VII SA/Wa 110/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanawia: odmówić Z. C. przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Uczestnik postępowania Z. C. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W treści wniosku wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką pełnoletnich dzieci. Z. C. oświadczył, że posiada dom o powierzchni około 80 m2, mieszkanie o powierzchni 20 m2 oraz samochód Fiat Punto (rok produkcji 2009). Wskazał, że utrzymuje się wraz z rodziną z dochodów w łącznej wysokości 3261,78 zł miesięcznie, na które składają się: wynagrodzenie skarżącego, emerytura żony oraz renta córki (syn uczy się zaocznie, obecnie nie pracuje). Pismem z dnia 22 września 2015 r. wezwano Z. C. do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku. Z. C. w odpowiedzi na ww. wezwanie nadesłał dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych opłat. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ze złożonego przez Z. C. wniosku wynika, że wnioskodawca utrzymuje się wraz z żoną i dziećmi z dochodów w wysokości 3261 zł netto miesięcznie, posiada dom o powierzchni około 80 m2, mieszkanie o powierzchni 20 m2 oraz samochód Fiat Punto (rok produkcji 2009). Pismem z dnia 22 września 2015 r., na podstawie art. 255 ustawy, zobowiązano Z. C. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym - z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłaty za wodę, gaz, energię, telefon itp.), - wskazanie, czy wnioskodawca lub osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania wymienionego w złożonym wniosku; jeśli tak, w jakiej wysokości. W odpowiedzi na ww. wezwanie Z. C. nadesłał zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, kserokopię decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2015 na kwotę 263 zł, fakturę za gaz za okres czerwiec – lipiec 2015 r. (na kwotę 101,41 zł), za internet za sierpień 2015 r. (na kwotę 49 zł) oraz fakturę za wodę i odbiór ścieków za okres od 19 maja do 1 lipca 2015 r. (na kwotę 206,87 zł). Z. C. przedłożył ponadto dokument, z którego wynika, że raty kredytu za samochód wynoszą 563,43 zł miesięcznie. Nadesłał również potwierdzenia złożenia dyspozycji przelewów na rzecz PGE Obrót S.A. z dnia 27 sierpnia 2015 r. na kwotę 178,71 zł oraz z dnia 29 września 2015 r. na kwotę 288,69 zł, a także potwierdzenia złożenia dyspozycji przelewów dotyczących opłat za usługi telekomunikacyjne: z dnia 30 lipca 2015 r. na kwotę 148,52 zł oraz z dnia 27 sierpnia 2015 r. na kwoty: 99,02 zł; 25 zł i 117,40 zł. Zauważyć jednak trzeba, że pismem z dnia 22 września 2015 r. Z. C. został zobowiązany nie tylko do wskazania i udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu. Pismem tym wezwano również do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - z okresu ostatnich trzech miesięcy. W tym zakresie Z. C. nie wykonał wezwania, z akt sprawy wynika natomiast, że Z. C. wraz z żoną posiadają dwa konta bankowe: jedno w [...]., drugie w [...] S.A. Konto bankowe posiada również córka wnioskodawcy pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zauważyć też trzeba, że pismem z dnia 22 września 2015 r. wezwano ponadto do wskazania, czy Z. C. lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania wymienionego w złożonym wniosku, a jeśli tak, w jakiej wysokości. W tym zakresie również wnioskodawca nie udzielił żadnej odpowiedzi. Przypomnieć wobec tego należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Mając na uwadze okoliczności wynikające ze złożonego wniosku oraz nadesłanych dokumentów uznać zatem trzeba, że Z. C. nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć bowiem należy, że pomimo skorzystania przez referendarza sądowego z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, nie została w pełni wyjaśniona kwestia wysokości środków, jakimi wnioskodawca wraz z rodziną dysponują. Z. C. wezwany do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego własnego oraz z rachunków osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z okresu ostatnich trzech miesięcy nie nadesłał żądanych wyciągów, mimo że rodzina posiada co najmniej trzy konta. Co również istotne, Z. C. nie wyjaśnił, czy uzyskuje sam lub czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania wymienionego w złożonym wniosku. W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, bowiem informacje i dokumenty przedstawione przez Z. C. nie są wystarczające do uznania, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).