VI SA/Wa 952/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] września 2008 r., zatrzymano do kontroli zespół pojazdów (pojazd silnikowy [...] nr rej. [...], naczepa [...] nr rej. [...]) należących do przedsiębiorcy – J. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą F.H.U. "T." z siedzibą w miejscowości P. [...], C. Przeprowadzono kontrolę nacisku osi na drogę w punkcie ważenia w miejscowości G. na drodze wojewódzkiej nr [...] na zalegalizowanym stanowisku kontroli pojazdów. Kierowcą pojazdu był Z. S., nie skorzystał on z możliwości powtórnego ważenia, nie zgłaszając uwag do protokołu. W wyniku ustaleń poczynionych podczas kontroli, [...] Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego wydał w dniu [...] listopada 2008 r., decyzję o nałożeniu na ww. przewoźnika kary pieniężnej w wysokości sumarycznej 12600 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia: Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] listopada 2008 r. Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. (data wpływu [...] listopada 2008 r.) strona zaskarżyła decyzję organu I instancji, oraz pismem z dnia [...] listopada 2008 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Oba pisma zostały złożone przez skarżącego osobiście w siedzibie [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w dniu [...] listopada 2008 r. W piśmie z dnia [...] listopada 2008 r., stanowiącym odwołanie od dwóch decyzji, w tym od decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...], skarżący podniósł, iż mimo upływu terminu do wniesienia odwołania, wnosi je z uwagi na fakt, iż pojawiła się nowa przesłanka w sprawie. Strona wyjaśniła, iż powzięła informację o tym, że plac w miejscowości G. nie posiadał właściwych atestów, a tam właśnie ważono zespół jego pojazdów w dniu [...] września 2008 r. Do odwołania strona dołączyła odręcznie sporządzony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...], uzasadniając go chorobą córki. Skarżący wyjaśnił, że oczekując na wyniki badań histopatatologicznych córki, nie miał możliwości zając się sprawą odwołania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego podstawie art. 59 § 1 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powołując się na przepis art. 58 k.p.a. podkreślił, iż w razie uchybienia przez stronę terminu, organ jest uprawniony do przywrócenia terminu przy spełnieniu przez stronę trzech przesłanek łącznie: uprawdopodobnienia braku winy przez stronę i wniesienia przedmiotowego wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienie wykonania uchybionej czynności. Zdaniem organu wniosek J. M., nie spełniał jednej z przesłanek stanowiącym o wystarczającym uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący wskazał okoliczność choroby córki, bez podania jaki miało to wpływ na uchybienie terminu i kiedy powołana okoliczność wystąpiła. Organ podkreślił, iż instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, zatem nie jest możliwe jego przewrócenie, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazała na naruszenie przez organ przepisów art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 k.p.a. i art 148 § 1 k.p.a. oraz art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż odwołanie strony z dnia [...] listopada 2008 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu. Strona podniosła, iż ww. podanie w rzeczywistości stanowiło wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...], co z podania tego miało wynikać jednoznacznie. Podniosła również, iż nie wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, zaś pismo sporządzone w dniu [...] listopada 2008 r., w siedzibie organu zostało napisane "szybko pod dyktando" pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego. Dodatkowo skarżący wskazał okoliczności uzasadniające jego wniosek o wznowienie postępowania stwierdzając, że kilka dni po wydaniu decyzji w jego sprawie inny przewoźnik zakwestionował legalizację miejsca ważenia pojazdów oraz przyrządów pomiarowych, którymi posługiwali się inspektorzy transportu drogowego, w związku z tym inspektorzy odstąpili od kontroli na tym stanowisku dokonując kontroli w innym miejscu. Chodziło o to samo miejsce, na którym dokonano ważenia pojazdu skarżącego i podobnych przyrządów pomiarowych. Zdaniem skarżącego okoliczność ta jest nową okolicznością podlegającą zweryfikowaniu w postępowaniu o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem art. 93 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę tę nałożył, w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedsiębiorcy lub innemu podmiotowi wykonującemu przewozy na potrzeby własne tej decyzji. Organ podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie strona uchybiła terminowi. Wbrew jednak temu, co zostało przedstawione w skardze, wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Z treści podania z dnia [...] listopada 2008 r. wynikało bowiem jednoznacznie, iż strona nie była zadowolona z treści ww. decyzji i nałożonej kary i wnosi o jej umorzenie, bądź zmniejszenie. W treści podania z dnia v listopada 2008 r. skarżący wskazywał "wprawdzie termin odwołania minął, ale pojawiła się nowa przesłanka w sprawie". Wbrew twierdzeniom strony, na podstawie takiego sformułowania organ II instancji nie mógł potraktować niniejszego pisma jako wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem organu dodatkowo okoliczności te potwierdzał fakt, iż równocześnie z podaniem z dnia [...] listopada 2008 r., strona złożyła w siedzibie [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując jako okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu problemy zdrowotne swojej córki, nie przedstawiając przy tym żadnych dokumentów, które tą okoliczność by potwierdzały. Zatem strona pierwszym podaniem z dnia [...] listopada 2008 r. złożyła odwołanie, a drugim z dnia [...] listopada 2008 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r., skarżący wskazał, iż plac, na którym dokonywano pomiarów tonażu pojazdu nie został wypoziomowany. Do pisma dołączył szkic niwelacji zatoki i stanowiska wagowego w miejscowości B. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, iż nie będąc prawnikiem nie znał procedur następujących po sobie, które dawałyby możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy. Dlatego sprecyzował swoją skargę, jako złożoną na postanowienie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Na wstępie należy podzielić stanowisko organu administracji, który rozpatrzył sprawę w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nie w kierunku wznowienia postępowania. Żądanie skarżącego wyrażone we wniosku z dnia [...] listopada 2008 r. było jasne i nie budziło wątpliwości – prosił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie można natomiast podzielić poglądu skarżącego, zgodnie z którym organ administracji w drodze interpretacji treści pisma strony (odwołania) winien mieć na uwadze cel wynikający z treści tego oświadczenia. Nawet gdyby przyjąć, że celem strony było wznowienie postępowania, to wniosek taki powinien wynikać wprost z pisma, a nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego w tym piśmie (por. wyrok. NSA z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie I OSK 268/07 odnoszący się do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania). Przechodząc do rozstrzygnięcia organu administracji o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania należy zwrócić uwagę na treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., według którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu, nie zwalnia on jednak organu administracji z obowiązku poszukiwania przesłanek przywrócenia terminu wynikających z przepisu prawa. Zatem, aby przywrócić termin strona powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Skarżący wskazywał na chorobę córki i oczekiwanie na wynik badań co było powodem tego, że nie mógł się zająć własną sprawą. W ocenie Sądu w składzie orzekającym była to okoliczność niewątpliwie stresująca mogąca uprawdopodabniać jego brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jednakże dla jej oceny organ administracji nie zażądał stosownych wyjaśnień od skarżącego przyznając, że nie wiedział, "jaki wpływ miało to zdarzenie na uchybienie terminowi na dokonanie czynności administracyjnych ani kiedy ono miało miejsce". Zdanie drugie z cytowanego uzasadnienia postanowienia łączy się z przesłanką wymaganą przez art. 58 § 2 k.p.a. do przywrócenia terminu. Chodzi mianowicie o wykazanie przez wnoszącego o przywrócenie terminu, iż dochował on wymogu złożenia wniosku w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Także i co do tej okoliczności organ administracji nie zażądał wyjaśnień od skarżącego, jednocześnie przyznając w uzasadnieniu postanowienia, że wiedzy co do tej okoliczności nie posiadał. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, wydając zaskarżone postanowienie, organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności, na które skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosownego postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych dających podstawę do uznania braku winy w niedopełnieniu obowiązku terminowego złożenia odwołania. Należy zwrócić uwagę, iż brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., zainteresowany powinien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie bowiem prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Z tych względów organ administracji powinien przy ponownym rozpatrzeniu sprawy pozyskać informacje od skarżącego, o braku których wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, by następnie ocenić wniosek J. M. w aspekcie przepisu art. 58 § i § 2 k.p.a. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. (sygn. akt I OSK 1297/07), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku stwierdzając na podstawie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.