VI SAB/Wa 11/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi K.M. na bezczynność Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w przedmiocie bezczynności w odebraniu ślubowania 1. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania organu do przyjęcia ślubowania od skarżącej; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, jednak nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. na rzecz K.M. kwotę 577 zł (pięćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. M. wniosła o zobowiązanie Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.), do dokonania czynności polegającej na odebraniu ślubowania od radcy prawnego. Skarżąca wskazała, że dnia [...] maja 2013 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. podjęła uchwałę w sprawie jej wpisu na listę radców prawnych. Dnia [...] czerwca 2013 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Rada OIRP wznowiła postępowanie w sprawie wpisu, podnosząc że w dacie podejmowania uchwały o wpisie nie miała informacji o okolicznościach świadczących o braku rękojmi należytego wykonywania zawodu przez stronę. Dnia [...] sierpnia 2013 r. Rada OIRP podjęła uchwalę o uchyleniu uchwały z dnia [...] maja 2013 r., która została następnie utrzymana w mocy uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. uchylił uchwały Rady OIRP i Prezydium KRRP. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1226/14 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz uchwałę Prezydium KRRP z dnia [...] października 2013 r. i uchwałę Rady OIRP z dnia [...] sierpnia 2013 r. i stwierdził, że uchylone akty prawne nie podlegają wykonaniu. Prezydium KRRP wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tej sytuacji skarżąca podkreśliła, że jedyną obowiązującą uchwałą jest uchwała z dnia [...] maja 2013 r. o wpisaniu jej na listę radców prawnych. Wobec powyższego skarżąca złożyła wniosek o wyznaczenie terminu ślubowania. Wniosek ten nie został załatwiony zgodnie z wolą skarżącej. Następnie skarżąca złożyła wezwanie do Dziekana OIRP do dokonania czynności odebrania ślubowania. Dziekan Rady nie wyznaczył daty ślubowania i nie odebrał go od skarżącej, w związku z czym została złożona skarga na bezczynność. Skarżąca podniosła następnie, że złożenie ślubowania i odebranie go przez dziekana okręgowej izby radców prawnych jest czynnością o charakterze materialno-technicznym. Ślubowanie jest odbierane od oznaczonej osoby - jest to zatem czynność zindywidualizowana, o charakterze publicznoprawnym - dokonywana publicznie, wiążąca się z uzyskaniem statusu radcy prawnego - zawodu regulowanego przepisami prawa nie tylko samorządowego, lecz przede wszystkim publicznego, z którego wykonywaniem wiąże się szereg obowiązków względem państwa i społeczeństwa. Czynność ta dotyczy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, zgodnie bowiem z art. 23 ustawy o radcach prawnych "prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania". Czynność ta jest niezbędną przesłanką powstania uprawnienia do wykonywania zawodu. Dziekan odbierający ślubowanie działa jako organ, zaś brak jego działania uniemożliwia wykonywanie zawodu osobie, która jest już wpisana na listę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt VI SAB/Wa 57/15 odrzucił ww. skargę na bezczynność Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w przedmiocie odebrania ślubowania. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że czynność odebrania ślubowania nie należy do kategorii spraw kontrolowanych przez sąd administracyjny. Ponadto WSA stwierdził, że ślubowanie od radcy prawnego odbiera dziekan rady, który nie jest organem samorządu radców prawnych. Stosownie bowiem do art. 42 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, organami samorządu są: Krajowy Zjazd Radców Prawnych, Krajowa Rada Radców Prawnych, Wyższa Komisja Rewizyjna, Wyższy Sąd Dyscyplinarny, Główny Rzecznik Dyscyplinarny, zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych, okręgowa komisja rewizyjna, okręgowy sąd dyscyplinarny oraz rzecznik dyscyplinarny. Zatem, zdaniem WSA, dziekan okręgowej izby radców prawnych, nie będąc organem samorządu, nie jest organem działającym w zakresie administracji publicznej, którego bezczynność można zaskarżyć. Skarżąca złożyła od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, w której wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie sprawy, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt II GSK 151/16 uchylił ww. postanowienie WSA o