VII SA/Wa 1121/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić T.H. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. T. H. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści wniosku skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 60 m2 w G., mieszkanie o pow. 39,71 m2 w R., działkę ogrodniczą o powierzchni 339 m2, samochód Chevrolet Aveo rocznik 2010 r., a także akcje o wartości 4000 zł na zabezpieczenie pochówku. Jako osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe skarżący wymienił byłą żonę oraz syna. Syn obecnie przebywa na kursie NSR. T. H. wskazał, że jest emerytowanym żołnierzem w stanie spoczynku i obecnie pobiera rentę inwalidzką. Oświadczył, że jest rozwiedziony, ale z uwagi na brak środków nie dokonano podziału majątku, wobec czego mieszka z byłą małżonką. Ze względu na leczenie w Szpitalu Onkologicznym w W. zamieszkują mieszkanie w R., z uwagi na bliskość szpitala. Mieszkanie w G. jest wynajmowane w zamian za opłacanie czynszu. T. H. podniósł, że ze względu na ponoszone koszty leczenia i transportu nie jest w stanie opłacić adwokata. Do dochodów rodziny skarżący zaliczył rentę inwalidzką w wysokości 3800,13 zł, emeryturę żony w wysokości 1296,96 zł i żołd otrzymywany przez syna w kwocie 700 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia natomiast przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb egzystencjalnych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdował się w takiej sytuacji. Jak bowiem wynika z wniosku, skarżący posiada dwa mieszkania: jedno o powierzchni 60 m2 w G., drugie o pow. 39,71 m2 w R., a także działkę o powierzchni 339 m2, samochód Chevrolet Aveo rocznik 2010 r., akcje o wartości 4000 zł. Zauważyć też trzeba, że łączny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wynosi 5797,09 zł miesięcznie. Te informacje nie pozwalają uznać skarżącego za osobę ubogą, znajdującą się w sytuacji uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazać też trzeba, że wprawdzie w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie może opłacić adwokata z uwagi na wydatki na leczenie i transport, jednakże nie wskazał nawet orientacyjnie wysokości tych wydatków. Należy również zauważyć, że koszty sądowe związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia. Jak już wskazano, prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się dla strony z pozbawieniem możliwości zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a tylko wówczas, gdy zgromadzenie w ten sposób środków na koszty postępowania byłoby niemożliwe, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że pomimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2009 r. II FZ 80/09 LEX nr 550323, z dnia 7 kwietnia 2011 r. I OZ 238/11 LEX nr 1081146, z dnia 27 lipca 2010 r. I FZ 272/10 LEX nr 604110). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał natomiast, że jego sytuacja finansowa jest tak trudna, że pomimo ograniczenia wydatków do najbardziej niezbędnych uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych i kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Zauważyć też trzeba, że skarżący uiścił wpis od skargi w należnej wysokości (500 zł), w chwili obecnej nie jest zobowiązany do ponoszenia żadnych kosztów sądowych, natomiast wysokość kosztów, które mogą, lecz nie muszą, pojawić się w tej sprawie na późniejszym etapie byłaby niższa, aniżeli uiszczony wpis od skargi. I tak, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej wynosiłby 250 zł, wpis od zażaleń na wydawane postanowienia wynosiłby 100 zł, opłata kancelaryjna za wydanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (w przypadku wyroku oddalającego skargę) również wynosiłaby 100 zł. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że skarżący będzie w stanie ponieść ewentualne dalsze koszty sądowe w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego uzyskiwane dochody pozwalają również na zgromadzenie środków potrzebnych do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).