VI SAB/Wa 66/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego oddala skargę Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżący, M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej zwany organem) w sprawie wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Podniósł, iż w jego ocenie, działanie organu polegające na pozostawieniu bez rozpoznania, złożonego przez niego w dniu [...] kwietnia 2014 r., wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. – z uwagi na fakt, iż skarżący nie nadesłał dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej – jest nieprawidłowe i sprzeczne z treścią oraz ratio legis przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.; dalej u.k.s.e.). Wniósł o zobowiązanie organu do wydania w terminie dwóch tygodni od dnia rozpoznania sprawy decyzji o powołaniu na stanowisko komornika oraz stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] kwietnia 2014 r. (data wpływu do organu [...] kwietnia 2014 r.) skarżący, powołując się na treść art. 12 u.k.s.e. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o powołanie go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. Do wniosku załączył: - życiorys; - dowód osobisty; - dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i uzyskania tytułu magistra prawa; - zaświadczenie lekarskie; - świadectwo potwierdzające złożenie egzaminu komorniczego; - decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] lutego 2012 r. o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego w obszarze Sądu Apelacyjnego w L.; - decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z [...] października 2013 r. o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego w okręgu Sądu Apelacyjnego w K.; - świadectwo pracy wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowy w W.; - zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z [...] kwietnia 2012 r. o wyznaczeniu skarżącego zastępcą odwołanego komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w J.; - zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z [...] kwietnia 2013 r. o wyznaczeniu skarżącego zastępcą odwołanego komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.; - umowę o pracę z [...] października 2013 r. potwierdzającą zatrudnienie w charakterze asesora komorniczego w okresie od [...] października 2013 r. do [...] lutego 2014 r.; - zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z [...] stycznia 2014 r. o wyznaczeniu skarżącego zastępcą zawieszonego w czynnościach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M.; - oświadczenie skarżącego, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; - informację o złożeniu oświadczenia lustracyjnego. W ocenie organu, nadesłane przez skarżącego dokumenty były niewystarczające do rozpoznają wniosku, dlatego też pismem z [...] kwietnia 2014 r., działając w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie: - zaświadczenia lekarza medycyny pracy o posiadaniu przez skarżącego zdolności psychicznej i fizycznej pozwalającej na pełnienie obowiązków komornika; - dokumentu potwierdzającego odbycie przez skarżącego aplikacji komorniczej; - dokumentu potwierdzającego złożenie przez skarżącego egzaminu komorniczego. Przy piśmie z [...] kwietnia 2014 r. (wpływ do organu [...] kwietnia 2014 r.), w ślad za wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r., skarżący przedłożył, sporządzoną przez pracodawcę skarżącego, Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M., opinię o pracowniku. W odpowiedzi na wezwanie z [...] kwietnia 2014 r., przy piśmie z [...] maja 2014 r. (data wpływu do organu [...] maja 2014 r.) skarżący przedstawił zaświadczenie lekarza medycyny pracy oraz świadectwo potwierdzające złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu komorniczego. Wyjaśnił również, iż jako praktyk, który złożył z wynikiem pozytywnym egzamin komorniczy przed wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie miał obowiązku odbywania aplikacji komorniczej. Pismem z [...] maja 2014 r., nr [...] organ poinformował skarżącego, iż jego wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. został pozostawiony bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie 7 dni braku formalnego wniosku, tj. nienadesłanie dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej. Pismem z [...] czerwca 2014 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że w jego ocenie, pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest nieprawidłowe i sprzeczne z treścią oraz ratio legis przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Uzasadniając swoje stanowisko, odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 2 grudnia 1998 r., sygn. akt III RN 176/98, w którym wskazano, m.in. że: "osoby z wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym, które pod rządem przepisów dotychczasowych spełniały wymagania stawiane kandydatom na stanowisko komornika zachowały prawo ubiegania się o to stanowisko po wejściu w życie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. 1997 r. Nr 133,poz 82)". W ocenie skarżącego, wymaganie od niego dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej (którego nie posiada albowiem złożył egzamin komorniczy w 1994 r. kiedy odbycie aplikacji komorniczej nie było wymagane) jest nielogiczne i nieracjonalne, szczególnie w świetle jego dotychczasowej praktyki zawodowej tj. zatrudnienia w okresie 1997 – 2007 w charakterze komornika sądowego, a w okresie 2012 – 2014 w charakterze asesora – zastępcy komornika. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, pismem z [...] lipca 2014 r. organ zajął stanowisko w sprawie. Podniósł, iż wskazany przez stronę wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1998 r. miał zastosowanie do konkretnej sprawy dotyczącej ubiegania się o stanowisko komornika osoby spełniającej wymogi warunkujące powołanie przed wejściem w życie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która ponadto nie przerwała działalności zawodowej, jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, którego Minister Sprawiedliwości, decyzją z [...] lutego 2007 r. odwołał ze stanowiska komornika w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...]