VII SA/Wa 126/13

WyrokWSA w Warszawie2013-06-05

Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Ewa Machlejd, Małgorzata Miron

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ odwoławczy rozpoznał odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, ale jednocześnie organ ten nie ustalił prawidłowo statusu strony wnoszącej odwołanie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej było zasadne, mimo że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie wniesione z uchybieniem terminu. Kluczowe było to, że wadliwe rozpoznanie odwołania z uchybieniem terminu stanowiło rażące naruszenie prawa, co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody. Sąd jednocześnie skorygował stanowisko organów co do braku uprawnienia organizacji społecznej do wniesienia odwołania, wskazując, że nawet jeśli organ nie wydał formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału, faktyczne rozpatrywanie pism organizacji mogło być uznane za jej dopuszczenie do postępowania. Niemniej jednak, wadliwość ta nie miała wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie o nieważności decyzji Wojewody.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi organizacji społecznej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody. Decyzja Wojewody uchylała decyzję Starosty zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy (GINB) stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając, że Wojewoda rażąco naruszył prawo, rozpoznając odwołanie wniesione przez organizację społeczną z uchybieniem terminu. Organizacja społeczna zarzuciła organom błędy w wykładni przepisów dotyczących jej udziału w postępowaniu oraz wadliwe doręczenie decyzji Starosty.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. prawy ze skargi [...] z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie objęta jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku [...], o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], stwierdzającą na wniosek "[...]" S.A. (wcześniej "[...]" S.A.) nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], uchylającej w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r., Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą "[...]" S.A. w Grodzisku [...] pozwolenia na budowę zakładu przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego firmy "[...]" S.A. w [...] - etap I obejmujący rozbudowę z częściową przebudową hali przetwarzania zużytego sprzętu chłodniczego na terenie działek ew. [...],[...],[...],[...] i [...] obręb [...] w [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że decyzją własną z dnia [...] czerwca 2012r., znak: [...], stwierdził na wniosek "[...]" S.A. (wcześniej "[...]" S.A.) nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ omówił na czym polega instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych i co oznacza rażące naruszenie prawa. Następnie wskazał, że analiza akt sprawy wykazała, że pismem z dnia [...] listopada 2011 r. (data nadania na poczcie: [...] listopada 2011 r.) [...] wniosło odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...], w treści którego podniosło, że na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010., Nr 243. poz. 1623 ze zm.) w związku z art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199. poz. 1227 ze zm.), posiada interes prawny do udziału w przedmiotowym postępowaniu, jak i legitymację procesową do wnoszenia środków zaskarżenia od wydanej decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, przepisu art. 31 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Z kolei z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego - wynika, że przepisów art. 28 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Tym samym zastosowanie znajduje wówczas przepis art. 31 ust. 1 i 2 k.p.a. stosownie do którego, organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (§ 1). Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2 ww. przepisu). Organ przywołał pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1755/04, zgodnie z którym organizacja społeczna korzysta z praw strony w rozumieniu art. 10 k.p.a. od chwili wydania przez organ postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., oraz w wyroku z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1595/06, w którym NSA podkreślił, że organizacja społeczna uzyskuje, zgodnie z art. 31 § 3 k.p.a. prawa strony z chwilą doręczenia (ogłoszenia) postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu. Należy również przywołać wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2007 r. IV SA/Wa 1324/07, w którym stwierdzono, że organizacja społeczna korzysta z praw strony dopiero od chwili dopuszczenia jej do udziału, a więc od dnia wydania postanowienia uwzględniającego żądanie, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. Prawa strony nie przysługują organizacji społecznej nawet w okresie między dniem złożenia żądania o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu do dnia wydania postanowienia w tym przedmiocie, lecz dopiero od dnia wydania postanowienia pozytywnie rozstrzygającego żądanie organizacji społecznej. Wobec powyższego, skoro [...] - na etapie postępowania zakończonego kwestionowanym pozwoleniem na budowę - nie wystąpiło z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu, a zatem nie występowało w tym postępowaniu na prawach strony, bądź uczestnika postępowania na prawach strony, tym samym nie mogło w sposób skuteczny wnieść odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...]