VII SA/Wa 1258/23
WyrokWSA w Warszawie2023-11-15
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Grzegorz Rudnicki, Aneta Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo odstąpił od nałożenia obowiązków naprawczych w sytuacji, gdy wykonane roboty budowlane w piwnicy budynku mieszkalnego nie spowodowały zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku i nie naruszyły przepisów prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo odstąpił od nałożenia obowiązków naprawczych, ponieważ wykonane roboty budowlane w piwnicy nie naruszyły przepisów prawa budowlanego ani nie spowodowały zmniejszenia bezpieczeństwa konstrukcji budynku. Brak podstaw do wszczęcia postępowania naprawczego uzasadnia wydanie decyzji o odstąpieniu od nałożenia obowiązków lub umorzenie postępowania. Strona kwestionująca ustalenia organu powinna przedstawić własne dowody na okoliczności przeciwne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła robót budowlanych wykonanych w piwnicy budynku mieszkalnego. Organ nadzoru budowlanego, po analizie dokumentacji i przeprowadzeniu kontroli, stwierdził, że roboty te nie naruszają przepisów prawa budowlanego ani nie zagrażają bezpieczeństwu konstrukcji budynku. W związku z tym, organ odstąpił od nałożenia obowiązków naprawczych. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, arbitralne przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz naruszenie zasady czynnego udziału strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), asesor WSA Aneta Żak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 marca 2023 r. nr 334/23 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków oddala skargę
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2023 r. Nr 334 /23 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu odwołania J. G. reprezentowanego przez r. pr. A. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") [...] z [...\ lipca 2022 r. - utrzymał w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu decyzji MWINB wyjaśnił, że sprawa, dotycząca robót budowlanych wykonanych poziomie piwnic w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w W. była już przedmiotem postępowania przed MWINB. Na ostatnim jej etapie PINB decyzją [...] z [...] lutego 2015r. nakazał M. B. doprowadzenie części obiektu budowlanego, tj. lokalu usytuowanego w poziomie piwnic i parteru w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] do stanu poprzedniego. MWINB decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. uchylił to rozstrzygnięcie i nakazał M. B. doprowadzenie przedmiotowego lokalu do stanu poprzedniego.
13 stycznia 2021 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości, podczas których stwierdzono, że w przedmiotowym lokalu istnieje instalacja gazowa, a w poziomie piwnicy istnieje oświetlenie elektryczne. Ponowne oględziny przeprowadzone 25 stycznia 2022 r. wykazały, że dokonano demontażu miedzianych przewodów instalacji gazowej. Wobec powyższego PINB decyzją Nr [...] z [...] lipca 2022r., orzekł o odstąpieniu od nakładania na M. B. obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane - tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonanych poziomie piwnic w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w W. w celu doprowadzenia wykonanych robót do zgodnego z prawem. J. G. reprezentowany przez r. pr. A. S. złożył odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest sprawa dotycząca robót budowlanych wykonanych w poziomie piwnic w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w W. W odniesieniu to tychże robót zostało wdrożone postępowanie przewidziane w art. 50-51 Pr. bud., a zadaniem organów nadzoru budowlanego była ocena, czy te roboty nie naruszają przepisów szeroko rozumianego Prawa budowlanego. Mając to na uwadze MWINB wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się ocena techniczna z 3 listopada 2015 r. sporządzona przez mgr inż. bud. J. K., w której nie wskazano żadnych nieprawidłowości, dotyczących robót budowlanych wykonanych na poziomie piwnic w przedmiotowym budynku. Jak wynika z tej oceny technicznej w ramach prowadzonych robót rozebrano schody do piwnicy wykonane z gruzobetonu oraz fragment ścianki podpierającej je; zamurowano otwór w ścianie piwnicy po rozebranych schodach; rozebrano posadzkę piwnicy, wykonano podłoże pod posadzkę oraz izolację przeciwwilgociową oraz wykonano posadzkę w miejscu montażu urządzeń sanitarnych; wykonano tynk cementowo -wapienny na ścianie piwnicy przyległej do budynku nr [...]; wykonano instalację wody zimnej i ciepłej do urządzeń sanitarnych oraz podejścia kanalizacyjne; na ścianach węzła sanitarnego ułożono ceramiczne płyty okładzinowe; na ścianie zewnętrznej piwnicy (od ogrodu) wykonano tynk wodoodporny; w miejsce rozebranych schodów zamontowano schody drewniane składane; wymieniono drzwi wejściowe do lokalu; w miejsce istniejącej instalacji gazowej z rur stalowych wykonano instalację z rur miedzianych, prowadzonych po tej samej trasie; wymieniono elektryczną tablicę mieszkaniową; w oparciu o istniejącą sieć instalacji elektrycznej zamontowano dodatkowe gniazda wtykowe oraz wyłączniki.
