VI SA/Wa 93/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radców prawnych oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) sprzeciwił się wpisowi K. W. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., dokonanemu uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] października 2008 r. W uzasadnieniu sprzeciwu Minister Sprawiedliwości wskazał, iż uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wpisała K. W. na listę aplikantów radcowskich tej Izby. W toku badania zgodności z prawem dokonanego wpisu ustalono, iż uchwała z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] ds. aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego K. W., podjęta została z rażącym naruszeniem prawa. Uchwała nr [...] Komisji Egzaminacyjnej stanowi, iż K. W., cyt. dalej jako skarżąca, otrzymała z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 193 punktów, co oznacza wynik pozytywny i w oparciu o tę uchwałę K. W. złożyła wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich. Organ wskazał, iż dowodem o który ustalono wynik z egzaminu konkursowego jest test wraz z kartą odpowiedzi. Analiza tego dowodu w trakcie badania akt prowadzi do wniosku, że skarżąca odpowiedziała prawidłowo na 189 pytań, a zatem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych uzyskała wynik negatywny. Komisja Egzaminacyjna błędnie zakwalifikowała odpowiedzi na pytania o nr: 6, 36, 132 oraz 162 jako pozytywne, co wynika z adnotacji naniesionej na karcie odpowiedzi. Jednakże z klucza odpowiedzi wynika, że prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 6 jest odpowiedź "A", na pytanie 36 – odpowiedź "C", na pytanie nr 132 – odpowiedź "C", zaś na pytanie nr 162 – odpowiedź "A". Skarżąca udzieliła na pytanie nr 36 – odpowiedzi "C", na pytanie nr 36 – odpowiedzi "B", na pytanie 132 – odpowiedzi "B", zaś na pytanie nr 162 – odpowiedzi "C", a zatem odpowiedzi były nieprawidłowe. Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2008 r. złożyła K. W., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 11, art., 77 k.p.a. poprzez niezastosowanie ogólnych zasad kodeksu postępowania i przez to niewyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego przesłanek uzasadniających podjęcie zaskarżonej decyzji, - art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i niewskazanie przyczyny, z powodu której organ odmówił wiarygodności prawomocnej uchwały Komisji Egzaminacyjnej, - art. 6 k.p.a. poprzez przekroczenie zakresu kompetencji do merytorycznej weryfikacji wyników egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w sytuacji, gdy do dokonania tej oceny jedynym kompetentnym organem jest Komisja Egzaminacyjna, - art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przekroczenie norm kompetencyjnych uprawniających Ministra Sprawiedliwości do merytorycznej weryfikacji wyników egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, - art. 8 k.p.a. poprzez sankcjonowanie niepewności co do prawidłowości przeprowadzenia egzaminu konkursowego i podjętej zgodnie z przepisami uchwały Komisji Egzaminacyjnej, - ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w szczególności art. 33 ust. 4 poprzez wyrażenie sprzeciwu co do wpisu na listę aplikantów radcowskich osobie, która spełnia warunki ustawowe, wymienione w art. 33 ust. 2 i 3 tej ustawy. Skarżąca podniosła, iż żaden przepis ustawy nie daje Ministrowi Sprawiedliwości prerogatywy do ustalania wyników konkursu a zgłoszenie sprzeciwu przed wyjaśnieniem prawidłowości działań Komisji Egzaminacyjnej co do pytań testowych narusza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa. Podkreśliła, iż postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, w którym organem jest Komisja Egzaminacyjnej zaś organem odwoławczym Minister Sprawiedliwości. Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do wniesienia odwołania, co spowodowało uprawomocnienie się uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Podnoszono, iż Minister Sprawiedliwości nie kwestionował wyniku egzaminacyjnego skarżącej, chociaż miał taką możliwość ponieważ protokół z egzaminu został mu przekazany w dniu [...] września 2008 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż jednym z warunków wpisu na listę aplikantów radcowskich jest pozytywna ocena z egzaminu, którego to warunku skarżąca nie dopełniła. Nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze wskazując, iż wydanie decyzji poprzedziło powtórne zbadanie zawartej w aktach sprawy karty odpowiedzi skarżącej i towarzyszące mu przeliczenie punktacji. Wskazał, iż dokonał również analizy merytorycznej prawidłowości wszystkich pytań i odpowiedzi, chociaż jak zaakcentował problem w sprawie sprowadza się do omyłki rachunkowej. Poinformował, iż w dniu [...] grudnia 2008 r. wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. W piśmie procesowym z dnia 19 marca 2009 r. skarżąca podnosiła, iż decyzja o sprzeciwie nie została doręczona Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W.. Uczestnik postępowania - Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. popierała skargę wnosząc o jej uchylenie w całości podnosząc, iż została wydana z naruszeniem: - art. 7 Konstytucji RP poprzez dokonanie merytorycznej weryfikacji wyniku egzaminu konkursowego po opublikowaniu danych osobowych tych uczestników egzaminu konkursowego, którzy uzyskali pozytywny wynik z egzaminu, - art. 6, 7, 8, 9, 10, 16, 77 i 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności działania, zasady słusznego interesu obywateli, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, zasady informowania stron i pozostałych uczestników postępowania, zasady wysłuchania stron, zasady trwałości decyzji administracyjnej, zasady oficjalności postępowania dowodowego i prawdy obiektywnej, - art. 33 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o radcach prawnych poprzez zarzucanie Radzie Okręgowej Radców Prawnych podjęcia uchwały z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy uchwała podjęta została na podstawie art. 33 ust. 2 i 3 ww. ustawy, w tym na podstawie uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] stwierdzającej pozytywny wynik egzaminu konkursowego. Na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. pełnomocnik organu oświadczył, iż informacja o sprzeciwie została wysłana Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie pismem z dnia [...] lutego 2009 r., sam odpis sprzeciwu nie został jej doręczony. Poddał w wątpliwość uznanie Okręgowej Izbie Radców Prawnych za stronę w postępowaniu w sprawie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że należy uznać, iż jest ona niezasadna. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2008 r., którą organ sprzeciwił się wpisowi K. W. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego sprzeciwu był art. 311 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). W myśl art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Po pierwsze Sąd oceniał zachowanie terminu do złożenia sprzeciwu. Stosownie do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r. nr II GPS 4/08, Sąd zajmując się analizą podobnego do zawartego w art. 311 ust. 1 ustawy o radcach prawnych uregulowania art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), dotyczącego wniesienia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu od uchwały o wpisie na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich (terminu do sprzeciwienia się wpisowi) – wyjaśnił, iż "termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy o adwokaturze jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu". W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] października 2008 r. o wpisie skarżącej na listę aplikantów radcowskich otrzymał (wraz z aktami osobowymi) 5 listopada 2008 r. Decyzja o sprzeciwie została doręczona skarżącej w dniu 24 listopada 2008 r., a więc termin został dotrzymany. Artykuł 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, stanowi, że aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Z kolei zgodnie z art. 33 9 ust. 3 ustawy pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt (art. 33 9 ust. 1 cyt. ustawy). Z załączonej dokumentacji (karta odpowiedzi skarżącej, test) - w sposób nie budzący wątpliwości - wynika, iż skarżąca udzieliła prawidłowej odpowiedzi na 189 pytań, więc uzyskała 189 punktów. Uzyskanie mniej niż 190 punktów oznacza, iż skarżąca nie mogła otrzymać pozytywnego wyniku z egzaminu. Komisja Egzaminacyjna dokonując sprawdzenia testu błędnie uznała, iż skarżąca prawidłowo udzieliła odpowiedzi na 193 pytania i w oparciu o błędne uznanie ustaliła w uchwale, iż skarżąca uzyskała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego. Należy podkreślić, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej nie ma charakteru konstytutywnego, jest stwierdzeniem faktu, potwierdza jedynie, iż z racji uzyskania minimum 190 punktów kandydat uzyskał pozytywny wynik z egzaminu. Ustawa o radcach prawnych nie określa, w jakich przypadkach Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw. Postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu jest postępowaniem odrębnym, a przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie przez Ministra bliżej nieokreślonych w ustawie wad ostatecznej decyzji o wpisie, uzasadniających pozbawienie jej mocy prawnej. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych o wpisie na listę aplikantów radcowskich jest podjęta pod warunkiem rozwiązującym - nieskorzystania przez Ministra Sprawiedliwości ze sprzeciwu w terminie 30 dni (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. II GPS 3/07, publik. LEX nr 322545). W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości skorzystał ze swojego uprawnienia uzasadniając swój sprzeciw. Będąc organem nadzoru miał prawo i obowiązek sprawdzenia, czy osoba wpisana na listę aplikantów radcowskich spełnia warunki, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Jednym z warunków jest uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Skorzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z ustawowego uprawnienia wyrażenia sprzeciwu w formie decyzji administracyjnej, czyni podniesione w skardze zarzuty niezasadnymi. Organ działał na podstawie wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych i w zgodzie z tymi uregulowaniami. Podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie nie naruszając żadnego z podniesionych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z przesłanych Sądowi akt sprawy, Minister Sprawiedliwości, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, zatem zarzut, iż organ nie kwestionuje ustaleń Komisji Egzaminacyjnej jest nietrafny. Organ związany terminem do wyrażenia sprzeciwu nie mógł – jak chce skarżąca - najpierw wyjaśniać prawidłowość działania Komisji Egzaminacyjnej, a dopiero później kwestionować jej ustalenia. Sąd przyznaje, iż zarzuty odnośnie publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej listy osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu przed upływem terminu do złożenia sprzeciwu, bez żadnej informacji, iż Minister Sprawiedliwości może je zakwestionować, np. poprzez wyrażenie sprzeciwu, aczkolwiek słuszne, nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy. Również nie doręczenie decyzji o sprzeciwie Okręgowej Izbie Radców Prawnych pomimo wskazania jej jako adresata decyzji nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Uprawnienia rad okręgowych izb radców prawnych w zakresie uczestnictwa w postępowaniu związanym ze sprzeciwem Ministra Sprawiedliwości od wpisu na listę aplikantów radcowskich zostały przyznane dopiero z dniem 25 marca 2009 r. ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286). W związku z powyższymi rozważaniami Sąd uznał również, iż podniesione przez uczestnika postępowania zarzuty są niezasadne lub nie miały wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.