VII SA/Wa 1116/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej postanawia: odmówić K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Dodał, że na prowadzenie działalności gospodarczej zmuszony został do wzięcia kredytu, poniósł wysokie koszty związane z przystosowaniem zakładu do prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Oświadczył, że nie posiada nieskończonych środków finansowych i czasowych na prowadzenie sporów z Głównym Inspektorem Sanitarnym o przetrwanie firmy. Posiada mieszkanie o pow. 45 m2 w [...]. Wskazał, że posiada kilka kont bankowych na jednym z nich posiada zadłużenie (6 203,76 zł.) , na pozostałych oszczędności (4 126,4 zł., 1,56 zł. i 31,31 Euro). Posiada samochód osobowy Mazda Premacy rocznik 2000 zł. Z żoną posiadają rozdzielność majątkową ustanowioną aktem notarialnym. Dochód jaki wnioskodawca wskazał w formularzu PPF to 8 373,62 zł. Wskazane zobowiązania i wydatki to: 12 081 zł. długu wobec dostawców, 2 248 wierzytelności od odbiorców do rozliczenia, 1 500 zł. gotówki. Posiada kredyty 700 zł. kredyt hipoteczny (do spłaty około 300 000 zł), dwa kredyty - nie określone na jaki cel zostały zaciągnięte - o ratach 296,78 zł. (do spłaty 16 357 zł.,) i 333,43 (do spłaty 8 641,04 zł), alimenty 900 zł., czynsz 1 748 zł, za mieszkanie w Łodzi, wnioskodawca wskazał, że posiada zajecie komornicze 8 000 zł. i 310 zł. odsetek. Na koniec formularza wnioskodawca dodał, że "Daje radę ale kara i zajecie komornicze nie pomagają". W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu wnioskodawca wskazał, że zajęcie komornicze rozłożone jest na trzy raty po 2 300 zł. oprócz wskazanych w formularzu wydatków posiada także koszty: utrzymanie lokalu przy ul. L. w [...] 1 500 zł. energia i media tego lokalu - 900 zł. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przygotowywania i dostarczania żywności dla odbiorców zewnętrznych. Posiada oprócz ww. samochodu: dwa samochody Nissan Micra z 1996 r. i z 1998 r., dwa samochody Daewoo Tico z 1999 r. i 1996 r. oraz Daewoo Lanos z 2001 r., które są wykorzystywane do działalności cateringowej. Lokal przy ul. L. był wynajmowany. Lokal przy ul. P. nie należy do wnioskodawcy, wnioskodawca jedynie przez pewien czas prowadził w nim działalność gospodarczą. Wnioskodawca nie otrzymuje świadczeń społecznych. Wskazał, że zgodnie z podziałem kosztów w związku małżeńskim żona wnioskodawcy ponosi koszty żywności, opłaty związane z córką B., opłaty nie wliczone w czynsz. Do pisma wnioskodawca dołączył wyciągi bankowe, kopię PIT oraz kopie wyciągu z bazy CEiDG. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący jest właścicielem mieszkania, utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej prowadząc firmę cateringową, posiada sześć samochodów w tym pięć służących do prowadzenia działalności gospodarczej. Swój dochód wskazał na kwotę 8 373, 62 zł. Suma obciążeń finansowych i kosztów życiowych wskazanych przez wnioskodawcę to kwota 6 378,21 zł. Do tej kwoty należy doliczyć jeszcze przez okres 3 miesięcy spłatę zajęcia komorniczego 2 300 zł. Należy pamiętać także, że dochód rodziny jest powiększony o dochody żony, które nie zostały wskazane z uwagi na posiadanie rozdzielności majątkowej, jednakże jak wynika z przedstawionych danych żona wnioskodawcy również partycypuje w utrzymaniu rodziny, co jest zgodne z art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Jednakże brak wskazania dochodów żony, nawet pomimo posiadania rozdzielności majątkowej, skutkuje brakiem pełnych danych na temat sytuacji finansowej rodziny wnioskodawcy. Nawet pomimo braku wskazania dochodów żony, zdaniem orzekającego, wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich nie mających w ogóle dochodu, albo których dochód jest na tyle niewielki, że wystarcza na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb. Wręcz przeciwnie z danych przedstawionych przez wnioskodawcę wynika, że wnioskodawca jest osobą zaradną życiowo, która potrafi wygospodarować środki na bieżące utrzymanie rodziny (wspólnie z żoną) i prowadzonej firmy. Należy również zauważyć, że dochód strony wskazany w formularzu jest zaniżony. Ze zsumowania wpływów na rachunku bankowym wnioskodawcy w okresie 1 kwiecień 2016 r. - 16 czerwiec 2016 r. wynika, że wnioskodawca osiągnął dochód w tym okresie 107 223 zł. co średnio miesięcznie daje kwotę 35 741 zł. Strona posiada majątek w postaci domu, samochodu osobowego i pięciu samochodów służących do prowadzenia działalności gospodarczej. Posiada również dochód uzyskiwany z prowadzonej firmy. Biorąc pod uwagę opisane źródła dochodu skarżącego, a także majątek, zarówno nieruchomy, jak i ruchomy, nie ma podstaw, aby uznać go za osobę żyjącą w niedostatku, ubogą, zdolną do zaspokojenia wyłącznie kosztów koniecznego utrzymania. Z tych względów nie można uznać wnioskodawcy za osobę kwalifikującą się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tym bardziej, że wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie to 200 zł. Zdaniem orzekającego jest to kwota która jest w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy. Wskazać należy, że skarżący ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzyskiwane dochody przez skarżącego oraz posiadany majątek pozwalają na poczynienie oszczędności wystarczających do pokrycia wysokości wpisu sądowego od skargi. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Konkludując należy zatem stwierdzić, że wnioskodawca nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Pokrycie dodatkowo wydatków koniecznych, do których również należy zaliczyć koszty udziału skarżącego w postępowaniu sądowym, zainicjowanym jego skargą, mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy i nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W takiej sytuacji uznano, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.