odrzuceniu skargi K. M. na bezczynność Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. W uzasadnieniu swojego postanowienia NSA stwierdził, że kontrola wykonywania przez samorządy zawodowe ich zadań z zakresu administracji publicznej należy do właściwości sądów administracyjnych. Do takich zadań zaliczyć można w szczególności przyznawanie uprawnień do wykonywania zawodu. Zgodnie z art. 23 ustawy o radcach prawnych, prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Aby zatem uzyskać uprawnienie do wykonywania zawodu, należy spełnić dwa warunki. Po pierwsze uzyskać wpis na listę radców prawnych, zaś po drugie złożyć ślubowanie. Ustawa o radcach prawnych w art. 31-312 szczegółowo reguluje warunki oraz tryb dokonania wpisu na listę radców prawnych. Ustawodawca przewidział m.in., że w wypadku niepodjęcia uchwały w sprawie wpisu na listę lub niepodjęcia uchwały w przedmiocie odwołania od tej uchwały, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego (art. 31 ust. 3). Jeżeli zatem organ samorządu zwleka z podjęciem uchwały lub rozpatrzeniem odwołania, osoba ubiegająca się o wpis może w postępowaniu przed sądem administracyjnym domagać się załatwienia sprawy w przewidzianym ustawą terminie. W odniesieniu natomiast do drugiego warunku niezbędnego do uzyskania uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego ustawa stanowi jedynie, że ślubowanie odbiera dziekan rady okręgowej izby radców prawnych prowadzącej listę radców prawnych, na którą wpisany został radca (art. 27 ust. 2). Złożenie ślubowania jest niezbędnym warunkiem do uzyskania prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Nie ulega zatem wątpliwości, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że odebranie ślubowania stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z powyższego zaś wynika, że na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. dopuszczalna jest również skarga na bezczynność dziekana polegająca na nieodebraniu ślubowania. NSA podkreślił, że ustawa o radcach prawnych stanowi jednoznacznie, że dziekan jest podmiotem, który odbiera ślubowanie od radcy prawnego. Skoro zaś czynność odebrania ślubowania jest czynnością z zakresu administracji publicznej, to oznacza, że podmiot, który dokonuje tej czynności powinien zostać uznany w tym zakresie jako organ administracji publicznej. Brak jest zatem przeszkód, aby występował on w tym charakterze w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie, w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt II GSK 151/16 i kierując się wskazaniami tego Sądu - zważył, co następuje; Skarga K. M. na bezczynność Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w przedmiocie odebrania ślubowania od radcy prawnego podlega kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W niniejszej sprawie Sąd musiał jednak wziąć również pod uwagę okoliczność, że przed ponownym rozpoznaniem sprawy, do WSA wpłynęło (dnia [...] września 2016r.) pismo skarżącej, z którego wynika, że Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. przyjął już ślubowanie od skarżącej. Z powyższego wynika, że na dzień rozpoznania sprawy przez Sąd, organ nie pozostawał już w bezczynności. Zgodnie z treścią art. 149 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu bądź dokonanie czynności (np. przyjęcia ślubowania) przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność wyłącza możliwość jej uwzględnienia. W takiej sytuacji postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe. Przyjęcie od skarżącej ślubowania przez Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na bezczynność tego organu i wyznaczenie terminu do dokonania czynności. Skoro wnioskowana przez skarżącą czynność została przez organ wykonana przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe w przedmiocie bezczynności stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna dotycząca bezczynności organu. Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do dokonania czynności (przyjęcia ślubowania) - wobec dokonania już tej czynności, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Sąd oceniając stopień naruszenia prawa w świetle art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Byłą ona spowodowana problemami wynikającymi z interpretacji przepisów prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.) orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1, art. 203 i art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd wziął także pod uwagę koszty postępowania kasacyjnego.