W opracowaniu tym ponadto autor stwierdził, iż roboty budowlane wykonane w piwnicy nie spowodowały zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku. Budynek można użytkować zgodnie z przeznaczeniem. Rozbiórka schodów do piwnicy oraz wykonane w niej roboty posadzkowe nie zmieniły statyki budynku i nie mają żadnego wpływu na konstrukcję budynku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania oraz faktu, iż ocena techniczna została sporządzona ponad 7 lat temu należało ocenić aktualny stan techniczny piwnic w tym budynku. Dlatego MWINB postanowieniem Nr 1613/22 z 30 września 2022 r. zlecił organowi powiatowemu ustalenie aktualnego stanu technicznego piwnic, a w szczególności, czy wykonane roboty wpłynęły negatywnie na stan obiektu i czy występują jakieś nieprawidłowości w związku z tymi robotami. W wykonaniu powyższego PINB przeprowadził [...] grudnia 2022 r. czynności kontrolne, podczas których ustalono m.in., że w obszarze pom, piwnicznych- wykonano roboty budowlane - adaptujące ten poziom do potrzeb lokalu usytuowanego w poziomie parteru - w oznaczonym miejscu - znajduje się natrysk, pralka, pom. gospodarcze. Brak widocznych połączeń urządzenia sanitarnego - podejścia wod-kan. Posadzka piwniczna - betonowa - ściany wewnętrzne, strop otynkowane, pomalowane - nie stwierdzono widocznych uszkodzeń konstrukcyjnych.
Mając na uwadze art. 10 k.p.a. oraz zarzuty J. G., dotyczące naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, MWINB zawiadomieniem z 4 stycznia 2023 r. poinformował o toczącym się postępowaniu odwoławczym i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym z protokołami Nr [...] i Nr [...] z przeprowadzonych 7 grudnia 2022 r. czynności kontrolnych przez przedstawiciela organu powiatowego. Strona skarżąca skorzystała z uprawnienia.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż roboty budowlane wykonane w poziomie piwnic w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy PI. [...] w W. nie wymagają ingerencji organów nadzoru budowlanego. W sytuacji zaś, gdy brak jest podstaw do rozstrzygania o istocie postępowania naprawczego i wydawania decyzji na podstawie art. 51 Pr. bud. w przedmiocie nałożenia jakichkolwiek obowiązków na dany podmiot, postępowanie to powinno być zakończone decyzją merytoryczną odmawiającą ich nałożenia. W aktach sprawy brak jest dokumentów, mogących stanowić podstawę do podważania ustaleń poczynionych przez organ powiatowy w czasie kontroli 7 grudnia 2022 r. Obowiązek organu do zebrania całego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia nie oznacza natomiast przerzucenia na organ całego ciężaru dowodzenia w sprawie. Zadaniem organu nie jest bowiem dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu tylko dlatego, że jedna ze stron postępowania się z nim nie zgadza. W sytuacji zaś, gdy organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego, to skuteczne ich zakwestionowanie wymagało przeprowadzenia stosownego kontr dowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania.
Ponadto wobec zarzutu odwołania, organ powiatowy ustalił wykonanie przez inwestora obowiązków wynikających w decyzji MWINB Nr 802/2015 z 18 maja 2015 r. (protokół z czynności kontrolnych Nr [...]).
Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 8 maja 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
"1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie czynności niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a mających wpływ na jej rozstrzygnięcie, w szczególności dotyczących zakresu prac wykonanych przez M. B. na poziomie piwnic i parteru domu jednorodzinnego przy PI. [...] (w tym zwiększenia kubatury pomieszczeń piwnicznych) oraz wpływu dokonania tych prac na stan budynku, a w konsekwencji błędnego przyjęcia, iż dokonane roboty nie spowodowały zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku;
2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sposób arbitralny, poprzez bezpodstawne, sprzeczne z zasadami logiki uznanie za podstawę rozstrzygnięcia:
- opracowania "Ocena techniczna robót budowlanych wykonanych w lokalu na parterze budynku mieszkalnego jednorodzinnego o dwóch lokalach mieszkalnych, usytuowanego w W. przy Placu [...]" z dnia 3 listopada 2015 r., sporządzonego przez mgr inż. J. K., które zostało wykonane ponad 7 lat temu, bez analizy kompletnej dokumentacji konstrukcyjnej budynku, a nadto nie zostało poparte żadnymi obliczeniami i nie wskazuje podstaw, na jakich zostało oparte, przez co uniemożliwia ocenę poprawności zawartych w nim konkluzji, przy jednoczesnym pominięciu zastrzeżeń do wskazanej oceny technicznej, skierowanych do Organu przez poprzedniczkę prawną Skarżącego – D. K. w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. oraz w odwołaniu Skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego [...]z dnia [...] sierpnia 2022 r.;
- protokołu z oględzin nieruchomości, dokonanych w dniu 7 grudnia 2022 r., a przeprowadzonych jedynie poprzez obejrzenie części nieruchomości (pomieszczeń w piwnicy oraz na poziomie parteru), które nie zostały poprzedzone analizą kompletnej dokumentacji konstrukcyjnej budynku, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż dokonane roboty nie spowodowały zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku;
3. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. polegające na niezapewnieniu Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w tym w przeprowadzaniu dowodu, poprzez brak reakcji Organu na uniemożliwienie przez M. K.-S. (matkę M. B., obecnie zamieszkującą w nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja) udziału Skarżącego w czynnościach oględzin nieruchomości w dniu 7 grudnia 2022 r., co skutkowało niemożnością zgłoszenia ewentualnych pytań lub uwag co do przebiegu czynności".
Pełnomocnik skarżącego wniósł o chylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania i podkreślił, że w toku postępowania skarżący oraz jego poprzedniczka prawna D. K. wielokrotnie zgłaszali zastrzeżenia do opinii technicznej mgr inż. J. K. z 3 listopada 2015 r., (m.in. w piśmie poprzedniczki prawnej skarżącego z 2 grudnia 2015 r., jak i odwołaniu od decyzji PINB z 10 sierpnia 2022 r.), zarówno w odniesieniu do jej aktualności (ocena ta została sporządzona ponad 7 lat temu), jak i rzetelności (bowiem zawiera szereg błędnych założeń w odniesieniu do rzeczywistego stanu nieruchomości, jak również nie została poprzedzona kompleksową analizą dokumentacji konstrukcyjnej budynku).
Nie można uznać, że organ w sposób wyczerpujący odniósł się do wskazanych powyżej zarzutów skarżącego, co prawda zlecił PINB dokonanie oględzin nieruchomości, jednakże było to niewystarczające. Akta sprawy wskazują, że pracownik PINB jedynie obejrzał pomieszczenia znajdujące się w piwnicy oraz na poziomie parteru, nie dokonując oględzin całego budynku, ani nie analizując jakiejkolwiek dokumentacji konstrukcyjnej budynku. Nie mógł więc w sposób rzetelny ocenić, jaki wpływ na stan budynku i bezpieczeństwo konstrukcji mają roboty wykonane przez M. B. na poziomie piwnic. Znamienne, że w protokole oględzin z dnia 7 grudnia 2022 r. (godz. 14.00) wskazano, że "nie stwierdzono widocznych uszkodzeń konstrukcyjnych". W takim też zakresie pełnomocnik skarżącego przywołał fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/OI 1229/12, stwierdzając, ze analogiczna sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z oceny technicznej sporządzonej przez mgr inż. J. K. wynika, że wysokość pomieszczeń piwnicznych wynosi 203 cm. Natomiast w protokole oględzin z dnia 7 grudnia 2022 r. wskazano, że wysokość pomieszczeń piwnicznych to 210 cm. Organ zaniechał więc przeprowadzenia kompleksowego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na ocenę wpływu robót wykonanych przez M. B., w tym zwiększenia kubatury pomieszczeń piwnicznych, na bezpieczeństwo konstrukcji budynku.
Skarżącemu nie zostało zagwarantowane uprawnienie do czynnego udziału w postępowaniu. W toku postępowania wielokrotnie uniemożliwiano mu udział w oględzinach nieruchomości, na co organ w żaden sposób nie reagował. Notoryczny brak możliwości odniesienia się przez skarżącego do przebiegu czynności przeprowadzania dowodów w sprawie stanowi rażące naruszenie przepisów art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 2 k.p.a.
Jak wskazuje się w doktrynie strona ma zagwarantowany czynny udział, co wyraża się w tym, że strona ma nie tylko prawo być obecna "czynnie" przy czynnościach postępowania wyjaśniającego (np. przy przesłuchaniu świadka, przy oględzinach), ale prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego, przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (art. 7 i 78). Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych, umożliwić im udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawanie pytań biegłemu i składanie wyjaśnień, okoliczność faktyczna zaś może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek., niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu.
W odpowiedzi na skargę MWINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że MWINB poprawnie zastosował w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy prawidłową decyzję PINB. Istotą postępowania naprawczego, regulowanego przepisami art. 50 i n. Pr. bud., jest sanowanie niezgodnego z prawem wykonania lub wykonywania robót budowlanych, innych niż wymienione w art. 48 ust. 1 lub 49f Pr. bud. Sanacja ta polega na takim działaniu władczym organu nadzoru budowlanego, które prowadzi do zgodności zastanych robót z prawem. Organ ma do dyspozycji szereg możliwości, zależnych od rodzaju naruszenia prawa, w postaci przede wszystkim nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust 1 pkt 1 Pr. bud.). Może też nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (art. 51 ust.1 pkt 2 Pr. bud.), albo - w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nałożenia, określając termin wykonania, obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr. bud.).
Tym niemniej, jakiekolwiek działanie władcze organu nadzoru budowlanego musi mieć swoją przyczynę w niezgodnym z prawem wykonywaniu robót budowlanych. Takie bowiem nielegalne wykonywanie robót budowlanych uzasadnia nie tylko właściwość rzeczową organu, ale przede wszystkim stanowi o istnieniu przedmiotu sprawy w postępowaniu naprawczym. Ustalenie tego, czy przedmiot sprawy zaistniał jest podstawowym obowiązkiem organu, poprzedzającym jakiekolwiek działanie władcze. Przy ustalaniu stanu faktycznego organ taki powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy fakt niezgodnego z prawem wykonywania robót budowlanych w ogóle został udowodniony (art. 80 k.p.a.).
W ocenie tut. Sądu PINB prawidłowo przeprowadził postępowanie pierwszoinstancyjne, uwzględniając powyższe zasady. 13 stycznia 2021 r. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości, stwierdzając, że w przedmiotowym lokalu istnieje instalacja gazowa, a w poziomie piwnicy istnieje oświetlenie elektryczne. PINB brał ponadto pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się ocena techniczna z 3 listopada 2015 r. sporządzona przez mgr inż. bud. J. K., w której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, odnoszących się do wykonanych robót budowlanych na poziomie piwnic, a same roboty budowlane wykonane w piwnicy nie spowodowały zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku, który nadal można użytkować zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto, rozbiórka schodów do piwnicy oraz wykonane w niej roboty posadzkowe nie zmieniły statyki budynku i nie mają żadnego wpływu na konstrukcję budynku.
Takie ustalenie stanu faktycznego nie dawało PINB żadną miarą podstaw do przyjęcia, że wykonane roboty budowlane były nielegalne (a więc wykonane pomimo braku pozwolenia na budowę lub zgłoszenia – które dla takich robót nie były wymagane) lub też zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska. Tym samym, nie zaistniał stan niezgodności z prawem (przedmiot postępowania naprawczego nie powstał), uzasadniający nałożenie na wykonawcę obowiązków, wynikających z art. 51 ust. 1 Pr. bud. Taka zaś konkluzja była poprawną przyczyną wydania decyzji PINB z 25 lipca 2022 r. o odstąpieniu od nałożenia na inwestora ww. obowiązków.
Wyjaśnić też należy, że skoro nie było przesłanek do władczego rozstrzygania w postępowaniu naprawczym, to możliwe prawnie było umorzenie postępowania przez PINB w trybie art. 105 § 1 k.p.a., co należałoby – co do zasady - uznać za poprawne rozstrzygnięcie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie możliwe jednak było w takiej sytuacji, jak w sprawie niniejszej, wydanie również decyzji w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Skutek bowiem, w przypadku obu takich rozstrzygnięć, jest tożsamy - brak podstaw do nałożenia na inwestora jakichkolwiek obowiązków (por. też podobnie w wyroku NSA z 5 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2613/20 – CBOSA).
Prawidłowość takich ustaleń faktycznych PINB – a w konsekwencji i zawartego w decyzji pierwszoinstancyjnej rozstrzygnięcia - potwierdzona została dodatkowo w postępowaniu odwoławczym, gdyż MWINB (odnosząc się do zarzutów odwołania skarżącego) postanowieniem Nr 1613/22 z 30 września 2022 r. zlecił PINB ponowne ustalenie stanu technicznego piwnic, w tym zwłaszcza, czy wykonane roboty wpłynęły negatywnie na stan obiektu i czy występują jakieś nieprawidłowości w związku z tymi robotami. 7 grudnia 2022 r. PINB takie czynności kontrolne przeprowadził, ustalając, że w piwnicy wykonano wprawdzie roboty budowlane przystosowujące ją do potrzeb lokalu na parterze, ale organ nie stwierdził widocznych uszkodzeń konstrukcyjnych.
Rację ma też organ odwoławczy, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jeżeli skarżący kwestionował stwierdzenia organów nadzoru budowlanego w zakresie braku przesłanek do nałożenia obowiązków na inwestora (a więc zarówno wyniki oględzin, jak i znajdującą się w aktach opinię J. K.), to powinien był skorzystać z hipotezy art. 78 § 1 k.p.a., przedstawiając własne dowody na okoliczność przeciwną. Zasadnie bowiem wyjaśnił MWINB, że jeżeli organ administracji publicznej może sprawę załatwić na podstawie przez siebie zebranych dowodów, to nie jest zobowiązany do poszukiwania innych dowodów, zwłaszcza takich, które wykazywałyby odmienne od już udowodnionych tezy.
Błędnie też wywodzi pełnomocnik skarżącego naruszenie art. 10 w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. przez "niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w tym w przeprowadzaniu dowodu, poprzez brak reakcji Organu na uniemożliwienie przez M. K.-S. (matkę M. B., obecnie zamieszkującą w nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja) udziału Skarżącego w czynnościach oględzin nieruchomości w dniu 7 grudnia 2022 r., co skutkowało niemożnością zgłoszenia ewentualnych pytań lub uwag co do przebiegu czynności". Organ nadzoru budowlanego nie ma kompetencji do nakazania osobie władającej lokalem wpuszczenia tam osoby trzeciej. Wyjaśnić bowiem należy, że przeprowadzenie przez organ oględzin bez udziału strony postępowania, prawidłowo zawiadomionej o tych czynnościach, ale niedopuszczonej fizycznie przez właściciela przedmiotu oględzin, nie stanowi o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postepowaniu administracyjnym (tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 862/18, CBOSA).
