VII SA/Wa 1163/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2014r. po rozpoznaniu wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W dniu 7 lipca 2014 r. do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy J. W., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku wnioskodawczyni wniosku podała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 934, 27 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że jest osobą starszą (l. 79 ), chorą, ponoszącą duże koszty na leczenie. Posiada dom o pow. 170 m ². Podniosła, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać kto je ponosi i w jakiej wysokości, -orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, itp.), - jakie ponosi miesięczne wydatki na leczenie i lekarstwa, należało wskazać wysokość. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżąca odniosła się do ww. wezwania w piśmie z dnia 25 lipca 2014r. (data wpływu do Sądu 28 lipca 2014r.). Poinformowała, że utrzymuje się z emerytury, która wystarcza jej na leki, żywność. Oświadczyła, że odzieży nie kupuje. Wnioskodawczyni podała, że nie jest w stanie określić ile wydaje na codzienne utrzymanie oceniła, że mało, gdyż nie ma pieniędzy. Kolejnym zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2014r. wezwano wnioskodawczynię do podania: - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu. Jednocześnie wskazano wnioskodawczyni, że ze skargi wniesionej do Sądu na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014r. wynika, że zamieszkuje ona z córką, w nadesłanych wyjaśnieniach z dnia 25 lipca 2014r. wnioskodawczyni nie wyjaśniła powyższego. W odpowiedzi na ww. pismo wnioskodawczyni poinformowała, że nigdy nie prowadziła gospodarstwa aby precyzyjnie obliczyć poszczególne koszty utrzymania. Podała, że nadal pomaga jej córka, a jej dochody nie są jej znane i nie będzie o nie pytać. Wnioskodawczyni oświadczyła, że często nie stać ją na właściwe leczenie, jest osobą chorą od dłuższego czasu. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w piśmie z dnia 28 sierpnia 2014r. wskazała, że nie stać jej na korzystanie z profesjonalnej kancelarii prawnej. Wobec powyższego przyjęto, że wnioskodawczyni wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W takim też zakresie wniosek wnioskodawczyni został rozpoznany. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym . Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób wiarygodny i przekonywujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd/referendarz nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W ocenie orzekającego wnioskodawczyni w przedmiotowej sprawie nie wykazała jak wymaga tego ww. przepis, że jej sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni nawet orientacyjnie nie wskazała jaką kwotę przeznacza na leki i leczenie. Nie podała także czy ponosi koszty utrzymania domu, jeśli tak to jakie i w jakiej wysokości, a jeśli nie, to kto ponosi koszty utrzymania domu. Skarżąca nie wyjaśniła pomimo dwukrotnych wezwań, czy prowadzi gospodarstwo domowe z córką, bądź innymi osobami czy też samodzielnie. Pomimo oświadczenia skarżącej zawartego w skardze, że zamieszkuje z córką, jednoznacznie ona nie wyjaśniła powyższego. Wnioskodawczyni wskazała ogólnikowo, że córka jej nadal pomaga. Nie wskazała jednak na czym ta pomoc polega, a w szczególności nie podała wysokości dochodów uzyskiwanych przez córkę. W piśmie z dnia 28 sierpnia 2014 r. wskazała jedynie, iż nie są jej znane i nie będzie o powyższe pytać córki. Brak podania przez wnioskodawczynię powyższych informacji uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej. W ocenie orzekającego dane przedstawione przez wnioskodawczynię są niepełne nie przedstawiają wyczerpująco jej sytuacji finansowej oraz córki, która niewątpliwie pozostaje ze skarżącą w relacji powinności alimentacyjnych. Wskazać należy, że wnioskodawczyni wnioskując o przyznanie prawa pomocy musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny –domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 p.p.s.a). Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ), zw. dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Stosownie do art. 87 k.r. o. rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Reasumując stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na podstawie posiadanych informacji nie można obecnie jednoznaczne stwierdzić czy wnioskodawczyni, przy pomocy córki nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i ustanowić pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.