VI SAB/Wa 84/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w sprawie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej p o s t a n a w i a: odmówić A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu [...] listopada 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w sprawie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej. Z podanych przez A. S. w formularzu informacji wynika, iż nie posiada majątku ani dochodów, przy czym miesięczne koszty utrzymania ponoszone przez skarżącego wynoszą od 1 600 zł. Wnioskodawca podał ponadto, iż ciąży na nim zadłużenie wynoszące 85 000 zł. Do wniosku skarżący załączył decyzję Starosty Ł. z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającą o utracie przez wnioskodawcę prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia 23 maja 2007 r. (przy czym, jak wynika z treści decyzji wnioskodawca pobierał zasiłek od dnia 23 listopada 2006 r. do dnia 22 maja 2007 r.). Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2009 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego w rubryce 5 formularza, c) dokumentów potwierdzających wykazany w rubryce 5 formularza fakt zadłużenia skarżącego na kwotę 85.000 zł, d) udokumentowanie sytuacji finansowej skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu bezrobotnego - przedstawienie zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej, e) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. Pismem z dnia 16 stycznia 2009 r. wnioskodawca wyjaśnił, że stanowisko i dokumenty odnoszące się do wniosku o przyznanie pomocy zostały już złożone. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w powyższym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). Do oceny sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, iż nie uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową. Nie można bowiem za taki dokument uznać decyzji Starosty Ł. z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o utracie przez wnioskodawcę prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Wynika z niej jedynie fakt utraty prawa do zasiłku od dnia 23 maja 2007 r. Nie odzwierciedla ona natomiast statusu wnioskodawcy w chwili obecnej, czyli po upływie dwóch lat czasu od jej wydania. Ponadto wnioskodawca oszacował ponoszone przez niego koszty utrzymania na 1 600 zł. miesięcznie, nie wskazując jednakże źródła dochodu pozwalającego mu na ich pokrycie. Jak podniósł natomiast w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 758/04) przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (LEX nr 203329). Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wypowiedział się w postanowieniu z dnia 27 lipca 2005 r. (sygn. akt I SA/Gd 335/05), wskazując, iż nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (LEX nr 220289). Mając na uwadze, iż wnioskodawca nie przedstawił dokumentów umożliwiających pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy zachodzącej sprzeczności pomiędzy zadeklarowanymi wydatkami a brakiem jakichkolwiek dochodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.