VII SA/Wa 1078/08

WyrokWSA w Warszawie2009-02-18

Skład orzekający: Leszek Kamiński, Tadeusz Nowak, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, w sytuacji gdy inwestor nie przedstawił oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z powodu konfliktu między współwłaścicielami i toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, jeśli inwestor nie spełnił obowiązku przedstawienia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w wyznaczonym terminie. Brak zgody wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, nawet w sytuacji toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności, jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co obliguje organ do wydania decyzji rozbiórkowej. Sąd nie bada kwestii prawa własności ani skutków finansowych wykonania decyzji.
Stan faktyczny
W sprawie ze skargi J. i C. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę przyłącza kanalizacyjnego. Przyłącze zostało wykonane bez wymaganego zgłoszenia i bez zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Skarżący zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, domagając się zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zniesienie współwłasności. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Asesor WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. i C.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki przyłącza kanalizacyjnego. skargę oddala Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. (nr [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.), dalej zw. kpa, oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 zw zm.), dalej zw. Prawem budowlanym, po rozpatrzeniu odwołania J. i C. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2007r. (nr [...]), nakazującej J. i C. P. rozbiórkę przyłącza kanalizacyjnego wykonanego na działce nr ew. [...] i [...] do budynku mieszkalnego położonego na działce nr ew. [...], przy ul. P. w L., gm. I. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że na wniosek Z. i P. B. organ powiatowy przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2007r. czynności kontrolne, w wyniku których ustalił, że inwestorzy zrealizowali w 2006r. - pomimo odmowy przyjęcia zgłoszenia przez Starostę [...] (postanowienie z dnia [...] grudnia 2005r., nr [...]) - przyłącze kanalizacyjne od działki nr [...] do budynku na działce nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. (nr [...]) organ wstrzymał ww. roboty budowlane i nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni, wskazanych dokumentów, w tym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ wyznaczył rozprawę administracyjną, na której P. B. oświadczyła, że nie wyraża zgody na legalizację przyłączy. Wobec powyższego organ powiatowy ww. decyzją nakazał rozbiórkę przedmiotowego przyłącza kanalizacyjnego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po dokonaniu analizy akt sprawy podniósł, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia (...). W przypadku niespełnienia ww. obowiązku, stosuje przepis ust. 1. Organ wyjaśnił, że budowa przyłączy wymaga zgłoszenia zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 Prawa budowlanego. Przy czym, w myśl art. 29a ust. 1 ww. ustawy budowa przyłączy wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W ust. 2 ww. przepisu wskazano, że do budowy przyłączy stosuje się przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Organ powołał się na orzeczenie WSA w Olsztynie z dnia 09.08.2006r. (II SA/Ol 387/06) stwierdzając, że inwestor ma prawo wyboru procedury związanej z budową przyłączy. Jeśli więc spełni wymogi art. 29a, zwolniony jest z obowiązku dokonania zgłoszenia na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy. Jednak inwestorzy nie spełnili tego warunku, gdyż nie sporządzili planu sytuacyjnego, o którym mowa w z art. 29a Prawa budowlanego. Odpowiadając na zarzuty odwołania - organ wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do rozstrzygania spraw dot. prawa własności. Skargę na to rozstrzygnięcie złożyli J. i C. P., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Skarżący wskazali, że od 2003r. przed Sądem Rejonowym dla [...], w [...] Wydziale Cywilnym (sygn. akt [...]) toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności działki nr ew. [...], która stanowi współwłasność J. P., P. B. oraz H. Ś. Dlatego skarżący nie dysponują zgodą współwłaścicielki T. B. na budowę przyłącza i wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia ww. sprawy. Nakaz rozbiórki przyłącza kanalizacyjnego spowoduje dla nich znaczne szkody finansowe, gdyż szambo zostało zdemontowane. W dalszej części skargi skarżący odnieśli się do treści art. 199 kc oraz art. 201 kc, po czym przedstawili tło zaistniałego konfliktu. Zdaniem skarżących, skoro decyzja oparta jest jedynie na fakcie nie dostarczenia wymaganej zgody, a skarżący poczynili wszelkie kroki, aby taką zgodę uzyskać, to skarga jest zasadna. Brak ww. przyłącza i demontaż starego uniemożliwia zaspokojenie elementarnych potrzeb skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wstrzymał roboty budowlane przy budowie przyłącza kanalizacyjnego oraz nałożył na J. i C. P., w trybie art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązek złożenia, w terminie 30 dni, określonej dokumentacji, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ wszczął tym samym obowiązkową procedurę legalizacyjną w związku z wybudowaniem bez zgłoszenia przyłącza kanalizacyjnego przez skarżących. Inwestorzy nie przedstawili oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania ww. nieruchomością na cele budowlane w zakreślonym terminie, ponieważ współwłaścicielka działki nr ew. [...] T. B. nie wyraziła zgody na wybudowanie przedmiotowej inwestycji, a postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności ww. działki toczy się od 2003r. i do chwili obecnej nie zostało zakończone. Natomiast sprawa w przedmiocie udzielenia zezwolenia na dokonanie czynności dotyczącej rzeczy wspólnej została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zniesienie współwłasności (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2006r, sygn. Akt [...]). W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, odnośnie nieruchomości objętej współwłasnością w częściach ułamkowych - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - wykracza poza zakres zwykłego zarządu co oznacza, że wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Brak takiej zgody na gruncie Prawa budowlanego (art. 49 b ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 2) bez względu na konflikt istniejący między współwłaścicielami, czy też toczące się ww. postępowania - jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W każdym przypadku nie spełnienia tego warunku przez inwestora, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, w związku z koniecznością zlikwidowania stanu niezgodnego z prawem. Należy mieć bowiem na uwadze, że o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu nadzoru budowlanego i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżących o niezasadności decyzji rozbiórkowej, czy też powodów towarzyszących wybudowaniu obiektu budowlanego. Konstrukcja przepisu art. 49 b ust. 3 Prawa budowlanego jest jednoznaczna i kategoryczna, nie daje organom możliwości odstąpienia od nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, w sytuacji niespełnienia obowiązków nałożonych postanowieniem, o którym mowa w art. 49 b ust 2 Prawa budowlanego. W skardze J. i C. P. zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd. Przytoczony przepis wskazuje podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, co oznacza, że w razie wystąpienia wymienionej w nim przesłanki organ zobowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, a także kontrolować czy w toku postępowania nie zaistniała taka podstawa. Odpowiadając na ten zarzut wyjaśnić należy, że od wydania rozstrzygnięć przez sąd powszechny zarówno w sprawie o zniesienie współwłasności przedmiotowej działki, jak i w sprawie złożenia oświadczenia woli w zakresie zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, nie zależy wydanie decyzji w kontrolowanej sprawie. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, związek zagadnienia wstępnego ze sprawą merytoryczną wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jest bezwzględną przeszkodą dla wydania decyzji w prowadzonej sprawie (por. wyrok WSA z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 763/07, LEX nr 355909, wyrok NSA z dnia 21 września 2001 r., sygn. akt I SA 2314/2000, publ. Lex Polonica, wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1983r., I SA 481/83 ONSA 1983/2 poz. 65). Niewątpliwie brak stosownego oświadczenia skarżących nie stanowi przeszkody do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Ponadto, zauważyć trzeba, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie składali wniosku o jego zawieszenie. Odnosząc się do stanowiska o niezasadności decyzji rozbiórkowej ze względu na podjęcie przez skarżących działań w celu uzyskania stosownej zgody oraz okoliczności, że brak ww. przyłącza i demontaż starego uniemożliwi zaspokojenie ich potrzeb Sąd wskazuje, że w sytuacji popełnienia samowoli budowlanej zarówno w zakresie wzniesienia obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia, ani sumienność postępowania skarżących ww. zakresie, ani skutki wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, nie mogą być brane pod uwagę w toku postępowania administracyjnego, które to postępowanie nie zawiera odpowiednika art. 5 kc (por. wyrok WSA z dnia 14 lipca 2004r., IV SA 278/03, LEX nr 158857). Przy czym -jak to już wyżej wyjaśniono - nie spełnienie obowiązków nałożonych na inwestora w celu zalegalizowania obiektu budowlanego, w zakreślonym terminie, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji rozbiórkowej. W świetle poczynionych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło