VI SAB/Wa 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej postanawia odmówić skarżącemu A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący – A. S., złożył w dniu [...] października 2008 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wraz z kserokopią decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia [...] maja 2007 r., w sprawie ze skargi na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej, uzupełniony następnie wskutek wezwania Sądu w dniu [...] października 2008 r. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu wynikało, iż jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto nie posiada majątku, a jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą nie mniej niż 1600 złotych, zaznaczył, że ciąży na nim zadłużenie w wysokości 85000 złotych. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano na fakt, iż skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. Nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową, załączył do wniosku decyzję, która nie pozwala stwierdzić obecnego statusu wnioskodawcy. Nadto oszacował ponoszone przez siebie koszty utrzymania na kwotę nie niższą niż 1600 złotych miesięcznie, nie wskazując źródła dochodu pozwalającego mu na ich pokrycie, stwierdzając, iż nie uzyskuje dochodu z żadnych źródeł. W dniu [...] grudnia 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, nie zawierając w jego uzasadnieniu nowych okoliczności i dowodów przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pismem z dnia [...] lipca 2009 r. skarżący został wezwany do nadesłania w terminie 14 dni, dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wskazanych we wniosku, potwierdzających wykazany fakt zadłużenia na kwotę 85000 złotych, aktualnego zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej oraz wykazu koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane. W nadesłanym w odpowiedzi na ww. wezwanie piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. skarżący powtórzył swoje dotychczasowe stanowisko i zawarł pogląd dotyczący zarówno wymiaru sprawiedliwości, jak i organu administracji, jakim jest Minister Sprawiedliwości. Załączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzające, że jest on zarejestrowany w tym urzędzie jako osoba bezrobotna od dnia [...] maja 2009 r. i od tego dnia nie posiada prawa do zasiłku. Dodatkowo nadesłał kserokopię decyzji Starosty [...] orzekającej o uznaniu go za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej zwanej p.p.s.a. stanowi, iż w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w tym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności pozwalających Sądowi dokonać oceny warunków ewentualnie uzasadniających skorzystanie z tego prawa. Innymi słowy rozstrzygnięcie Sądu w kwestii prawa pomocy będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny sądu należy zatem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzy (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, że nie uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu tego prawa. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił dokumentów przedstawiających jego aktualną sytuację majątkową, zaś zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy potwierdzające fakt zarejestrowania skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, nie może być uznane za wystarczający dokument obrazujący posiadany przez skarżącego status majątkowy. Nadto wnioskodawca oszacował ponoszone przez siebie koszty utrzymania na kwotę 1600 złotych miesięcznie, nie wskazując jednakże źródła dochodu pozwalającego mu na ich pokrycie, a co więcej stwierdził, iż nie uzyskuje dochodu z żadnych źródeł. W tym miejscu podnieść należy, że przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od zawartej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (vide postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 758/04). Rzeczą skarżącego jako zainteresowanego uzyskaniem prawa pomocy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w ww. przepisach. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, a sam zainteresowany uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Mając na uwadze, że skarżący nie przedstawił kompletu dokumentów umożliwiających pełną ocenę jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy zachodzącym dysonansie pomiędzy wskazanymi wydatkami ponoszonymi w związku z bieżącym utrzymaniem, a brakiem jakichkolwiek dochodów, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.