VI SO/Wa 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Sp. j. z siedzibą w P. o wymierzenie Naczelnej Radzie Aptekarskiej grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p o s t a n a w i a: 1) wymierzyć Naczelnej Radzie Aptekarskiej grzywnę w wysokości 500,00 (pięćset) złotych; 2) zasądzić od Naczelnej Rady Aptekarskiej na rzecz skarżącej spółki W. Sp. j. z siedzibą w P. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem rozpoznania jest wniosek W. Sp. j. z siedzibą w P. z dnia [...] sierpnia 2016 r. o wymierzenie Naczelnej Radzie Aptekarskiej grzywny za nieprzekazanie WSA w Warszawie skargi, odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt wynika, że w dniu 27 czerwca 2016 r. (data nadania u operatora wyznaczonego) W. Sp. j. z siedzibą w P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r, nr [...]. Powyższa uchwała została wydana w wyniku zażalenia skarżącej z dnia 22 marca 2016 r. na uchwałę Prezydium [...] Okręgowej Rady Aptekarskiej z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie pozytywnego zaopiniowania wniosku z sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie przez skarżącą apteki ogólnodostępnej pod nazwą "[...]" zlokalizowanej w P. na [...]. Postanowieniem z dnia 14 września 2016 r. Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowało oczywistą omyłkę pisarską w swojej uchwale z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] – w ten sposób, że zamiast zwrotu: "utrzymać w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W.", wpisać: "utrzymać w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Prezydium [...] Okręgowej Rady Aptekarskiej w P.". Pismem z dnia 25 sierpnia 2016 r. (data nadania u wyznaczonego operatora pocztowego) W. Sp. j. z siedzibą w P. wystąpiła z wnioskiem o wymierzenie grzywny Naczelnej Radzie Aptekarskiej z uwagi na nieprzekazanie do tut. Sądu jej skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania przez organ, oraz o rozpoznanie przez Sąd skargi na podstawie przesłanego odpisu skargi - w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie wskazała, że z danych dostępnych za pośrednictwem systemu monitorowania przesyłek poleconych na stronie internetowej http://www.poczta-polska.pl/e-uslugi/emonitoring/ skarga wpłynęła do Naczelnej Rady Aptekarskiej w dniu 30 czerwca 2016 r. W rozmowie telefonicznej pracownik tut. sądu, jak i pracownik Naczelnej Izby Aptekarskiej wskazali, że do dnia złożenia niniejszego wniosku, skarga wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę nie została przekazana do Sądu. Termin na wykonanie obowiązków organu upłynął zatem bezskutecznie z dniem 30 lipca 2016 r. We wniosku o wymierzenie organowi grzywny skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Skarżąca nadmieniła, że z informacji przekazanych przez organ wynika, że opóźnienie w przekazaniu skargi związane jest z koniecznością podjęcia przez Prezydium Rady uchwały o sprostowaniu w zaskarżonej uchwale oczywistej omyłki pisarskiej - błędnego sformułowania sentencji uchwały - polegającej na wskazaniu, że Prezydium Rady utrzymuje w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W., która nie stanowiła przedmiotu zaskarżenia. Skarżąca zarzuciła, że następcze korygowanie tego rodzaju znacznych błędów ujętych w uchwale nie jest dopuszczalne w trybie sprostowania, a ponadto podjęcie stosownej uchwały w tym przedmiocie nie usprawiedliwia znacznego przekroczenia terminu na przekazanie skargi. Zarządzeniem z dnia 21 września 2016 r. Naczelnej Radzie Aptekarskiej przesłano odpis wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wyznaczono Naczelnej Radzie Aptekarskiej termin 7 dni na zajęcie stanowiska w przedmiocie ww. wniosku, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (doręczono w dniu 30 września 2016 r., vide: z.p.o. – k.49). Pismem z dnia 6 października 2016 r. (data nadania) Naczelna Rada Aptekarska przekazała do Sądu skargę W. Sp. j. z siedzibą w P. z dnia 27 czerwca 2016 r. na uchwałę Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia 3 czerwca 2016 r. (sprawa toczy się pod sygn. akt VI SA/Wa 2060/16) wraz z odpowiedzią na wniosek z dnia 25 sierpnia 2016 r. o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ wyjaśnił, że opóźnienie związane z nieprzekazaniem w terminie 30 dni skargi na uchwałę Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] spowodowane było koniecznością podjęcia przez organ postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Wniósł o oddalenie wniosku w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a., organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 55 p.p.s.a.). Przepisy te przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie obie przesłanki wystąpiły. Podkreślenia wymaga, że ratio legis wskazanej normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest - z uwagi na przyjęty pośredni tryb wnoszenia skargi - zabezpieczenie sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej (tak m.in. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 328; podobnie: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 377). Jak zwrócono uwagę w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I GPS 3/09 (opubl. w ONSAiWSA 2010/1/2), grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed powiadomieniem sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Sąd może np. oddalić wniosek, gdy niezachowanie terminu było usprawiedliwione okolicznościami konkretnej sprawy (np. post. NSA z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 652/07). Jak podkreślono w uzasadnieniu powołanej uchwały NSA z dnia 3 listopada 2009 r., konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z treści wniosku o wymierzenie organowi grzywny z dnia 25 sierpnia 2016 r. wynika, że intencją wnioskodawcy było przymuszenie organu do przekazania do Sądu akt sprawy, co pozwoliłoby na nadanie biegu sprawie, zarządzenie terminu rozprawy i rozpoznanie przedmiotowej skargi. Skarga została doręczona organowi w dniu [...] czerwca 2016 r., a zatem termin na przekazanie skargi w ustawowym terminie 30 dni upłynął w dniu 30 lipca 2016 r. Postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki zostało wydane dopiero w dniu [...] września 2016 r. Z kolei skarga z dnia 27 czerwca 2016 r. została przekazana do tut. Sądu w dniu 12 października 2016 r. (vide: prezentata WSA w Warszawie). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na względzie okoliczności tej sprawy, doszedł do przekonania, że organ nie dopełniając obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., nie może skutecznie usprawiedliwiać się koniecznością sprostowania oczywistych omyłek zaskarżonego orzeczenia. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14.01.2015 r., IV SA/Po 7/14). Sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 17.01.2014 r., I OZ 1259/13). W tej sytuacji, mając na uwadze zarówno stwierdzone naruszenie polegające na opóźnieniu w przekazaniu skargi wynoszącym 73 dni, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy, jak również uwzględniając wyjaśnienia organu stwierdzające przyczynę uchybienia (konieczność sprostowania zaskarżonego skargą orzeczenia Naczelnej Rady Aptekarskiej) choć uczyniono to dopiero w dniu [...] września 2016 r. oraz fakt, że skarga na uchwałę Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] wraz z odpowiedzią na skargę i pełnym materiałem dowodowym (aktami administracyjnymi) została przez ten organ przekazana do WSA w Warszawie w dniu 12 października 2016 r, Sąd uznał, że ustalone okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji zachodzą uzasadnione podstawy do wymierzenia wnioskowanej przez stronę skarżącą grzywny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny, Sąd miał na względzie, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (górna granica). Należy zauważyć, że z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2016 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2015 r. (M.P.2016.145) wynika, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2015 r. wyniosło 3.899,78 zł. Przy określaniu wysokości wymierzonej grzywny Sąd miał na względzie zwłokę w realizacji obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 2 p.p.s.a. – wynoszącą 72 dni, jak również przyczynę uchybienia wskazaną przez organ w piśmie z dnia 6 października 2016 r. Sąd wziął przy tym pod uwagę okoliczność, iż organ ostatecznie wykonał przewidziany w ustawie obowiązek w sposób umożliwiający rozpoznanie sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisów art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. - orzekł, jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Zasądzając od Naczelnej Rady Aptekarskiej na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w wysokości 597 złotych, Sąd działał na podstawie przepisów art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., albowiem - stosownie do treści art. 64 § 3 p.p.s.a. - do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Niewątpliwie, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, w świetle art. 205 § 2 p.p.s.a., zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wnioskodawca reprezentowany był przez adwokata, a zatem przez przepisy odrębne, o jakich mowa w cyt. przepisie należy rozumieć m. in. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800 ze zm.). W świetle § 14 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie, niż określonej w lit. a) i lit. b) powołanego przepisu, wynosi 480 złotych. Zasądzona w niniejszej sprawie kwota kosztów postępowania obejmuje zatem zwrot wpisu od skargi (100 złotych), minimalną stawkę opłaty przewidzianą za zastępstwo procesowe adwokata (480 złotych) oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego przez stronę skarżącą pełnomocnictwa (17 złotych).