VII SA/Wa 1103/10
WyrokWSA w Warszawie2010-08-17
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Joanna Gierak – Podsiadły, Bożena Więch - Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji może prowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia kompletności akt administracyjnych i czy brak dokumentów w aktach uzasadnia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ma prawo i obowiązek prowadzić postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia kompletności akt administracyjnych, w tym czy inwestor złożył wymagane dokumenty. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa, co oznacza wyraźną i oczywistą sprzeczność z przepisami prawa. W niniejszej sprawie decyzja organu nadzoru została wydana bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stanowiło naruszenie przepisów procesowych i uzasadniało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
M. K. i D. K. zaskarżyli decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Burmistrza z 1998 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce, której właścicielami byli M. i J. K., a pozwolenie wydano na rzecz D. K. Skarżący twierdzili, że posiadali notarialną zgodę właścicieli działki oraz decyzję o warunkach zabudowy, które nie były w aktach organu. Organ nadzoru stwierdził rażące naruszenie prawa z powodu braku tych dokumentów w aktach i unieważnił decyzję Burmistrza.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. i D. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. i D. K. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2008 r., znak: [...] o stwierdzeniu – w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) – nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z [...] października 1998 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce nr ew. [...] przy ul. S. [...] w [...].
Postępowanie administracyjne zakończone ww. rozstrzygnięciem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego prowadzone było na wniosek B. F., która w piśmie z [...] kwietnia 2006 r. wskazała na to, iż budynek mieszkalny (zrealizowany na podstawie ww. decyzji z [...] października 1998 r.), został połączony wiatą z jej domem, przy czym spadek dachu wiaty wykonany został w kierunku jej nieruchomości. Nadto, do ściany jej budynku zostały przymocowane elementy konstrukcji wiaty oraz rynna. Zaistniała sytuacja może doprowadzić -jak stwierdziła wnioskodawczyni- do zawilgocenia i zniszczenia należącego do niej budynku.
Decyzją z [...] maja 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z [...] października 1998 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu stwierdził, że wprawdzie w dokumentacji istnieją uchybienia to jednak nie stanowią one rażącego naruszenia prawa, gdyż niekompletność projektu zagospodarowania działki, część rysunkowa na kserokopii mapy i brak naniesienia na rzutach budynku sąsiedniego, w sposób oczywisty nie naruszają konkretnych przepisów prawa.
Decyzją z [...] lipca 2008 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznający sprawę w postępowaniu odwoławczym, uchylił orzeczenie Wojewody [...] i stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] października 1998 r. Powołując się na art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy wskazał, iż pozwolenie na budowę zostało wydane pomimo nieprzedłożenia przez inwestora wymaganej przepisami decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji i dotyczyło D. K., podczas gdy z zapisów KW Nr [...] wynika, iż właścicielami nieruchomości są M. i J. K., a w aktach brak jest jakiegokolwiek innego dokumentu poświadczającego prawo do dysponowania nieruchomością dla D. K. Organ odwoławczy w konsekwencji uznał, że wydanie przedmiotowego pozwolenia w powyższych okolicznościach stanowiło o rażącym naruszeniu powołanych przepisów, a to uzasadniało stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W skardze na powyższą decyzję skarżący M. K. i D. K. podnieśli, iż stanowisko organu odwoławczego odnosi się do braków w dokumentacji przechowywanej w urzędzie, które nie mogą obciążać inwestora tym bardziej, że były kontrolowane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący stwierdzili, iż decyzja o zagospodarowaniu terenu była dostarczana przed wydaniem pozwolenia, a inwestor posiada notarialną zgodę właścicieli działki na budowę domu na ich działce, która powinna być w dokumentacji przechowywanej w urzędzie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 grudnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1587/08, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. K. i D. K. jako bezzasadną.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd przywołał dyspozycję przepisów art. 32 ust. 4 pkt 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowane, oraz stwierdził, iż organ odwoławczy trafnie zauważył, że analiza materiału dowodowego wskazuje, iż decyzja z [...] października 1998 r. wydana została pomimo braku wymaganej przepisami prawa decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Ponadto, co również podkreślił organ, decyzją tą udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w [...] skarżącemu, chociaż z wyciągu z Księgi Wieczystej z [...] września 1998 r., Nr KW [...], wynika, że właścicielami powyższej nieruchomości są M. i J. K., a w aktach brak jest jakiegokolwiek dokumentu poświadczającego prawo do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane przez skarżącego. Przedłożenie przez skarżących kopii notarialnej zgody właścicieli na budowę przez niego domu na ich nieruchomości z daty [...] września 1998 r. wskazuje wprawdzie, że skarżący posiadał taki dokument w czasie poprzedzającym wydanie decyzji o pozwoleniu, ale brak tego dokumentu w aktach organu wydającego pozwolenie uzasadniał