VI SAB/Wa 28/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. D. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania pisma p o s t a n a w i a odmówić E. D. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu E. D. w sprawie niniejszej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania pisma. Powyższe postanowienie z dnia 10 lipca 2008 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lipca 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Skarżący został prawidłowo pouczony, iż od postanowienia przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Sprzeciw (pismo z dnia [...] lipca 2008 r.) od powyższego postanowienia skarżący złożył w dniu [...] lipca 2008 r. (koperta w aktach sprawy). W dniu [...] maja 2008 r. wpłynął do Sądu na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca pobiera rentę w kwocie 636,29 zł, natomiast dochód miesięczny jego małżonki wynosi 2.041,80 zł brutto. Jako składniki majątkowe wnioskodawca wymienił: dom o powierzchni 100 m kw., nieruchomość rolną o powierzchni 11,41 ha, garaż o powierzchni 20 m kw. oraz oszczędności w wysokości 800 zł i 1 000 dolarów amerykańskich. Z uwagi na fakt, iż złożony wniosek był niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] maja 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia ww. wniosku poprzez przesłanie: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2007, ewentualnie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez nich w tym okresie (np. zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego), b) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego skarżącego, c) zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego o wysokości jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich 3 miesięcy), d) oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, e) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za wodę, gaz, telefon, energię elektryczną). W piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż nie pobiera dopłat do gruntów rolnych, załączając zarazem odcinek przekazu pocztowego potwierdzający podaną w formularzu wysokość otrzymywanego świadczenia, wystawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych PIT-40A za rok 2007 i potwierdzenie założenia lokaty bankowej w kwocie 800 zł. W ww. piśmie E. D. zwrócił się ponadto do Sądu, aby wpłynął na żonę celem przesłania żądanych dokumentów z uwagi na fakt, że "żona nie chce, by w Ojczyźnie królowała prawda, by Rzeczpospolita była państwem praworządnym, suwerennym, wolnym, demokratycznym tzn. najpiękniejszym z krajów świata". W sprzeciwie z dnia [...] lipca 2008 r. skarżący nie wskazał żadnych nowych argumentów odnoszących się do zaskarżonego postanowienia Sądu z dnia 10 lipca 2008 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Ograniczył się on jedynie do wskazania, iż "podsłuch telefoniczny totalitaryzuje cały Naród". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy jest zatem sytuacja materialna skarżącego. Jednocześnie, mając na względzie fakt pozostawania przez skarżącego we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, podkreślić należy, iż w myśl art. 31 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr. 9, poz. 59 ze zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Tym samym, dla oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego pozostającego w związku małżeńskim, w ramach którego nie wprowadzono rozdzielności majątkowej, niezbędne jest wykazanie nie tylko jego dochodów ale również dochodów małżonki, jak też wysokości środków posiadanych przez małżonków na rachunkach bankowych. W niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył wykazanych w wezwaniu Sądu dokumentów obrazujących skalę dochodów żony oraz posiadanych przez nią środków finansowych, wnioskując, aby to Sąd zwrócił się bezpośrednio do żony skarżącego celem uzyskania niezbędnych dokumentów. Należy jednakże wskazać, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). To strona ma więc przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego w formularzu. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, iż nie uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. Z jednej strony nie udokumentował on stanu majątkowego i dochodów żony, z drugiej natomiast nie wskazał skali ponoszonych wydatków, nie jest więc możliwe dokonanie wiarygodnej oceny możliwości poczynienia przez skarżącego oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych. Jak podnosi bowiem w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (II CZ 104/84) ubiegający się o pomoc w postępowaniu przed sądem winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Co więcej, skarżący, jak wskazał w formularzu i co częściowo potwierdził poprzez złożenie stosownego dokumentu, dysponuje oszczędnościami, których nie przeznacza na bieżące wydatki. Nie wskazał przy tym żadnych przeszkód uniemożliwiających przeznaczenie tych oszczędności na opłacenie kosztów sądowych. W sprzeciwie z dnia [...] lipca 2008 r. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r. skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do przyznania mu w sprawie niniejszej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Brak jest zatem podstaw do przeniesienia kosztów związanych z przedmiotową sprawą na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.