Tut. Sąd w pełni podziela stanowisko, zaprezentowane w wyroku NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1225/15 (CBOSA), że prawa strony wynikającego z art. 79 § 2 k.p.a., nie można tak rozumieć, że daje ono prawo wstępu na cudzą nieruchomość bez zgody jej właściciela co naruszałoby art. 140 k.c. oraz inne przepisy rangi konstytucyjnej, jak np. art. 21 ust. 1 oraz art. 64. Organy nadzoru budowlanego nie mają też takiej możliwości, aby wbrew woli właściciela nieruchomości spowodować wejście na jej teren innej osoby, jeżeli nawet jest stroną postępowania, w którym mają być przeprowadzane oględziny. Ponadto, nie można oceniać wartości dowodowej przeprowadzanych oględzin wyłącznie w oparciu o to, że strona nie została wpuszczona na teren nieruchomości, na której były przeprowadzane oględziny, nie może to też świadczyć o naruszeniu zasady czynnego udziału strony (ibidem).
Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 4 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 872/14 (CBOSA), stwierdzając, że "prawa strony wynikającego z art. 79 § 2 k.p.a., nie można tak rozumieć, że daje ono prawo wstępu na cudzą nieruchomość bez zgody jej właścicieli, co naruszałoby art. 140 k.c. oraz inne przepisy rangi konstytucyjnej, jak np. art. 21 ust. 1 oraz art. 64. Organy administracji publicznej nie mają też takiej możliwości, aby wbrew woli właściciela nieruchomości spowodować wejście na jej teren innej osoby, jeżeli nawet jest stroną postępowania, w którym mają być przeprowadzane oględziny".
Zauważyć również trzeba, że brak udziału strony w oględzinach nieruchomości nie pozbawia wartości dowodowej tej czynności. Strona wskazując na naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 79 k.p.a.) i wywodząc z tej okoliczności podstawę do uchylenia wydanego rozstrzygnięcia obowiązana jest bowiem wykazać, że zachodzi związek przyczynowy między zarzucanym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią tego rozstrzygnięcia - co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Z omówionych już uprzednio przyczyn niezasadny był zarzut pełnomocnika skarżącego naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i błędnego przyjęcia, iż dokonane roboty nie spowodowały zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku. Podobnie, za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. "polegający na przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sposób arbitralny, poprzez bezpodstawne, sprzeczne z zasadami logiki uznanie za podstawę rozstrzygnięcia". Organ I instancji nie miał bowiem podstaw do tego, aby zakwestionować ustalenia biegłego w danej dziedzinie, zawarte w "Ocenie technicznej robót budowlanych wykonanych w lokalu na parterze budynku mieszkalnego jednorodzinnego o dwóch lokalach mieszkalnych, usytuowanego w W. przy Placu [...]" z 3 listopada 2015 r., J. K., nawet z uwagi na fakt, że opinia ta sporządzona została ponad 7 lat temu. Jeżeli bowiem – zdaniem skarżącego – wykonana została ona "bez analizy kompletnej dokumentacji konstrukcyjnej budynku, a nadto nie zostało poparte żadnymi obliczeniami i nie wskazuje podstaw, na jakich zostało oparte, przez co uniemożliwia ocenę poprawności zawartych w nim konkluzji", to nic nie stało na przeszkodzie, aby takie twierdzenia wykazać w postępowaniu administracyjnym za pomocą opinii przeciwnej, ale pochodzącej od osoby posiadającej przynajmniej taką samą wiedzę techniczną, jak autor opinii. Same bowiem "zastrzeżenia do wskazanej oceny technicznej, skierowane do Organu przez poprzedniczkę prawną Skarżącego – D. K. w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. oraz w odwołaniu Skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 10 sierpnia 2022 r." nie mają równoważnej mocy w stosunku do opinii biegłego z zakresu budownictwa.
To zaś, że oględziny nieruchomości 7 grudnia 2022 r. obejmowały wizualny stan budynku i piwnicy nie oznacza, że wyspecjalizowany organ, jakim jest niewątpliwie PINB, nie był władny do przyjęcia, że wykonane roboty (choćby tylko z uwagi na ich rodzaj i zakres) nie spowodowały, gdyż spowodować nie mogły zmniejszenia stopnia bezpieczeństwa konstrukcji budynku – właśnie z uwagi na wiedzę własną i doświadczenie takiego organu nadzoru budowlanego. Tu również, jeśli skarżący kwestionował stanowisko organu, powinien był przedstawić dowód na okoliczności przeciwne. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło