VII SA/Wa 119/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2012 r. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 119/12 Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał E. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył E. S. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2012 r. oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2012 r. W dniu 28 listopada 2012 r. (data prezentaty Sądu) E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższy wniosek został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 4 czerwca 2012 r. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samotnie prowadzi gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Część gospodarstwa położona jest w kilkunastokilometrowym oddaleniu od siedliska. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS został uznany za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu zmuszony jest do ograniczenia działalności do najmniej pracochłonnych czynności, co oznacza spadek dochodów i wiąże się z koniecznością najmu pracowników. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, drewniany dom o powierzchni 60 m² z 1908 r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. Nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 360 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu sprzedaży płodów rolnych – wnioskodawca jednorazowo sprzedał zboże za 1.600 zł. Obecnie jest zadłużony wobec osób fizycznych i instytucji publicznych na kwotę około 14.000 zł. Zarządzeniem z dnia 27 listopada 2012 r. przesłano wnioskodawcy, celem ustosunkowania się, kserokopię pisma uczestnika postępowania T. M. W piśmie z dnia 12 listopada 2012 r. T. M. poinformował Sąd, że E. S. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 27 ha, jest właścicielem trzech ciągników, kombajnu zbożowego, kombajnu do zbioru ziemniaków, kombajnu do zbioru buraków, kompletu maszyn do uprawy gleby, dwóch przyczep rolniczych, ładowarki, hydraulicznej, samochodu ciężarowego. Dodatkowo T. M. załączył kserokopie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt SA/Bk 733/1 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 440/12. Postanowieniami tymi sąd wojewódzki cofnął E. S. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Rozpoznawany obecnie wniosek jest trzecim z kolei złożonym w sprawie niniejszej. Dwa poprzednie, w przedmiotowym zakresie, zostały oddalone (vide postanowienia z dnia 29 marca 2012 r., k. 41, z dnia 4 czerwca 2012 r., k. 57), a NSA w sprawie II OZ 611/12 oddalił zażalenie od wydanych postanowień (k. 77, orzeczenia dostępne w internetowej bazie sądów administracyjnych). Zwrócić należy uwagę, że przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku możliwe jest w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej lub majątkowej strony i w nowym stanie faktycznym, o ile oczywiście zostaną spełnione przesłanki do przyznania tego prawa z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. Zdaniem sądu przedłożona dokumentacja nie pozwala stwierdzić, że doszło do tak istotnej zmiany w sytuacji skarżącego, iż należy zweryfikować dotychczasowe ustalenia co do jego sytuacji majątkowej i orzec o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżący również w aktualnie złożonym wniosku nie wykazał w sposób rzetelny, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Informacje w nim zawarte oraz przedłożone dokumenty są niemal zbieżne z tymi przedstawionymi w uprzednim wniosku. Nadto sąd zwraca uwagę, że budzi wątpliwości oświadczenie o stanie majątkowym wnioskodawcy. E. S. podaje, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 18 ha. Sądowi jest jednak znane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt SA/Bk 733/1, w którym to sąd stwierdził, że "z informacji uzyskanej przez Sąd wynika że jest on właścicielem gruntów o powierzchni 27,0625 ha. Wprowadzenie w błąd Sądu w tym zakresie niewątpliwie przekłada się na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Większa powierzchnia posiadanych gruntów o około 10 ha potencjalnie oznacza większy dochód czy to z umów dzierżawy, czy też z dopłat ze środków UE. W konsekwencji stwierdzić należy, że skarżący uzyskuje wyższe dochody niż zadeklarowane." Powyższe niejasności nie pozwalają uznać złożonego oświadczenia za wiarygodne i uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, jak również nie pozwalają uznać, że sytuacja majątkowa strony od momentu rozpoznania poprzedniego wniosku uległa pogorszeniu na taką skalę, że przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione. Przypomnieć też należy, że koszty sądowe nie mogą być zaspokajane w ostatniej kolejności, po wszystkich innych. Jeśli strona decyduje się na zainicjowanie postępowania sądowego, to powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże brak możliwości w tym zakresie, co w sprawie niniejszej nie nastąpiło. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.