przyjęcie przez organ nadzorczy, że organ wydający pozwolenie nie dysponował tym istotnym dokumentem, a zatem w postępowaniu o pozwolenie na budowę nastąpiło rażące naruszenie prawa. Okolicznością potwierdzającą brak tego dokumentu w aktach organu jest fakt jego posiadania w oryginale przez skarżącego, co wskazał w piśmie złożonym na rozprawie. W ocenie Sądu I instancji, również wydanie pozwolenia na budowę przy braku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wymaganej zapisem art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo budowlane (w aktach nie ma tego dokumentu) jest rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności badanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż w projekcie budowlanym jako inwestorów wskazano skarżących, zaś decyzja zatwierdzająca projekt i udzielająca pozwolenia na budowę wskazuje jako inwestora skarżącego. Sąd I instancji wyjaśnił jednocześnie, iż w toku postępowania nieważnościowego zarówno w I, jak i w II instancji organ nie może wzywać strony do uzupełnienia dokumentów bowiem, wąski zakres tego postępowania nie obejmuje postępowania wyjaśniającego ani dowodowego, a dokonywana ocena decyzji w świetle art. 156 k.p.a. opiera się wyłącznie na materiale sprawy zgromadzonym w postępowaniu zwykłym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. K. i D. K. reprezentowani przez pełnomocnika, podnieśli zarzut:
1. naruszenia prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że stwierdzony brak w dokumentacji posiadanej przez organ odwoławczy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dokumentu potwierdzającego prawo skarżącego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi o nieprzedłożeniu tych dokumentów w trakcie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, a tym samym o rzekomym rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji z [...] października 1998 r.,
2. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez nieuchylenie decyzji organu odwoławczego w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w wyniku błędnego zastosowania przez organ tego przepisu,
b) art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia przez organ odwoławczy następujących przepisów procedury administracyjnej:
– art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie żadnych działań, które pozwoliłyby na ustalenie istotnych dla sprawy faktów oraz jej prawidłowe załatwienie zgodnie z interesem społecznym,
– art. 9 i 10 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o dokonanych ustaleniach; zapewnianie skarżących, iż wszystkie niezbędne dowody zostały zebrane i inne działania naruszające zasadę informowania stron, co uniemożliwiło skarżącym podjęcie w toku postępowania działań zmuszających organ do podjęcia niezbędnych czynności pozwalających na prawidłowe ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygniecie sprawy, które to rażące naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy i powinny zostać przez Sąd stwierdzone, jako dające podstawę do uwzględniania skargi.
W oparciu o przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 703/09, uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd kasacyjny zauważył, że w warunkach niniejszej sprawy podstawą stwierdzenia przez organ odwoławczy nieważności decyzji z [...] października 1998 r., po uprzednim uchyleniu decyzji organu I instancji, było stwierdzone przez ten organ rażące naruszenie przepisów art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego, polegające na wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę pomimo braku przedłożenia przez skarżącego (inwestora) decyzji ustalającej warunki zabudowy dla planowanej inwestycji oraz pomimo nieposiadania przez niego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dowodem rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego we wskazanym wyżej zakresie było, jak przyjął organ odwoławczy, a następnie Sąd I instancji, brak w aktach administracyjnych przekazanych temu organowi wraz z odwołaniem, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dowodu stwierdzającego prawo dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny dodał również, że Sąd I instancji odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, a dotyczących przedłożenia przez skarżącego w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę wszystkich wymaganych prawem dokumentów, wyjaśnił iż z uwagi na szczególny charakter postępowania nieważnościowego, w ramach którego organ nadzoru bada sprawę wyłącznie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zwykłym, nie jest możliwe prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego i wzywanie stron do uzupełnienia dokumentów, których nie ma w aktach sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał powyższe stanowisko Sądu I instancji za wadliwe. Stwierdził, że prowadzenie postępowania dowodowego przez organ nadzoru jest możliwe w zakresie w jakim zmierza do ustalenia, czy kwestionowana w sprawie decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. W omawianym trybie nadzwyczajnym nie rozstrzyga się ponownie o istocie sprawy. W konsekwencji, w odróżnieniu od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym celem postępowania prowadzonego w tym trybie jest wyłącznie ustalenie, czy badana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, których przyczyną powstania może być zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. W zakresie tak określonego zasięgu postępowania dowodowego, organ nadzoru ma nie tylko prawo, lecz również obowiązek, wynikający z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym także oceny jego kompletności. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją bowiem na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego.