. Stosownie natomiast do art. 127 § 1 k.p.a. - od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z powyższego przepisu wynika zatem, że jedynie podmiot posiadający status strony w postępowaniu jest uprawniony do złożenia odwołania od decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie. Reasumując organ wskazał, że [...] wnosząc przedmiotowe odwołanie z dnia [...] listopada 2011 r. nie było do tej czynności uprawnione. Ponadto, stosownie do postanowień art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Po upływie wskazanego terminu do wniesienia odwołania decyzja zyskuje przymiot ostateczności, zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. Z tej przyczyny organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania strony, powinien ustalić, czy do wniesienia odwołania doszło we wskazanym wyżej ustawowym terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Analiza akt sprawy wykazała, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] października z 2011 r., Nr [...] została doręczona: Spółce "[...]" S.A. w dniu [...] października 2011 r. Spółce "[...]" S.A. w dniu [...] października 2011 r. oraz w trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. - została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu [...] października 2011 r. B. i E. T. A zatem decyzja Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] stała się ostateczna po upływie czternastodniowego terminu z art. 129 § 2 k.p.a., w którym strony postępowania (adresaci przedmiotowej decyzji Starosty [...]) mogły wnieść w sprawie odwołanie (tj. do dnia [...] listopada 2011 r.). Strona, której organ nie doręczył decyzji może skutecznie wnieść odwołanie w terminie przysługującym ostatniej ze stron, która brała udział w postępowaniu. [...] wniosło odwołanie od ww. decyzji, gdy posiadała ona już walor ostateczności (data nadania na poczcie: [...] listopada 2011 r.). a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W rozpatrywanej sprawie na odmienną ocenę nie ma wpływu fakt, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] została doręczona B. i E. S. wadliwie, bowiem w jednej kopercie, tym bardziej, że jak wskazano wyżej, nie została ona odebrana przez adresatów, a doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. GINB nie podziela stanowiska organu wojewódzkiego przedstawionego w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...]; że nieprawidłowe doręczenie spowodowało, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r., Nr [...]; nie uzyskała waloru ostateczności. Jakkolwiek w niniejszej sprawie nie wiadomo jest, komu zostało ww. rozstrzygnięcie doręczone, tj. B. S., czy E. S., a komu nie, to bezspornym jest, że podmiotowi, który nie brał udziału w postępowaniu, gdyż nie została mu doręczona decyzja, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie [...] wniesione przez podmiot nieuprawniony do tej czynności oraz z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania - rażąco naruszył prawo, tj. art. 127 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 k.p.a. oraz art. 129 § 2 k.p.a. Skoro więc decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...], jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to należy utrzymać w mocy decyzję GINB z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], stwierdzającą jej nieważność. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. złożyło [...] w T. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonym decyzjom strona skarżąca zarzuciła naruszenie: -art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie braku podstaw do skutecznego złożenia przez Stowarzyszenie jako organizację ekologiczną i organizację społeczną odwołania od ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. poprzez stwierdzenie, że dla skutecznego złożenia takiego odwołania konieczne jest uprzednie wydanie postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dot. ww. pozwolenia budowlanego w wyniku złożenia takiego wniosku o dopuszczenie przez Stowarzyszenie, -art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 Nr 199 poz. 1227 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten nie może być podstawą do skutecznego złożenia przez Stowarzyszenie odwołania od w/w decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. poprzez stwierdzenie, że dla skutecznego złożenia takiego odwołania konieczne jest uprzednie wydanie postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dot. ww. pozwolenia budowlanego w wyniku złożenia takiego wniosku o dopuszczenie przez Stowarzyszenie, -naruszenie przepisów ustawy k.p.a. dotyczących doręczeń, w szczególności przepisów art. 39, 40 k.p.a. i następne poprzez całkowicie błędne i bezpodstawne przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia odrębnym stronom postępowania, tj. zarówno B. S., jak i E. S. w drodze fikcji takiego doręczenia ( awizacja ) ww. decyzji Starosty [...] mimo, iż przesyłka zawierająca jeden egzemplarz decyzji Starosty [...] została całkowicie nieprawidłowo skierowana do ww. stron, ponieważ na kopercie widnieje wyłącznie nazwisko: B.S. natomiast na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieją oboje: B. i E.S. -naruszenie art. 156 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne i oczywiście błędne przyjęcie, że do wydania ww. decyzji przez Wojewodę [...] doszło w sytuacji rażącego naruszenia przepisów art. 127 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 k.p.a. i art. 129 § 2 k.p.a. -naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania stron postępowania do administracji publicznej poprzez wydanie zaskarżonych decyzji zamykających drogę Stowarzyszeniu a tym samym społeczeństwu do postępowania w sprawie wydanego przez Starostę [...] w/w pozwolenia budowlanego i aktywnego uczestnictwa nie tylko w postępowaniu odwoławczym dotyczącym ww. pozwolenia budowlanego, -naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez brak pełnego i prawidłowego ustosunkowania się do formalnego i merytorycznego stanowiska Stowarzyszenia zgłaszanego w toku postępowań. -naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 k.p.a. W skardze strona skarżąca wskazała na brak realizacji ustawowych obowiązków organów administracji dotyczących nie tylko działania zgodnie z prawem ale także ochrony społeczeństwa ( także lokalnego ) oraz środowiska naturalnego, również w tych przypadkach, gdy ochrona ta jest sprzeczna z interesami beneficjentów decyzji wydanych niezgodnie z przepisami prawa. Ponadto brak odniesienia się organów do argumentacji i wniosków przedstawionych przez stronę skarżącą i przez Wojewodę [...]. Zdaniem Stowarzyszenia pozostawienie w obrocie prawnym wadliwych orzeczeń (decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego a w konsekwencji również wadliwej w/w decyzji Starosty [...]), które naruszają prawo, prowadzić będzie do zaburzenia jednolitości orzecznictwa i wykorzystywane może być w przyszłości dla zaburzenia stabilności porządku prawnego, powodując utratę możliwości realizacji ustawowych zadań i obowiązków związanych z ochroną środowiska oraz doprowadzając w efekcie do wyeliminowania udziału społeczeństwa i organizacji ekologicznych z postępowań związanych z badaniem zagrożeń i ochroną środowiska. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę wyżej wymienione kryteria Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia, prawa nie naruszają. Na początek wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nieważnościowym. Postępowanie to toczy się według odrębnych zasad przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji, stanowiącym wyłom od zasady trwałości decyzji administracyjnej zawartej w art. 16 k.p.a. Zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności decyzji musi być oczywiste. Organ w tym postępowaniu nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji, lecz jako organ kasacyjny orzeka w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy jedynie w kwestii zaistnienia bądź nie przesłanek nieważnościowych obligujących organ do wyeliminowania kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego. Z kolei, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - czyli skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać na początek należy, że organy nadzorcze prawidłowo orzekły o nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. z uwagi na rażąco wadliwie rozpoznane odwołanie wniesione przez [...] w T. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r., z tym, że o ile rację ma organ co do tego, że wadliwość rozpatrzenia odwołania polegała merytorycznym rozpoznaniu odwołania, które zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, o tyle Sąd nie podzielił stanowiska organów co do tego, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot do tego nieuprawniony. W tym miejscu wskazać zatem należy, że rację ma organ, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak bowiem skrupulatnie organ zauważył, decyzja Starosty [...] z dnia [...] października z 2011 r., Nr [...] została doręczona: Spółce "[...]" S.A. w dniu [...] października 2011 r. Spółce "[...]" S.A. w dniu [...] października 2011 r. oraz w trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. - została doręczona B. i E. T. w dniu [...] października 2011 r. A zatem decyzja Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] stała się ostateczna po upływie czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., w którym strony postępowania (adresaci przedmiotowej decyzji Starosty [...]) mogły wnieść w sprawie odwołanie (tj. do dnia [...] listopada 2011 r.). Strona zaś, której organ nie doręczył decyzji (w niniejszej sprawie: [...]) może skutecznie wnieść odwołanie w terminie przysługującym ostatniej ze stron, która brała udział w postępowaniu. [...] wniosło odwołanie od ww. decyzji Starosty [...], gdy posiadała ona już walor ostateczności (data nadania odwołania na poczcie: [...] listopada 2011 r.), a zatem, jak prawidłowo stwierdził organ I oraz II instancji - z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, co jednocześnie przesądziło o rażącym naruszeniu prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) przez Wojewodę [...] w decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., z uwagi na rozpoznanie takiego odwołania. Powyższe wskazuje, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja została wydana z naruszeniem art. 16 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W orzecznictwie NSA w sposób jednolity przyjmuje się, że merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem ustawowego terminu skutkuje naruszeniem zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a., a to z kolei prowadzi do stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 10.09.2001 r., II SA 1726/00, Lex 51233). Odnośnie natomiast argumentacji organów nadzorczych obu instancji odnoszących się do braku skuteczności zainicjowania postępowania odwoławczego od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. przez [...] w T. - wskazać trzeba, że nieprawidłowej analizy przepisów organy dokonały, co słusznie w skardze skarżące Stowarzyszenie wytknęło. Analiza art. 31 § 1 - 5 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że inicjatywa organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie administracyjnej może polegać na żądaniu wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby lub dopuszczenia organizacji do udziału w takim postępowaniu. W obu przypadkach organizacja społeczna winna wykazać, że taka inicjatywa jest uzasadniona celami statutowymi i przemawia za nią interes społeczny. Uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione (zarówno wszczęcia postępowania, jak i dopuszczenia jej do udziału w sprawie) organ administracji winien wydać postanowienie o wszczęciu postępowania (lub dopuszczeniu organizacji do udziału w sprawie). Wydanie takiego rozstrzygnięcia stanowi wyjątek od zasady. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do zasady nie przewidują konieczności wydania odrębnego rozstrzygnięcia o wszczęciu postępowania. Natomiast jeżeli z żądaniem takim wystąpi organizacja społeczna to organ administracji - w oparciu o art. 31 § 2 tego Kodeksu winien wydać stosowne postanowienie o odmowie lub wszczęciu takiego postępowania. Zgodnie zaś z treścią § 3 art. 31 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. W takiej sytuacji organ administracji wszczynając postępowanie z inicjatywy organizacji społecznej w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a. zwolniony jest z obowiązku wydawania odrębnego postanowienia o dopuszczeniu organizacji do udziału w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r. II OSK 2310/11, www.cbois.nsa.gov.pl). Należy także wyjaśnić, że Sąd Wojewódzki w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie i doktrynie wskazujące, że jeżeli organ administracji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w sprawie jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał decyzje i postanowienia, to fakty te należy uznać za dopuszczenie tej organizacji do udziału w postępowaniu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2011 r., w sprawie II OSK 329/10, dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to w okolicznościach niniejszej sprawy ma znaczenie bowiem odnosi się do sytuacji (jak w niniejszej sprawie), gdy organizacja społeczna złożyła wniosek o dopuszczenie jej do już toczącego się postępowania administracyjnego, a organ administracji, mimo wyraźnego ustawowego obowiązku, nie wydał w tym zakresie żadnego rozstrzygnięcia, jednocześnie rozpatrzył pismo procesowe (tu: odwołanie) przez tę organizację złożone do sprawy. Wojewoda [...] nie odniósł się jednak również w decyzji do prawidłowości merytorycznego rozpoznania odwołania pochodzącego od podmiotu, co do którego nie zostało ustalone czy zakres działalności statutowej i interes społeczny uzasadnia jego udział w postępowaniu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zapisy art. 141 § 1 i 31 § 2 k.p.a. nie pozostawiają wątpliwości, iż jedynie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji społecznej przysługuje prawo wniesienia zażalenia. A contrario, na postanowienie o wszczęciu postępowania z inicjatywy organizacji społecznej (lub jej dopuszczenie do udziału na prawach strony) zażalenie nie przysługuje. Nie oznacza to, że postanowienie takie nie podlega kontroli instancyjnej. Organ odwoławczy rozpatrując merytorycznie odwołanie (zażalenie) wniesione przez organizację społeczną winien ocenić zaistnienie przesłanek z art. 31 § 2 k.p.a. Innymi słowy: rozpoznając odwołanie organizacji społecznej, z inicjatywy której toczyło się postępowanie administracyjne lub która została dopuszczona do udziału w sprawie (w obu przypadkach w trybie art. 31 § 2 k.p.a.) organ odwoławczy w pierwszej kolejności winien ustalić czy zasadnie uznano, że cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział organizacji społecznej w postępowaniu. Innymi słowy winien ocenić czy Stowarzyszeniu w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a. przysługiwało w ogóle prawo do udziału w tym postępowaniu. Organ rozpoznający odwołanie (Wojewoda [...]) nie dokonał takiej oceny jednakże wadliwość ta (naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.) nie ma charakteru rażącego. Nie budzi bowiem wątpliwości, że cele statutowe [...] oraz interes publiczny uzasadniają udział tej organizacji w postępowaniu. W konsekwencji nie ma racji organ twierdząc, że odwołanie pochodzi od nieuprawnionego podmiotu. Powyższa wadliwość, w świetle przedstawionych wyżej rozważań, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnośnie zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji Starosty [...] Państwu S. wskazać trzeba, że trafnie z kolei organ ocenił sposób doręczenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. B. i E. S., wskazując, że doręczenie nastąpiło wadliwie, bo w jednej kopercie, tym bardziej, że doręczenie to nastąpiło trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. (czyli w trybie doręczenia zastępczego - domniemanie doręczenia) zatem nie wiadomo komu właściwie decyzję doręczono. Każda z tych osób winna otrzymać odrębną przesyłkę zawierającą decyzję. Jednakże słusznie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że choć doręczenie nastąpiło wadliwie, to jednak nie miało wpływu na walor ostateczności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. Rzeczywiście nie wiadomo komu doręczono decyzję, jednak w świetle przepisów prawa bezspornym jest, że podmiotowi który nie brał udziału w postępowaniu bo nie doręczono mu decyzji przysługuje wniosek o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), nie zastanowi zaś o rażącym naruszeniu prawa z tego powodu. Biorąc to wszystko pod uwagę oraz fakt, że zaskarżona decyzje zostały wydane w zgodzie z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., zaś analiza sprawy znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodzie z art. 107 § k.p.a. W konkluzji raz jeszcze należy podkreślić, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi, z poszanowaniem praw strony i czynnym jej udziałem, a zatem w zgodzie z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Organy wskazały szczegółowo motywy swoich rozstrzygnięć, odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach. Ocena dokonanych ustaleń w świetle powołanych przepisów odpowiada prawu, nie narusza bowiem granic swobodnej oceny dowodów. Zaś niemające wpływu na rozstrzygnięcie uchybienia organów Sąd omówił powyżej w uzasadnieniu wyroku. Konkludując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Skoro zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło