I OSK 652/07

Dnia 17 maja 2007 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2007 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, sygn. akt II SO/Lu 1/07 z dnia 21 lutego 2007 roku oddalającego wniosek Z. W. o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi na bezczynność w sprawie świadczeń z pomocy społecznej w sprawie ze skargi Z. W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną; 2. przyznać radcy prawnemu M. B. kwotę 146,40 złotych (sto czterdzieści sześć i 40/100)zł, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt II SO/Lu 1/07, z dnia 21 lutego 2007 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek Z. W. o wymierzenie grzywny Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] za nieprzekazanie Sądowi skargi na bezczynność tego organu. Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z. W. wniósł w dniu 24 stycznia 2006 roku o wymierzenie grzywny Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 14 listopada 2005 roku, złożonej za pośrednictwem tego organu. Skarga dotyczyła wniosku z dnia 17 maja 2005 roku o załatwienie sprawy wynikającej z decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...], znak [...]. Decyzją tą organ uchylił własną decyzję, na podstawie której Z. W. przyznano zasiłek stały wyrównawczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem o sygn. akt II SO/Lu 2/06, z dnia 2 lutego 2006 roku, wymierzył Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] grzywnę w związku z nieprzekazaniem do Sądu skargi na bezczynność tego organu. W wyniku wniesionej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem o sygn. akt I OSK 1276/06, z dnia 5 stycznia 2007 roku, uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podano, że w sprawie nie wyjaśniono przyczyn niewykonania przez organ obowiązku przedstawienia skargi z aktami. W szczególności nie rozważono wyjaśnień organu, iż wobec toczących się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowań, skargę Z. W. uznano za pismo związane z takim postępowaniem i przekazano je do nadania biegu przez właściwy organ. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd pierwszej instancji przyjął, iż nie ma podstaw do zastosowania art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p. p. s. a. w sytuacji, gdy skarga dotyczy żądania, co do którego toczy się odrębne postępowanie i organ skargę tę przekaże organowi prowadzącemu takie postępowanie, a nie sądowi. Wniosek o ukaranie organu dotyczył skargi na bezczynność organu polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia 17 maja 2005 roku. Nieprzekazana skarga na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczyła bezpośrednio wniosku z dnia 17 maja 2005 roku, a pośrednio decyzji z dnia [...]. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przekazał wniosek z dnia 17 maja 2005 roku Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...]. W dacie złożenia skargi z dnia 14 listopada 2005 roku, postępowanie to nie było jeszcze zakończone, dlatego też organ traktując tę skargę, jako bezpośrednio związaną z toczącym się postępowaniem odwoławczym przekazał ją nie Sądowi, lecz Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]. Z uwagi na zawiłości proceduralne, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można organowi zarzucić, że nie podjął właściwych w sprawie czynności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 55 § 1 p. p. s. a. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, mylnie nazwaną zażaleniem, wniósł w dniu 16 marca 2007 roku Z. W. reprezentowany przez radcą prawnego, zaskarżając je w całości. Podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, t.j. art. 54 §1 oraz § 2 w związku z art. 55 § 1 p. p. s. a., a także art. 141 § 4 p. p. s. a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, tj. poprzez przyjęcie, że organ administracji nie dopuścił się zaniechania w przekazaniu skargi na swoją bezczynność Sądowi. Nadto wniósł o zasądzenie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu podano, że przekazanie sprawy Sądowi w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia jest obowiązkiem organu i brak jest jakiejkolwiek alternatywy dla wymaganego w art. 54 § 2 p. p. s. a. zachowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż zgodnie z art. 190 p. p. s. a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pozostawał związany oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu o sygn. akt I OSK 1276/06 z dnia 5 stycznia 2007 roku. W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji badając przesłanki zastosowania przepisu art.55§1 p.p.s.a. ustalił, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] potraktował skargę jako związaną z postępowaniem odwoławczym i przekazał ją nie Sądowi, lecz Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] wobec zaistniałych zawiłości proceduralnych. Działanie to było wadliwe, jednakże w ocenie Sądu, było usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Niezasadny jest zatem zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p. p. s. a. Sąd pierwszej instancji nie przyjął przecież, iż organ nie zaniechał przekazania skargi Sądowi. Wprost przeciwnie - z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd podziela twierdzenie strony o nieprzekazaniu skargi, jednak traktuje je jako usprawiedliwione. Nie znajduje także należytego uzasadnieniu zarzut naruszenia art. 55 § 1 p. p. s. a. oraz art. 54 § 1 i 2 p. p. s. a. Dla wymierzenia grzywny organowi, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wystarczy jedynie opóźnienie w przekazaniu Sądowi skargi. Niezbędne jest także dodatkowe ustalenie obciążających organ przyczyn w zaistnieniu tego faktu. Warto w tym miejscu zauważyć, iż odpowiedzialność organu z art. 55 § 1 p. p. s. a. nie jest odpowiedzialnością rodzącą się w sposób automatyczny, lecz wymaga każdorazowego rozważenia przez Sąd, zasadności zastosowania omawianego środka. Innymi słowy ustalenie, iż w sprawie nastąpiło nieterminowe przekazanie skargi, nie przesądza o konieczności zastosowania sankcji wobec organu, który tego uchybienia się dopuścił. Wymierzenie grzywny jest bowiem fakultatywne, o czym świadczy zwrot "Sąd może (...)" zawarty w dyspozycji w. w. przepisu. Z tego powodu uczynienie zadość wnioskowi strony o zdyscyplinowanie organu poprzedzać musi należyte zbadanie okoliczności sprawy, a przede wszystkim przyczyn uchybienia obowiązkowi ustanowionemu w art. 54 § 2 p. p. s. a. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji rozważając zasadność wymierzenia Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], postępując zgodnie z wskazaniami zawartymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 roku, skupił się na przyczynach nieprzekazania skargi Z. W. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Ustaliwszy, iż zaniechanie organu spowodowane było podjęciem innych czynności w sprawie, wobec mnogości postępowań administracyjnych toczących się z inicjatywy skarżącego, Sąd pierwszej instancji uznał, że wymierzenie organowi grzywny nie jest zasadne. Pogląd ten wypada podzielić zwłaszcza, że w piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2007 roku Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] uzasadnił szczegółowo przyczyny i tok czynności podejmowanych w sprawie. Na uwagę zasługuje wyjaśnienie, iż błędne przekazanie skargi Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] wynikało przede wszystkim z faktu, iż Kolegium wydało ostateczną decyzję w sprawie, której skarga dotyczyła oraz niejasności żądań zawartych w skardze. Ocena ta nie oznacza jednak w żadnym wypadku, co sugeruje strona skarżąca, iż niezastosowanie żądanej sankcji zwalania organ od obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 p. p. s. a. Niewymierzenie grzywny w niniejszej sprawie wskazuje tylko na to, że uchybienie konkretnemu obowiązkowi nastąpiło z przyczyn, które przemawiają przeciwko zasadność takiego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, uznając zarzuty skargi kasacyjnej na nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 250 p. p. s. a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).