VII SA/Wa 1161/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dnia 15 października 2015r. po rozpoznaniu wniosku N. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi N.B. i K. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania N. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 6 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy N. B. uzupełniony na formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Z formularza wniosku PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką. Wskazała, że razem utrzymują się z dochodów w wysokości 3.807, 34 złotych miesięcznie. Na kwotę ta składa się wynagrodzenie uzyskiwane przez wnioskodawczynię z tytułu pracy w wysokości 3.174 złotych oraz renta rodzinna uzyskiwana przez córkę po zmarłym ojcu w wysokości 633,34 złotych. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jest zatrudniona na czas określony do dnia 15 września 2015r. Podała, że posiada dom o pow. 527 m², mieszkanie o pow. 63 m², nieruchomość rolną o pow. 1,40 ha. Wskazała, że córka jest współwłaścicielką działek rolnych o łącznej pow. 1 ha. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jej wynagrodzenie za pracę nie pozwala jej ponieść kosztów sądowych oraz wynająć adwokata. Zarządzeniami z dnia 7 września 2015r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy od 15 września 2015r. pozostanie osobą bezrobotną czy też nadal będzie uzyskiwała dochody z tytułu umowy o pracę, jeśli tak, czy w takiej samej wysokości jak wskazała w formularzu, jeśli w innej należało wskazać w jakiej wysokości, - czy posiada dom i mieszkanie tak jak wskazała we wniosku należało wyjaśnić powyższe oraz podać ich powierzchnię i jakie ponosi koszty miesięczne związane z ich utrzymaniem (gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, -orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie z córką na codzienne utrzymanie ( żywność, odzież, leki itp.), - czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, - czy posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało je wymienić, podać markę, rok produkcji oraz miesięczne koszty związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy). Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Jednocześnie w związku z dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) nowelizacją przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia zgodnie z art. 252 § 1a p.p.s.a o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie z dnia 20 września 2015r. (data wpływu do Sądu 24 września 2014r.) wnioskodawczyni uzupełniła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych informacji. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W powyższym piśmie wnioskodawczyni wyjaśniła, że od 1 września 2015r. jest zatrudniona na czas określony, a jej wynagrodzenie brutto wynosić ma 1.569,00 złotych miesięcznie. Dodała, że poinformowano ją o możliwości przyznawania także premii uznaniowych. Wskazała, że posiada dom o pow. 527 m² położony we wsi S. (gospodarstwo rolne) oraz mieszkanie o pow. [...] m² w Ł.. Wyszczególniła, że ponosi następujące koszty związane z utrzymaniem mieszkania tj. opłatę za czynsz w wysokości 300,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 110, 00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 100,00 złotych. Odnośnie utrzymania domu podała, że dom jest obecnie niezamieszkały koszty ograniczają się do podatku od nieruchomości 600,00 złotych rocznie oraz opłaty za prąd w wysokości 30,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że na codzienne bieżące utrzymanie wraz z córką wydają ok. 900,00 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że nie uzyskuje dochodów z tytułu posiadanych nieruchomości rolnych np. z tytułu dzierżawy. Podała, że posiada samochód osobowy marki [...] z 2004r, na którego ponosi koszty eksploatacji ok. 150,00 złotych miesięcznie. Nadto posiada także samochód marki [...] z 2005r. oraz [...] z 1986r. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową i majątkową wnioskodawczyni przedstawioną we wniosku PPF i w nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że nie kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Niewątpliwie dochód wnioskodawczyni uzyskiwany z tytułu pracy obecnie wynoszący 1569,00 złotych miesięcznie nie jest znaczny. Wnioskodawczyni wskazała jednak, że posiada dom o pow. 527m² , mieszkanie o pow. 63 m², trzy samochody [...] z 2004r., [...] z 2005r., [...] z 1986 r. oraz wspólnie z córką nieruchomość rolną 1,40 ha. Posiadany przez wnioskodawczynię majątek nieruchomy oraz ruchomy nie pozwala zaliczyć jej do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012r., sygn. akt II FZ 390/12, dnia 10 marca 2011r, sygn. akt I OZ 144/11). Z tego względu posiadanie majątku w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do przyznania prawa pomocy w tym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Bez znaczenia zatem jest podnoszona przez wnioskodawczynię okoliczność, iż z nieruchomości rolnych nie uzyskuje dochodów a dom jest niezamieszkały. Istotny jest sam fakt ich posiadania i potencjalna możliwość ich wykorzystywania w sposób przynoszący zyski. Niewykorzystanie posiadanego majątku w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2010r. sygn. akt I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r. sygn. akt I SA/Sz 428/12. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedstawiona wyżej sytuacja materialna wnioskodawczyni nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. Wnioskodawczyni z córką utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez nią z tytułu wynagrodzenia w wysokości 1.569,00 złotych oraz renty córki w wysokości 633,34 złotych razem 2.202,34 złotych. Nadto dysponuje majątkiem w skład którego wchodzi dom o pow. 527 m², mieszkanie o pow. 63 m², trzy samochody [...] z 2004r., [...] z 2005r., [...] z 1986 r. oraz wspólnie z córką nieruchomość rolną 1, 40 ha. Uznano, że posiadany przez wnioskodawczynię majątek może zostać wykorzystany w celu poniesienia niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Należy przy tym zauważyć, że strona nie musi pozbawić się swojego majątku, aby pokryć koszty postępowania. Wnioskodawczyni posiadając nieruchomość rolną może rozporządzać w sposób przynoszący dochody np. wykorzystywać w produkcji rolnej lub wydzierżawić a z tytułu posiadania domu i mieszkania czerpać pożytki cywilne z tytułu najmu. W tym stanie sprawy zasadne jest stwierdzenie, że dzięki posiadanemu majątkowi wnioskodawczyni może zdobyć środki pieniężne niezbędne do sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej która, kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stan majątkowy nie pozwala zaliczyć jej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Warto podkreślić, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w: ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005, s.628). W świetle powyższego uznano, że wnioskodawczyni nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.