VII SA/Wa 1004/15

WyrokWSA w Warszawie2016-02-10

Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wznowienia postępowania i umarzające postępowanie pierwszej instancji, wydane z powodu braku wniosku podlegającego rozpatrzeniu w trybie wznowienia, jest dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa lub naruszenia zasady dwuinstancyjności?
Ratio decidendi
Postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wznowienia postępowania i umarzające postępowanie pierwszej instancji z powodu braku wniosku podlegającego rozpatrzeniu w trybie wznowienia nie jest dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa ani naruszenia zasady dwuinstancyjności. Postępowanie administracyjne może toczyć się tylko wtedy, gdy ma przedmiot, a brak wniosku strony o wznowienie postępowania czyni je bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie, działa w granicach swoich kompetencji, a jego rozstrzygnięcie nie jest wadliwe.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o kontrolę budynku pod kątem zgodności z przepisami prawa budowlanego. Starosta odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 1991 r. Wojewoda uchylił postanowienie starosty i umorzył postępowanie, uznając, że wniosek skarżących nie był wnioskiem o wznowienie postępowania, lecz o kontrolę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia wojewody, a następnie utrzymał w mocy swoje postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając wadę nieważności i naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. D. i B. D. na postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako GINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku Z. D. i B. D. (dalej jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...]; odmawiającego stwierdzenia, na wniosek Z. D. i B. D., nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylającego postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiającego wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1991 r., Nr [...]; zatwierdzającą plan realizacyjny oraz udzielającą pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego wraz z garażem oraz ogrodzeniem na działce gruntu o numerze ewidencyjnym [...] w P. "i użytkowania obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...] w P. będących własnością W. W.", i umarzającego postępowanie organu pierwszej instancji - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] kwietnia 1991 r. Urząd Rejonowy w L. zatwierdził plan realizacyjny oraz udzielił pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego wraz z garażem oraz ogrodzeniem na działce gruntu o numerze ewidencyjnym [...] w P. będącej własnością W. W. Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. skarżący złożyli w Starostwie Powiatowym w Z. wniosek o dokonanie na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, kontroli budynku mieszkalnego (wraz z ogrodzeniem i murem) pod względem zgodności z przepisami prawa budowlanego. Pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r., Starosta [...] w trybie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał powyższe podanie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] Pismem z dnia 17 maja 2013 r., skarżący zażądali rozstrzygnięcia ich wniosku, przez Starostę [...]. Podnieśli że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie jest właściwym w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Starosta [...] na podstawie art. 146 § 1 i art. 149 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z. D. i B. D. z dnia 25 kwietnia 2013 r., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1991 r. W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżących na powyższe postanowienie, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wskazał, że organ pierwszej instancji nie był dysponentem podania strony skarżącej z dnia 25 kwietnia 2013 r. Zdaniem Wojewody istotną kwestią w przedmiotowej sprawie było ustalenie zakresu postępowania, przy czym przy postępowaniu wszczynanym na wniosek jego zakres wyznacza treść wniosku strony. Wskazał, że zgodnie z art. 147 wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Zaznaczył, że wola strony dotycząca żądania wzruszenia decyzji ostatecznej, musi być wyraźna i w żadnym przypadku nie może być dorozumiana. Powyższe wynika z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych sformułowanej w art. 16 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Wojewoda zaznaczył, że żądanie wnioskodawców zostało wyartykułowane w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2013 r., żądano dokonania kontroli obiektów istniejących na działce gruntu o numerze ewidencyjnym [...], gdyż w ocenie wnioskodawców zagrażają one życiu, zdrowiu ludzkiemu oraz bezpieczeństwu mienia. Nie było w nim odwołania ani do instytucji wznowienia postępowania ("wzruszenia decyzji") ani do żadnego przepisu regulującego tę instytucję. W konsekwencji pismo z dnia 25 kwietnia 2013 r., którym zażądano kontroli obiektów, w trybie art. 66 oraz 62 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nie mogło zdaniem Wojewody stanowić wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1991 r., czy też postępowania w sprawie przyjęcia zgłoszenia o przystąpieniu do użytkowania tegoż obiektu. Powyższe przyznali również wnioskodawcy w treści zażalenia. Podsumowując Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie w sytuacji, gdy ma swój "przedmiot". Przedmiot postępowania, którego istotnym elementem, w postępowaniach wszczynanych na wniosek, jest wola podmiotu, istnieje tylko wówczas gdy organ do którego wpłynęło podanie jest właściwy rzeczowo do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części (art. 105 § 1 oraz 144 k.p.a.). Wnioskiem z dnia 14 października 2014 r. Z. D. i B. D. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, wskazując jako podstawę art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że sporne postanowienie zawiera 2 rozstrzygnięcia: uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji. Tak skonstruowane postanowienie zdaniem skarżących narusza zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. Ponadto skarżący wskazali, że wniosek z dnia 25 kwietnia 2013 r. nie był żądaniem wznowienia postępowania dotyczącego decyzji z dnia [...] kwietnia 1991 r., lecz wnioskiem o dokonanie kontroli na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu powołując się na stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych GINB wskazał, że stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sprawach, w których chodzi o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek. Jednocześnie podkreślił, że organ administracji publicznej obowiązany jest przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania. Naruszenie zasady skargowości stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w z związku z przepisem prawa materialnego, co obwarowane jest sankcją nieważności decyzji. Zdaniem organu, brak zatem wniosku zmierzającego do wszczęcia i prowadzenia postępowania powoduje, że organ nie był uprawniony do wszczęcia postępowania i jego prowadzenia. Dodatkowo zwrócił uwagę, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Organ nie może z urzędu dokonać zmiany kwalifikacji takiego wniosku. Niedopuszczalne jest kwalifikowanie wniosku niezgodnie z jego treścią, bądź wbrew rzeczywistej woli strony. Jasna treść żądania strony wyznacza normę prawa materialnego, jaką organ winien zastosować, jak również rzutuje na ustalenie trybu postępowania odpowiedniego do rozpatrzenia (pozytywnego lub negatywnego) tego żądania oraz decyduje o właściwości rzeczowej organu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy GINB stwierdził, że pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. (po rozpatrzeniu którego wydane zostało postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013r.) wnioskodawcy zwrócili się o dokonanie kontroli istniejącego budynku mieszkalnego (oraz ogrodzenia i muru) położonego na działce nr ew. [...] w P., pod względem wymagań wynikających z przepisów prawa budowlanego, wskazując że ww. obiekty stanowią zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia, przywołując jako podstawę prawną podania art. 66 oraz art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. W związku z powyższym GINB uznał, że Wojewoda [...] zasadnie uchylił w całości postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji wskazując na brak wniosku podlegającego rozpatrzeniu w trybie wznowienia postępowania, co stanowi o braku przedmiotu postępowania. Za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia przepisów o właściwości. W myśl art. 127 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. właściwym do rozpatrzenia zażalenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ zażaleniowy. Z kolei z art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) wynika, że organem administracji architektoniczno-budowlanej wyższego stopnia w stosunku do starosty jest wojewoda. Powyższe oznacza, że Wojewoda [...] był organem rzeczowo właściwym do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. GINB nie stwierdził również, aby rozpatrzenie zażalenia na postanowienie Starosty [...] przez Wojewodę [...] naruszało właściwość miejscową. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Wojewodę [...] zasady dwuinstancyjności, co skarżący wywodzili z błędnego stwierdzenia przez organ wojewódzki, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., jest ostateczne, albowiem "podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania pierwszej instancji oznacza, że jest to rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne" GINB stwierdził, że przytoczona argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie gdyż organ zażaleniowy jest uprawniony do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji, co nie oznacza że postanowienie organu zażaleniowego jest rozstrzygnięciem wydanym w pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.). Podsumowując powyższe rozważania GINB nie stwierdził, aby postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym ostatecznym postanowieniem (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność miała charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), w razie jego wydania wywołało czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.) bądź zawierało wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Na skutek wniosku Z. D. i B. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na wstępie uzasadnienia wskazał, że u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że wobec braku wniosku skarżących o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1991 r., postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., odmawiające wznowienia postępowania winno zostać uchylone, natomiast postępowanie umorzone (jako bezprzedmiotowe). Powyższe oznaczało, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nie naruszało art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie stwierdził, aby rozstrzygnięcie organu odwoławczego obarczone było którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ustosunkowując się do wątpliwości związanych umorzeniem postępowania organu pierwszej instancji, GINB wskazał, że zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine jest zasadne w przypadku, gdy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało wydane w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe. Zdaniem organu brak wniosku podlegającego rozpatrzeniu czyni postępowanie bezprzedmiotowym, co wynika z art. 61 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Brak wniosku zmierzającego do wszczęcia i prowadzenia postępowania powoduje, że organ nie był uprawniony do wszczęcia postępowania i jego prowadzenia. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, którym organ administracji publicznej jest związany i nie może kwalifikować wniosku niezgodnie z jego treścią, bądź wbrew rzeczywistej woli strony. Zdaniem GINB zgromadzony materiał dowodowy nie budził wątpliwości że intencją skarżących było dokonanie kontroli istniejącego budynku mieszkalnego (oraz ogrodzenia i muru) położonego na działce nr ew. [...] w P., pod względem wymagań wynikających z przepisów Prawa budowlanego na podstawie art. 66 oraz art. 62 ust. 3 ww. ustawy, nie zaś wznowienie postępowania zakończonego decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1991 r. Ponadto organ wyjaśnił, że ocena okoliczności związanych z "wybudowaniem budynku niezgodnie z projektem i pozwoleniem na budowę", a także odnoszących się do odległości budynku od granicy działki oraz istniejących otworów okiennych i drzwiowych, jak również okapu dachu, co stanowi "zagrożenie dla zdrowia i życia oraz możliwość zniszczenia mienia" należy do właściwości organów nadzoru budowlanego i wykracza poza zakres niniejszej sprawy ograniczonej wyłącznie do oceny legalności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. dotyczącego kwestii procesowej (braku wniosku uprawnionego podmiotu o wznowienie postępowania). W konkluzji organ wskazał, że Wojewoda [...]zasadnie uchylił całości postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji wskazując na brak wniosku podlegającego rozpatrzeniu w trybie wznowienia postępowania. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. złożyli Z. D. oraz Z. D. Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., zaskarżonemu postanowieniu zarzucili obarczenie wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a.. Ponadto wskazali na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. którą utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylającego postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 19991 r. zatwierdzającą plan realizacyjny oraz udzielająca pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego wraz z garażem oraz ogrodzeniem na działce gruntu o numerze ewidencyjnym [...]w P. będących własnością W. W., i umarzającego postępowanie organu pierwszej instancji. Na wstępie podkreślić należy, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a., a służącej ochronie takich wartości, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Kontrola decyzji w postępowaniu nieważnościowym sprowadza się jedynie do kwestii, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Wśród wad kwalifikowanych stanowiących przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymienia rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 2226/10, z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 170/10, z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 513/09 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić jednocześnie należy, iż nie każde naruszenie prawa zasługuje na to, aby zakwalifikować je jako "rażące". Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2014 r. I OSK 2832/12, z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 2226/10, z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 170/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r. V SA/Wa 2594/13 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać również należy ponadto, że w postępowaniu toczącym się w trybie nieważnościowym organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, lecz jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o materiał dowodowy, który posłużył do wydania badanego orzeczenia. Charakter postępowania uniemożliwia bowiem gromadzenie nowych dowodów i czynienie nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Stąd też organ orzekający w tym trybie oceny legalności decyzji dokonuje na podstawie akt postępowania zwykłego i nie może prowadzić postępowania w takim zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, iż postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. nie narusza prawa, bowiem postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nie jest dotknięte żadną wadą nieważności określoną w art. 156 k.p.a. Postanowieniem tym Wojewoda [...] uchylił postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 19991 r., i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Jako podstawę umorzenia wskazał brak wniosku podlegającego rozpatrzeniu w trybie wznowienia postępowania co stanowiło o braku przedmiotu postępowania. Natomiast postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie w sytuacji, gdy ma swój "przedmiot". Przedmiot postępowania, którego istotnym elementem, w postępowaniach wszczynanych na wniosek, jest wola podmiotu, istnieje tylko wówczas gdy organ do którego wpłynęło podanie jest właściwy rzeczowo do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części (art. 105 § 1 oraz 144 k.p.a.). Należy jeszcze raz powtórzyć, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji będącą skutkiem naruszenia norm prawnych, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. O rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Nie wystąpiły również pozostałe przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., mogące stanowić podstawę do jej unieważnienia. Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. jest zatem zgodne z prawem. Ponadto wskazać należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. Materiał zebrany w sprawie pozwalał na wydanie postanowienia w sprawie. Należy również pamiętać, że postępowanie w sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności, w którym organy nie prowadza postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym, a przede wszystkim nie orzeka ponownie co do istoty sprawy. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Niewątpliwie bowiem sprawy rozpatrzone zostały merytorycznie na nowo w ich całokształcie zarówno przez organ wojewódzki jak również Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego a okoliczność że Wojewoda [...] rozpoznając zażalenie skarżących wydał rozstrzygnięcie reformatoryjne nie oznacza, że naruszono art. 15 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, należało orzec, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło