VI SAB/Wa 44/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w przedmiocie kontroli przestrzegania przepisów z zakresu reklamacji usługi telekomunikacyjnej p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego A. S. od kosztów sądowych ponad kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. A. S. (dalej też jako skarżący) wniósł na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w przedmiocie kontroli przestrzegania przepisów z zakresu reklamacji usługi telekomunikacyjnej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2013 roku zwolniono skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, wskazując w uzasadnieniu, iż takie rozstrzygnięcie pozbawia go prawa do zwrotu już uiszczonej przez niego opłaty od skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu oraz przedłożonego oświadczenia wynika, iż skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu i utrzymuje się z pomocy udzielanej mu przez członków rodziny. Z żoną skarżący posiada zawartą przed ślubem rozdzielność majątkową, a zamieszkuje aktualnie u rodziców. Skarżący nadesłał przy tym kopię zaświadczenia potwierdzającego fakt, iż jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Z kolei wydruk z rachunku bankowego za okres od grudnia 2012 roku do kwietnia 2013 roku potwierdza, że jedyne wpływy to wpłaty gotówkowe w kwotach 30 i 40 złotych a stan rachunku maksymalnie sięgnął kwoty 40 złotych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Skarżący nie posiada aktualnie żadnego dochodu. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Jak wyjaśnił, utrzymuje się z pomocy udzielanej przez członków rodziny. Uznać więc należy, iż skarżący nie ma możliwości uzyskania środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W konsekwencji nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Nie sposób natomiast oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 890/04). Skarżący nie dysponuje przy tym żadnymi oszczędnościami, jak wynika z oświadczenia skarżącego. Również wydruk z rachunku bankowego potwierdza, że w istocie skarżący nie jest w stanie alokować środków z uwagi na skalę dochodu. Tym samym uznać należy, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie a w konsekwencji zasadnym będzie przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Podkreślenia wymaga, że skarżący, który uiścił koszty sądowe nie ma interesu prawnego w domaganiu się wydania orzeczenia o zwolnieniu go od tych już uiszczonych opłat. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 oraz z dnia 15 czerwca 2011 roku sygn. akt II FZ 194/11 a także postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wr 2578/02 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter, w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631). Prawo pomocy nie przysługuje z urzędu. Nie jest ono sytuacją faktyczną, ale aktem konwencjonalnym, tak jak rozstrzygnięcie sądu wywołuje skutek w sferze prawnej. Skutek taki działa prospektywnie, tzn. obejmuje teraźniejsze i przyszłe zdarzenia lub okoliczności sprawy (p. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 635/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.