu. Zdaniem Trybunału spełnienie łącznie tych warunków pozwala na stwierdzenie, że transport wykonywany jest właściwym pojazdem, a tym samym wysokość pobranej opłaty jest prawidłowa i odpowiada przesłankom z art. 42 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji, iż wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dodatkowo potwierdza prawidłowość przyjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Należy mieć na uwadze także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 593/08 stwierdził, że użyte w § 3 ust. 4 rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych sformułowanie "nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty" odnoszące się do nieumieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu nie może być odczytywane inaczej jak podstawa uznania, że w opisanych okolicznościach dowód uiszczenia opłaty nie odpowiada wzorowi określonemu w omawianym rozporządzeniu. Nie stanowi natomiast przesłanki wyłączającej możność przyjęcia, że opłata w rzeczywistości została uiszczona. W swoich rozważaniach zauważył, że ustawodawca w załączniku do ustawy o transporcie drogowym nie przewidział nakładania na przedsiębiorców sankcji za ogólnie określone niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, a tym bardziej za konkretnie oznaczone zaniechanie umieszczenia winiety w prawem przewidziany sposób. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.– w części odnoszącej się do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000,- zł orzekł, jak w sentencji wyroku. W pozostałej części decyzja I instancji stała się ostateczna, jako nie objęta odwołaniem strony. Jednocześnie, działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że decyzje organów obu instancji w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu. W konsekwencji znalazło to wyraz w części odnoszącej się do kosztów postępowania, które Sąd oparł w tym zakresie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło