VII SA/Wa 1236/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. i E. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. K. i E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: I. odmówić zmiany postanowienia z dnia 16 lipca 2013 r., którym przyznano B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalono, II. przyznać B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił. Na powyższe postanowienie wnioskodawcy nie wnieśli zażalenia. W dniu 12 listopada 2013 r. do Sądu wpłynął wniosek wnioskodawców o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli ponownie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. Sąd odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2013 r. Na powyższe postanowienie wnioskodawcy wnieśli zażalenie. W wyniku rozpoznania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II OZ 1163/13 uchylił ww. postanowienie Sądu z dnia 13 listopada 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w kolejnym wniosku z dnia 12 listopada 2013 r. skarżący, odmiennie niż to przyjął Sąd I instancji wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nie w zakresie częściowym. Rozpoznając ponownie wniosek skarżących z dnia 12 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wnoszą o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W niniejszej sprawie wniosek skarżących w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych rozpoznano postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r., które stało się prawomocne. Wobec faktu, że strona wniosła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jak również o ustanowienie adwokata, przedmiotowy wniosek rozpoznano w zakresie zmiany postanowienia z dnia 16 lipca 2013 r. co do kosztów oraz w nowym zakresie tj. ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Z nadesłanych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dorosłym synem. Utrzymują się z emerytury E. K. w wysokości 2.940,08 zł netto miesięcznie, natomiast B.K. i S.K. są osobami bezrobotnymi. W skład majątku wnioskodawców wchodzi dom o pow. 63,92 m ² oraz działka siedliskowa o pow. 0,44 ha. Z nadesłanych do sprawy dodatkowych wyjaśnień wynika, że do stałych miesięcznych wydatków wnioskodawcy zaliczyli ratę kredytową – 750,00 zł, transport (sklepy, urzędy, lekarz, itp.) – 300,00 zł, inne opłaty o łącznej wysokości 1.200,00 zł wśród których wymienili (prąd, gaz, wodę, ubezpieczenia, podatki, itp.). Wnioskodawcy dodali, że posiadają kredyt konsolidacyjny w wysokości 20.000.00 zł, który przeznaczony jest na spłatę wcześniej pobranych kredytów. Oświadczyli, że nie korzystają z pomocy opieki społecznej i mają na utrzymaniu 5 psów. Wnioskodawcy dołączyli kopię dokumentu PIT za 2012 r., harmonogram spłaty rat kredytu, zaświadczenia z urzędu pracy, wyciągi ze stanu konta oraz oświadczenie. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, że wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że nie uległa ona zmianie w stosunku do tej, którą wnioskodawcy przedstawili w czerwcu 2013 r., a która stanowiła podstawę wydania postanowienia z dnia 16 lipca 2013 r. Wnioskodawcy nadal utrzymują się z emerytury E.K. w tej samej wysokości wynoszącej tj. 2.940,08 zł netto miesięcznie. B.K. i syn S.K. są nadal osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Stan majątkowy wnioskodawców również nie uległ zmianie. Posiadają oni nadal dom o powierzchni 63,92 m ² oraz działkę siedliskową o powierzchni 0,44 ha. Wnioskodawcy nadal spłacają kredyt konsolidacyjny wynoszący 20.000.00 zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że ich dochód nie powiększył się, a z porównania wysokości kwoty wskazanej w formularzach wynika, że jest taki sam. Wnioskodawcy podnieśli, że ponoszone przez nich wydatki nie pozwalają im na poczynienie oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania sądowego. Zaznaczyć należy, że wysokość wydatków ponoszonych przez wnioskodawców również nie uległa zmianie w stosunku do wysokości wydatków ponoszonych przez wnioskodawców wynoszących łącznie około 1.200,00 zł (prąd, gaz, wodę, ubezpieczenia, podatki itp.) plus koszty związane z transportem wynoszące około 300,00 zł miesięcznie i wydatek związany ze spłatą rat kredytu w wysokości 750,00 zł miesięcznie. Stwierdzić zatem należy, iż sytuacja finansowa przedstawiona przez wnioskodawców w nadesłanym do Sądu w czerwcu 2013 r. formularzu w stosunku do tej jaką wnioskodawcy przedstawili w nadesłanym do Sądu w listopadzie 2013 r. formularzu nie uległa istotnemu pogorszeniu, co uzasadniałoby uwzględnienie wniosku i poszerzenie zakresu prawa pomocy, z którego skarżący już korzystają. Zaznaczyć należy, że sama okoliczność spłacania przez wnioskodawców kredytu nie przesądza ponadto o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Spłacanie zaciągniętych kredytów jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonych przez nią postępowań sądowych (por. post. NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).Podobnie brak jest podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (postanowienia NSA z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, lex nr 486700). Skoro wnioskodawców stać na zaciąganie kredytów i nie wskazują by mieli jakiekolwiek problemy w ich spłacie oznacza to, że posiadają płynność finansową i nie znajdują się w tak trudnej sytuacji, by uzasadnione było zwolnienie ich w całości od kosztów sądowych w sprawie. Uznano zatem, że ewentualne pozostałe koszty sądowe jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też nie pojawić się w ogóle wnioskodawcy będą w stanie ponieść samodzielnie i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej. Obecnie kosztem sądowym w sprawie jaki wnioskodawcy mają ponieść jest uiszczenie opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100,00 złotych. Stwierdzono zatem, przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawcy są w stanie ponieść ten koszt, jak również inne ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawcy zostali zwolnieni od wpisu sądowego od skargi, a zatem prawo do Sądu zostało im zapewnione. Natomiast, strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Jednocześnie uznano, mając na względzie stałe obciążenia finansowe wnioskodawców, że poniesienie wydatku związanego z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru przekracza ich obecne możliwości finansowe. Z tego względu, w tym zakresie wniosek uwzględniono i przyznano wnioskodawcom prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.