Dalej, przenosząc rozważania na grunt sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy w toku postępowania odwoławczego, toczącego się w ramach postępowania nieważnościowego istnieją wątpliwości co do kompletności akt administracyjnych, zgromadzonych w toku postępowania zwykłego, a wywoływać je powinien stwierdzony już w toku postępowania nieważnościowego brak w tych aktach wszystkich potwierdzeń odbioru kontrolowanej decyzji, ale również stwierdzony przez organ I instancji brak wadliwości tej decyzji, pomimo braku w aktach tak fundamentalnych dokumentów istotnych dla oceny jej prawidłowości, organ II instancji powinien rozważyć, czy stwierdzony brak dokumentów w aktach administracyjnych jest rzeczywiście efektem ich niezłożenia przez inwestora i oznacza brak dysponowania tymi dokumentami przez organ, który orzekał w sprawie pozwolenia na budowę, czy też jest wyłącznie efektem niekompletności przekazanych organowi odwoławczemu akt administracyjnych. Wyjaśnienie tej okoliczności ma bowiem istotne znaczenie dla oceny kontrolowanej decyzji i powinno odbyć się przy zastosowaniu wszystkich możliwych do jej skutecznego wyjaśnienia środków dowodowych. Zdaniem Sądu kasacyjnego, w omawianej sytuacji, postępowanie dowodowe nie prowadzi bowiem do gromadzenia nowych dowodów, lecz do ustalenia, czy wszystkie, zgromadzone w toku postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym, dowody, w oparciu o które orzekał organ, znalazły się w dyspozycji organu odwoławczego. Aby bowiem rozstrzygnięcie organu nadzoru mogło być prawidłowe musi opierać się na wszystkich dowodach zgromadzonych w poprzedzającym to rozstrzygnięcie postępowaniu administracyjnym. W warunkach niniejszej sprawy, przedłożone w toku postępowania sądowego kserokopie dokumentów – zgody właścicieli nieruchomości na realizację przez skarżącego inwestycji na ich nieruchomości oraz informacji o decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości, potwierdzają, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego może okazać się pochopne i przedwczesne.
Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w warunkach niniejszej sprawy konieczne jest ustalenie kompletności akt administracyjnych, a w szczególności tego, czy organy administracji publicznej bądź też strony postępowania dysponują dokumentami, w oparciu o które można stwierdzić, czy w toku postępowania zwykłego inwestor złożył dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę, co wymagane jest na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, czy też na wezwanie organu do uzupełnienia braków wniosku w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2008 r. wydana w trybie stwierdzenia nieważności. Decyzją tą GINB uchylił decyzję organu I instancji z [...] maja 2008 r. i orzekając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z [...] października 1998 r. uznając, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Dowodem rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego jest, jak przyjął organ odwoławczy, brak w aktach administracyjnych przekazanych temu organowi wraz z odwołaniem, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dowodu stwierdzającego prawo dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane.
Sąd orzekając ponownie w niniejszej sprawie (na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 703/09) uznał, iż skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, tj. uzasadniającym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Dokonując takiej oceny kontrolowanej decyzji Sąd uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyżej podanym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd kasacyjny. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie natomiast z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W wyroku z 21 kwietnia 2010 r. sygn. jw. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie zaś wskazał, iż orzeczenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wydane w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania odwoławczego.
W toku tego postępowania nie wyjaśniono bowiem dokładnie stanu faktycznego sprawy. Nie ustalono w efekcie, czy stwierdzony brak dokumentów w aktach administracyjnych jest rzeczywiście wynikiem ich niezłożenia przez inwestora i oznacza brak dysponowania tymi dokumentami przez organ, który orzekał w sprawie pozwolenia na budowę, czy też jest wyłącznie wynikiem niekompletności przekazanych organowi odwoławczemu akt administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż wątpliwości organu w tym zakresie powinien wywołać stwierdzony już w toku postępowania nieważnościowego brak w tych aktach wszystkich potwierdzeń odbioru kontrolowanej decyzji, jak również stwierdzony przez organ I instancji brak wadliwości tej decyzji, pomimo braku w aktach tak fundamentalnych dokumentów istotnych dla oceny jej prawidłowości.
Zatem, w postępowaniu odwoławczym toczącym się w ramach postępowania nieważnościowego występowały wątpliwości co do kompletności akt administracyjnych, zgromadzonych w toku postępowania zwykłego, na które organ odwoławczy nie zwrócił żadnej uwagi. W konsekwencji nie wyjaśnił tych wątpliwości powstałych w sprawie, a będących istotnymi dla oceny badanej decyzji.