. Organ podkreślił ponadto, iż nie można zgodzić się z przekonaniem skarżącego wyrażonym w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, że nieuzasadnione jest domaganie się dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej w sytuacji, gdy wnioskujący wykonywał pracę w charakterze asesora komorniczego przez co najmniej dwa lata. Jak podkreślił organ, z żadnego przepisu ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wynika, aby odpowiedni staż na stanowisku asesora był jednoznaczny z odbyciem aplikacji komorniczej. Przeciwnie treść art. 12 ust. 1 u.k.s.e. jednoznacznie wskazuje, że kandydat ma obowiązek załączenia do wniosku o powołanie na stanowisko komornika dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11 u.k.s.e., a więc dokumentów potwierdzających zarówno pracę w charakterze asesora komorniczego przez co najmniej 2 lata, jak i odbycie aplikacji komorniczej. W dniu [...] lipca 2014 r. (data nadania pisma) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości, w treści której wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji o powołaniu go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w treści pisma stanowiącego wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, konsekwentnie podnosząc, iż w jego ocenie, w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie znajduje stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z 2 grudnia 1998 r. zgodnie z którym osoby z wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym, które pod rządem przepisów dotychczasowych spełniały wymagania stawiane kandydatom na stanowisko komornika, zachowały prawo do ubiegania się o to stanowisko także pod rządem nowych przepisów i to nawet wówczas, gdy te przepisy określają surowsze wymagania w zakresie odbycia aplikacji komorniczej i egzaminu komorniczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a) kontrola działalności organów administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenia postępowania w przypadkach decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innych niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Podkreślenia przy tym wymaga również, że w trakcie rozpatrywania skargi wniesionej na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłość postępowania sąd administracyjny, będąc stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy organowi można przypisać lub nie - przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd nie jest natomiast władny zajmować stanowiska w kwestiach merytorycznych. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na specyfikę badania skarg na bezczynność, która polega na ograniczeniu się przez sąd do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany. Natomiast poza kontrolą sądu pozostaje prawna poprawność czynności, czy rozstrzygnięć, zmierzających do załatwienia zgłaszanych żądań. Sąd nie wnika bowiem w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych przyczyn organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprawując kontrolę sądową aktów administracyjnych we wskazanym powyżej zakresie, skład orzekający w sprawie uznał, że w sprawie nie zachodzi bezczynność organu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem skargi jest bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie braku merytorycznego rozpoznania wniosku z [...] kwietnia 2014 r. (data wpływu do organu [...] kwietnia 2014 r.) o powołanie na stanowisko komornika. Pismem z [...] maja 2014 r. organ pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu nieusunięcia braków formalnych. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym pismo o pozostawieniu bez rozpoznania ma charakter materialno-techniczny i nie podlega zaskarżeniu. Nie oznacza to, jednak że tego rodzaju czynność nie podlega kontroli przez sąd administracyjny. Zgodnie bowiem z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13 na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W związku z powyższym przedmiotem kontroli będzie zbadanie przez Sąd czy w sprawie organ administracji pozostaje bezczynny, czy też podjęte przez niego kroki miały umocowanie w przepisach prawa. Innymi słowy przedmiotem rozpoznania w sprawie będzie prawidłowość pozostawienia bez rozpoznania wniosku o powołanie na stanowisko komornika z powodu nieusunięcia braków formalnych. Na wstępie wskazać należy, iż z treści art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji jednoznacznie wynika, że na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która odbyła aplikację komorniczą. W myśl art. 12 ust. 1 u.k.s.e. do wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11 ustawy, a zatem udokumentować w dacie złożenia wniosku fakt odbycia aplikacji komorniczej lub wskazać na określoną w ust. 3, 4 lub 5 art. 10 u.k.s.e. okoliczność zwalniającą z wymogu odbycia aplikacji komorniczej. Akceptując, wyrażony m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2006 r., sygn. I OSK 869/05 pogląd, zgodnie z którym, jeżeli przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a., Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie wobec faktu, iż wniosek skarżącego o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. nie zawierał wszystkich wymaganych dokumentów, organ prawidłowo pismem z [...] kwietnia 2014 r. wezwał stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku tj. dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej. Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedstawił stanowisko, iż jako praktykant komorniczy, który złożył z wynikiem pozytywnym egzamin komorniczy przed wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie miał obowiązku odbywania aplikacji komorniczej. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego argumentacja stoi w sprzeczności z przepisem art. 10 i 12 u.k.s.e. Osoba ubiegająca się o powołanie na stanowisko komornika winna wykazać spełnianie wszystkich przesłanek z art. 10 u.k.s.e. Treść art. 12 ust. 1 u.k.s.e. wskazuje jednoznacznie, że kandydat ma obowiązek załączenia do wniosku o powołanie na stanowisko komornika dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11, a więc dokumentów potwierdzających zarówno pracę w charakterze asesora komorniczego przez co najmniej 2 lata, jak i odbycie aplikacji komorniczej. Wniosek skarżącego nie czynił zadość wymaganiom zawartym w ww. przepisach. Fakt, że zamiast żądanych dokumentów, skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie, nie oznacza, że zastosował się do wezwania. Analiza wskazanych wyżej okoliczności, zdaniem sądu, nie pozwala na postawienie tezy o bezczynności organu w przedmiotowej sprawie, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.