VII SA/Wa 1007/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia inwentaryzacji wraz z oceną techniczną postanawia: odmówić J.Ż. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący J. Ż. złożył w dniu 27 maja 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie VII SA/Wa 1007/16, a następnie wnioski o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złożył również w dniu 7 czerwca 2016 r. oraz w dniu 12 sierpnia 2016 r. Pismem z dnia 22 września 2016 r. wezwano J. Ż. do uzupełnienia danych zawartych w złożonych wnioskach. J. Ż. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 8 października 2016 r. Rozpoznając złożone wnioski stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania J. Ż. prawa pomocy, zarówno w żądanym zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko wówczas, gdy ze złożonego wniosku wynika w sposób bezsporny, że strona nie jest w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów postępowania sądowego. W ocenie referendarza sądowego J. Ż. nie wykazał natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, aby znajdował się w takiej sytuacji. Z treści złożonych w niniejszej sprawie wniosków wynika, że J. Ż. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 60 m². J. Ż. podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, żona posiada grupę niepełnosprawności, wymaga stałego przyjmowania leków. Syn jest studentem studiów niestacjonarnych i osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W treści wniosku złożonego w dniu 12 sierpnia 2016 r. J. Ż. oświadczył, że rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez niego z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około 3100 złotych miesięcznie (we wcześniejszych wnioskach wskazywał, iż dochody te wynoszą ok. 3000 zł). Skarżący wymieniając we wniosku złożonym w dniu 12 sierpnia 2016 r. stałe wydatki zaliczył do nich: opłaty związane z utrzymaniem mieszkania - ok. 600 zł, utrzymanie samochodu - 250 zł, czesne za studia syna - 550 zł, leczenie żony - 300 zł, wydatki na własne leczenie - 250 zł, dojazdy do pracy - 100 zł, opłaty za telefon, gaz, telewizję i inne - 250 zł, kieszonkowe dla syna (dojazdy do uczelni, przybory szkolne itp.) - 200 zł, wydatki na artykuły żywnościowe i niezbędne do życia codziennego - 600 zł. Pismem z dnia 22 września 2016 r. zobowiązano J. Ż. do uzupełnienia danych zawartych w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę (np. poprzez nadesłanie zaświadczenia pracodawcy), - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - wskazanie, czy żona skarżącego uzyskuje dochody z jakiegokolwiek tytułu - np. z tytułu renty, jeśli tak, w jakiej wysokości, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie, czy syn skarżącego podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje, - wskazanie, czy syn skarżącego otrzymuje stypendium, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość. J. Ż. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 8 października 2016 r. Podniósł, że wysokość wynagrodzenia przedstawił w formularzu. Oświadczył, że syn nie otrzymuje stypendium, nie pracuje, aktualnie pisze pracę magisterską, utrzymuje się z datków ludzi dobrej woli. Zauważyć trzeba, że skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów, o które był wzywany pismem z dnia 22 września 2016 r., a mianowicie: wyciągów z rachunku bankowego, dokumentów wskazujących na wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę, odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. J. Ż. uchylił się ponadto od odpowiedzi na pytanie, czy żona skarżącego uzyskuje dochody z jakiegokolwiek tytułu, np. z tytułu renty. Takie wybiórcze udzielenie odpowiedzi na skierowane do skarżącego w trybie art. 255 ustawy wezwanie pozbawia referendarza sądowego możliwości dokonania rzetelnej oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, a co za tym idzie, nie pozwala na przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji finansowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów, wykazać, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy też zauważyć, że w przypadku, gdy Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.