W tym miejscu należy zauważyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż prowadzenie postępowania dowodowego przez organ nadzoru jest możliwe w zakresie w jakim zmierza do ustalenia, czy kwestionowana w sprawie decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. oraz czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. W zakresie tak określonego zasięgu postępowania dowodowego, organ nadzoru ma nie tylko prawo, lecz również obowiązek, wynikający z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym także oceny jego kompletności. Jednocześnie podkreślić należy, iż prowadzenie postępowania w zakresie kompletności akt nie zmierza (jak zaznaczył również w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny), do gromadzenia nowych dowodów, lecz do ustalenia, czy wszystkie, zgromadzone w toku postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym dowody, w oparciu o które orzekał organ, znalazły się w dyspozycji organu odwoławczego. Organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o zamknięty materiał dowodowy (tj. ten materiał, który posłużył do wydania badanego orzeczenia), weryfikuje badany akt administracyjny. Tym samym -aby wydać prawidłowe rozstrzygnięcie- musi w sposób bezsporny ustalić jakim materiałem, dowodowym dysponował organ orzekając w postępowaniu zwykłym.
Konkludując, rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zapadło bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji z naruszeniem ww. przepisów procesowych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedłożone w toku postępowania sądowego kserokopie dokumentów – zgody właścicieli nieruchomości na realizację przez skarżącego inwestycji na ich nieruchomości oraz informacji o decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości, potwierdzają tylko, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego może okazać się pochopne i przedwczesne.
Orzekając ponownie w sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego obowiązany będzie dokonać sprawdzenia kompletności akt administracyjnych, w szczególności tego, czy organy administracji publicznej bądź też strony postępowania dysponują dokumentami, w oparciu o które można stwierdzić, czy w toku postępowania zwykłego inwestor złożył dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę, co wymagane jest na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, czy też na wezwanie organu do uzupełnienia braków wniosku w tym zakresie. W razie potwierdzenia się dysponowania przez organ, wydający decyzję o pozwoleniu na budowę przedmiotowymi dokumentami możliwe będzie ponowne dokonanie przez organ nadzoru oceny ważności kontrolowanej decyzji, uwzględniając wszystkie dokumenty zgromadzone w uzupełnionych aktach sprawy. W przypadku zaś niepotwierdzenia się tej okoliczności, ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości wymaga dodatkowo to, czy w dacie wydania kontrolowanej decyzji skarżący dysponował decyzją z [...] października 1998 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu znak [...] oraz zgodą jego właścicieli na realizację na tym terenie planowanej inwestycji, a jeśli tak, to jaki wpływ na rangę wady kontrolowanej decyzji ma ta okoliczność.
Nadto, orzekając w sprawie organ powinien mieć na względzie, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., możliwe jest tylko w sytuacji, gdy stwierdzone przy jej wydawaniu naruszenie prawa jest jednocześnie naruszeniem rażącym. Omawiany przepis nakłada bowiem na organ administracji obowiązek nie tylko zbadania, czy nastąpiło niewątpliwe naruszenie prawa, ale również wykazania, iż było to naruszenie rażące. Naruszenie prawa o rażącym charakterze występuje natomiast wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż rozstrzygnięcie nie może zostać zaakceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy.
Reasumując, stwierdzenie, czy decyzja z [...] października 1998 r. dotknięta jest tego rodzaju wadą, która uzasadnia zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., możliwe będzie dopiero po uprzednim dokładnym ustaleniu stanu faktycznego z dnia jej wydania.
Na koniec i niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego miał obowiązek odnieść się w uzasadnieniu wydanej decyzji do treści środka zaskarżenia (na skutek którego orzekał w niniejszej sprawie). W odwołaniu B. F. podniosła, iż po wybudowaniu budynku okazało się, że spadek zadaszenia wiaty garażowej, stanowiącej integralną część budynku należącego do sąsiada, został skierowany na elewację jej domu. Powoduje to zalewanie jej budynku i prowadzi do zagrzybienia, i niszczenia głównej ściany należącej do niej nieruchomości. Okoliczności te były przedstawione także w pierwotnym wniosku B. F., potraktowanym przez Wojewodę [...] jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, pomimo tego nie zostały w sprawie na żadnym etapie uwzględnione, ocenione. Wymagają one natomiast bezwzględnie wyjaśnienia. Z uwagi na tryb w jakim sprawa jest prowadzona organ odwoławczy powinien zbadać, czy decyzja z [...] października 1998 r. nie narusza w sposób rażący innych przepisów niż te, na których skoncentrował się organ w zaskarżonym orzeczeniu (z uwagi na ww. zarzuty odwołującej się). Winien uwzględnić -w ocenie Sądu- m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r., Nr 10, poz. 46 ze zm.), jako obowiązującego w dacie wydania badanej decyzji z [...] października 1998 r. (w tym ocenić badaną decyzję na przykład w kontekście § 28 i § 126 tego aktu prawnego).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło