VII SA/Wa 119/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2012 r. w zakresie dotyczącym kosztów sądowych poprzez zwolnienie E. S. od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu E. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył E. S.. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 611/12, uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 28 listopada 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 4 czerwca 2012 r. W dniu 5 lutego 2013 r. skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r. odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 275/13, uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, o przyznaniu prawa pomocy decyduje obiektywna możliwość poniesienia przez stronę kosztów postępowania. W sytuacji gdy oświadczenie skarżącego w tym zakresie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, Sąd powinien wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych (art. 255 p.p.s.a.). Sąd nie odniósł się do zadłużenia skarżącego, do prowadzonych z jego majątku egzekucji, jak również do okoliczności podanych z drukach PPF złożonych w grudniu 2012 r. i styczniu 2013 r. Sąd I instancji nie wskazał ponadto wysokości kosztów jakie winien ponieść skarżący i nie ocenił możliwości finansowych skarżącego w aspekcie tych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 ). Należy podkreślić, że zasadą jest, że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w postępowaniu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (do takich osób można przykładowo zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na brak dochodów lub niskie dochody i szczególną sytuacje życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca we wniosku z dnia 27 grudnia 2013 r. wskazał, iż samotnie prowadzi gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Część gospodarstwa położona jest ok. 13 kilometrów od siedliska. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2012 r. został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie. Pogorszenie się stanu zdrowia zmusiło go do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej dochodowej i pracochłonnej. Zmuszony jest wynajmować pracowników do najcięższych prac na co brakuje mu pieniędzy. Wskazał również, iż posiada stary dom drewniany z [...] r. o powierzchni [...] m2, wymagający remontu, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. Innych nieruchomości nie posiada. Nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości [...] złotych miesięcznie oraz dochód z tytułu sprzedaży płodów rolnych – wnioskodawca jednorazowo sprzedał zboże za [...] złotych. Jednorazowy dochód z dzierżawy w kwocie [...] złotych. Jest zadłużony wobec osób fizycznych i instytucji publicznych na kwotę ok. [...] złotych. Zarządzeniem z dnia 27 listopada 2012 r. przesłano wnioskodawcy, celem ustosunkowania się, kserokopię pisma uczestnika postępowania T. M. W piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. T. M. poinformował Sąd, że E. S. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej [...] ha, jest właścicielem [...] ciągników, kombajnu zbożowego, kombajnu do zbioru ziemniaków, kombajnu do zbioru buraków, komplet maszyn do uprawy gleby, dwóch przyczep rolniczych, ładowarki hydraulicznej, samochodu ciężarowego. Dodatkowo T. M. załączył kserokopię postanowienia Dodatkowo T. M. załączył kserokopie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt SA/Bk 733/1 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 440/12. Postanowieniami tymi sąd wojewódzki cofnął E. S. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 lutego 2013 r., wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, uzupełnił ww. informacje wskazując, że w listopadzie 2012 r. otrzymał jednorazowy zwrot podatku akcyzowego w kwocie [...] złotych. Wskazał ponadto, że wobec niego prowadzone są cztery postępowania egzekucyjne. Posiada liczne niezapłacone zobowiązania i długi wobec osób fizycznych i instytucji publicznych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych. Ponownie rozpoznając sprawę, biorąc przy tym pod uwagę wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 275/13, Sąd uznał, że ze względu na trudną sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, jego zadłużenie oraz cztery prowadzone postępowania egzekucyjne, sytuacja wnioskodawcy jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie wyżej przedstawionych informacji Sąd przyjął, iż aktualnie wnioskodawca nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania bez uszczerbku w niezbędnych kosztach utrzymania koniecznego wnioskodawcy. Wskazać należy, że niniejszym postanowieniem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2012 r. zostało zmienione w zakresie kosztów sądowych, natomiast w zakresie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego pozostaje ono w mocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu.